Shloka 29
Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa
Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island
पुण्या पुण्यतमैर्जुष्टा गड़ा भागीरथी शुभा । प्लवन्तीव प्रवेगेन हृदे चन्द्रमस: शुभे,नरेश्वर! उस मेरुपर्वतके शिखरसे दुग्धके समान श्वेतधारवाली, विश्वरूपा, अपरिमित शक्तिशालिनी, भयंकर वज्रपातके समान शब्द करनेवाली, परम पुण्यात्मा पुरुषों-द्वारा सेवित, शुभस्वरूपा पुण्यमयी भागीरथी गंगा बड़े प्रबल वेगसे सुन्दर चन्द्रकुण्डमें गिरती हैं
sañjaya uvāca | puṇyā puṇyatamair juṣṭā gaḍā bhāgīrathī śubhā | plavantīva pravegena hṛde candramasaḥ śubhe, nareśvara | meruparvataśikharebhyaḥ kṣīrasamānaśvetadhārā viśvarūpā aparimitāśaktisampannā bhayaṅkaravajrapātasaṃnibhaśabdā paramapuṇyātmabhiḥ puruṣaiḥ sevitā śubhasvarūpā puṇyamayī bhāgīrathī gaṅgā mahāprabalavegena sundare candrakuṇḍe patati |
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನರೇಶ್ವರ! ಪರಮ ಪುಣ್ಯವಂತರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ, ಶುಭಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಭಾಗೀರಥೀ ಗಂಗೆ, ಪ್ರವಾಹದ ಬಲದಿಂದ ತೇಲಿಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಶುಭ ಚಂದ್ರಕುಂಡ ಹ್ರದಕ್ಕೆ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಮೇರೂಶಿಖರದಿಂದ ಹಾಲಿನಂತೆ ಬಿಳಿ ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತಾಳೆ—ವಿಶ್ವರൂപಿಣಿ, ಅಪರಿಮಿತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿನಿ, ವಜ್ರಪಾತದಂತೆ ಭಯಂಕರ ಗರ್ಜನೆ ಉಳ್ಳವಳು. ಆ ಪುಣ್ಯಮಯಿ ಗಂಗೆ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಚಂದ್ರಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾಳೆ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse elevates reverence for sacred realities: what is ‘puṇya’ is not merely admired but ‘sevita’—approached with disciplined respect by the virtuous. It frames holiness as something that purifies and orders life, especially for rulers who must align power with auspicious, dharmic foundations.
Sanjaya describes the Bhagirathi (Ganga) in vivid, cosmic terms: descending from Mount Meru in milk-white torrents, roaring like a thunderbolt, and plunging with great force into the beautiful Chandrakunda (Moon-lake).