Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Nārāyaṇāstra-utpātaḥ — Aśvatthāman’s Rallying Roar after Droṇa’s Fall (द्रोणपर्व, अध्याय १६७)

तदनन्तर महारथी धर्मकुमार युधिष्ठिरने दूसरा धनुष लेकर कृतवर्माकी छाती और भुजाओंमें दस बाण मारे ।। माधवस्तु रणे विद्धो धर्मपुत्रेण मारिष । प्राकम्पत च रोषेण सप्तभि क्षार्दयच्छरै:,आर्य! रणभूमिमें धर्मपुत्र युधिष्ठिरके बाणोंसे घायल होकर कृतवर्मा काँपने लगा और उसने क्रोधपूर्वक युधिष्ठिरको भी सात बाण मारे

tadanantaraṁ mahārathī dharmakumāro yudhiṣṭhiraḥ dvitīyaṁ dhanuḥ gṛhītvā kṛtavarmāṇaḥ vakṣasi bāhvoś ca daśabhir bāṇair avidhyat | mādhavas tu raṇe viddho dharmaputreṇa māriṣa prākampata ca roṣeṇa saptabhiḥ kṣārayaccharaiḥ |

ಅನಂತರ ಧರ್ಮಕುಮಾರನಾದ ಮಹಾರಥಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮತ್ತೊಂದು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕೃತವರ್ಮನ ಎದೆಗೂ ಭುಜಗಳಿಗೂ ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪುತ್ರನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧನಾದ ಕೃತವರ್ಮನು ಕಂಪಿಸಿದನು; ಬಳಿಕ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಏಳು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು।

माधवःMādhava (Kṛtavarmā)
माधवः:
Karta
TypeNoun
Rootमाधव
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
विद्धःpierced/wounded
विद्धः:
TypeAdjective
Rootविद् (√व्यध्)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
धर्मपुत्रेणby the son of Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्मपुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्मपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
मारिषO venerable one
मारिष:
TypeNoun
Rootमारिष
FormMasculine, Vocative, Singular
प्राकम्पतtrembled/shook
प्राकम्पत:
TypeVerb
Rootकम्प्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
रोषेणwith anger
रोषेण:
Karana
TypeNoun
Rootरोष
FormMasculine, Instrumental, Singular
सप्तभिःwith seven
सप्तभिः:
TypeAdjective
Rootसप्त
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
क्षार्दयत्hurled/shot forth
क्षार्दयत्:
TypeVerb
Rootक्षर्द्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmakumāra/Dharmaputra)
K
Kṛtavarmā
B
bow (dhanuḥ)
A
arrows (bāṇa/śara)
B
battlefield (raṇa/raṇabhūmi)

Educational Q&A

The verse highlights how quickly suffering in war can trigger anger and retaliation, showing the ethical strain placed on warriors. Even those associated with dharma must guard against being ruled by roṣa (wrath), since it perpetuates violence and clouds judgment.

Sañjaya reports that Yudhiṣṭhira takes another bow and wounds Kṛtavarmā with ten arrows to the chest and arms. Kṛtavarmā, shaken by the blows, responds in anger by shooting Yudhiṣṭhira with seven sharp arrows.