Shloka 34
Nakula–Śakuni Duel and the Night Battle; Śikhaṇḍin–Kṛpa Engagement (नकुल-शकुनियुद्धं तथा रात्रियुद्धवर्णनम्)
चरन्तौ विविधान् मार्गान् मण्डलानि च भागश:,क्रोधमें भरे हुए वे दोनों शत्रुमर्दन वीर पृथक्-पृथक् नाना प्रकारके मार्ग और मण्डल (पैंतरे और दाँव-पेंच) दिखाते हुए एक-दूसरेपर बारंबार चोट करने लगे। उनके हाथोंमें तलवारें चमक रही थीं। उन दोनोंके ही कवच विचित्र थे तथा वे निष्क और अंगद आदि आभूषणोंसे विभूषित थे
sañjaya uvāca | carantau vividhān mārgān maṇḍalāni ca bhāgaśaḥ, krodhamenaṃ bhare hue ve dvau śatrumardana vīrau pṛthak-pṛthak nānāprakārake mārgāṇi ca maṇḍalāni (paiṃtare ca dāṃva-peṃca) darśayantaḥ parasparaṃ bāraṃbāraṃ prahārān cakratuḥ | tayoḥ karayoḥ khaḍgāḥ prabhānti sma | ubhayor api kavacāni vicitrāṇi, niṣka-aṅgada-ādi-ābharaṇaiś ca vibhūṣitau |
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಕೋಪದಿಂದ ಉಕ್ಕಿದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಶತ್ರುನಾಶಕ ವೀರರು ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಸೇರುತ್ತಾ, ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಡಲಗಳು—ಚಲನೆಗಳು, ತಂತ್ರಪರಿವೃತ್ತಿಗಳು—ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಮರುಮರು ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರು ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದರು। ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಖಡ್ಗಗಳು ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು। ಇಬ್ಬರಿಗೂ ವಿಚಿತ್ರ ಕವಚಗಳು; ನಿಷ್ಕ, ಅಂಗದ ಮೊದಲಾದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ ಅವರು ರಣಕ್ರೋಧದಲ್ಲಿ ದೀಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger (krodha) fuels combat skill and persistence, yet also signals the moral danger of wrath in war: even heroic discipline and refined technique can become instruments of destruction when driven by rage.
Sañjaya describes two unnamed warriors engaged in a close sword-fight. They maneuver with varied paths and circular patterns (maṇḍalas), repeatedly striking each other; their flashing swords, ornate armor, and jewelry are emphasized to heighten the vividness of the duel.