Shloka 25
Kṣetra–Kṣetrajña-Jñāna–Jñeya-Viveka
Field, Knower, Knowledge, and the Knowable
पुरोहितोंमें मुखिया बृहस्पति मुझको जानःं। हे पार्थ! मैं सेनापतियोंमें स्कन्द" और जलाशयोंमें समुद्र हूँ ।। महर्षीणां भगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् । यज्ञानां जपयज्ञोडस्मि स्थावराणां हिमालय:,मैं महर्षियोंमें भगुः और शब्दोंमें एक अक्षर अर्थात् ओंकार हूँ। सब प्रकारके यज्ञोंमें जपयज्ञः और स्थिर रहनेवालोंमें हिमालय पहाड़ हूँ:
purohitānāṁ mukhyaṁ bṛhaspatiṁ māṁ viddhi pārtha | senānīnām ahaṁ skandaḥ sarasām asmi sāgaraḥ || maharṣīṇāṁ bhṛgur ahaṁ girām asmy ekam akṣaram | yajñānāṁ japa-yajño 'smi sthāvarāṇāṁ himālayaḥ ||
ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಪುರೋಹಿತರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನನಾಗಿ ನನನ್ನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಾಗಿ ತಿಳಿ. ಸೇನಾನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಕಂದನು; ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಾಗರನು॥ ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಭೃಗು; ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಏಕಾಕ್ಷರ—ಅವಿನಾಶಿ ‘ಓಂ’. ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಜಪಯಜ್ಞ; ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಹಿಮಾಲಯ॥
अजुन उवाच
Educational Q&A
The Lord teaches that the Divine can be recognized through the highest, most exemplary presence in each category—spiritual authority (Bṛhaspati), command (Skanda), vastness (ocean), seerhood (Bhṛgu), sacred sound (Oṁ), inward worship (japa-yajña), and immovable steadfastness (Himālaya). This trains Arjuna to see a unifying sacred order behind diverse forms, strengthening devotion and clarity amid moral crisis.
In the section on divine manifestations (vibhūtis), Kṛṣṇa answers Arjuna’s request to know how the Supreme can be contemplated in the world. He lists representative excellences so Arjuna can anchor his mind in remembrance of the Divine even while facing the duties and terrors of war.