Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

अलड्कारै: कवचै: केतुभिश्न सुखप्रणादैहेंषितैर्वा हयानाम्‌ । भ्राजिष्मती दुष्प्रतिवीक्षणीया येषां चमूस्ते विजयन्ति शत्रून्‌,अलंकार, कवच, ध्वजा-पताका, सुखपूर्वक किये जानेवाले सिंहनाद अथवा घोड़ोंके हिनहिनानेकी आवाजसे जिनकी सेना अत्यन्त शोभायमान होती है तथा शत्रुओंको जिनकी सेनाकी ओर देखना भी कठिन जान पड़ता है, वे अवश्य अपने विपक्षियोंपर विजय पाते हैं

alaṅkāraiḥ kavacaiḥ ketubhiś ca sukhapraṇādaiḥ heṣitaiś ca hayānām | bhrājiṣmatī duṣprativīkṣaṇīyā yeṣāṃ camūs te vijayanti śatrūn ||

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು— ಅಲಂಕಾರಗಳು, ಕವಚಗಳು, ಧ್ವಜ-ಕೇತುಗಳು, ಶುಭವಾದ ಧೈರ್ಯನಾದಗಳು, ಸಿಂಹನಾದಗಳು ಅಥವಾ ಕುದುರೆಗಳ ಹೇಷಿತಗಳಿಂದ ಯಾರ ಸೇನೆ ಅತ್ಯಂತ ದೀಪ್ತಿಮಂತವಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ನೋಡುವುದಕ್ಕೂ ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೋ— ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ।

अलङ्कारैःby ornaments/embellishments
अलङ्कारैः:
Karana
TypeNoun
Rootअलङ्कार
FormMasculine, Instrumental, Plural
कवचैःby armours
कवचैः:
Karana
TypeNoun
Rootकवच
FormNeuter, Instrumental, Plural
केतुभिःby banners/standards
केतुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकेतु
FormMasculine, Instrumental, Plural
सुखप्रणादैःby pleasant roars/cries
सुखप्रणादैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुख-प्रणाद
FormMasculine, Instrumental, Plural
हेषितैःby neighings
हेषितैः:
Karana
TypeNoun
Rootहेषित
FormNeuter, Instrumental, Plural
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
हयानाम्of horses
हयानाम्:
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Genitive, Plural
भ्राजिष्मतीsplendid, shining
भ्राजिष्मती:
Karta
TypeAdjective
Rootभ्राजिष्मत्
FormFeminine, Nominative, Singular
दुष्प्रतिवीक्षणीयाhard to look at (for the enemy)
दुष्प्रतिवीक्षणीया:
TypeAdjective
Rootदुष्-प्रतिवीक्षणीय
FormFeminine, Nominative, Singular
येषाम्of whom/whose
येषाम्:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
चमूःarmy
चमूः:
Karta
TypeNoun
Rootचमू
FormFeminine, Nominative, Singular
तेthey/those (men)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
विजयन्तिconquer, are victorious over
विजयन्ति:
TypeVerb
Root√जि
FormPresent, Indicative, Third, Plural, Parasmaipada
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Plural

व्यास उवाच

V
Vyāsa
C
camū (army)
K
kavaca (armor)
K
ketu (banner/standard)
H
haya (horse)

Educational Q&A

External splendor—armor, standards, and confident sounds—signals inner readiness: organization, protection, and morale. Such visible preparedness intimidates opponents and tends to produce victory in battle.

Vyāsa describes the characteristics of a formidable army: it is well-equipped and brilliantly arrayed, with banners and armor, and it resounds with confident cries and the neighing of horses—making it daunting for enemies to face.