Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception

चर्मभिक्षामरैश्षित्रै: पताकाभिक्न मारिष | छत्रै: सितैहेमदण्डैश्वामरैश्व समनन्‍तत:

carma-bhikṣāmaraiś citraiḥ patākābhikhnā māriṣa | chatraiḥ sitaiḥ hema-daṇḍaiś cāmaraiś ca samanantataḥ ||

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಾನ್ಯ ಮಹಾರಾಜನೇ! ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗುರಾಣಿಗಳು, ವಿಚಿತ್ರ ಚಾಮರಗಳು, ಹರಿದ ಧ್ವಜಗಳು ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವರ್ಣದಂಡಗಳಿರುವ ಬಿಳಿ ಛತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಚಾಮರಗಳೂ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಆ ಚದುರಿದ ವೈಭವದ ಮೇಲೆ, ಹೊಸ ಮೇಘಗುಚ್ಛಗಳಂತೆ ಗಜಗಳು ಮೇಘಸಮಾನ ಭೀಕರ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡಿತು.

चर्मleather (shield/skin)
चर्म:
Karma
TypeNoun
Rootचर्मन्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
भिक्षाalms/begging (as a noun; here text seems corrupt)
भिक्षा:
Karma
TypeNoun
Rootभिक्षा
FormFeminine, Nominative/Accusative, Singular
अमरैःby/with immortals (gods) (likely corrupt here)
अमरैः:
Karana
TypeNoun
Rootअमर
FormMasculine, Instrumental, Plural
शित्रैःvariegated/marked (uncertain reading)
शित्रैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशित्र
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
पताकाbanner/flag
पताका:
Karma
TypeNoun
Rootपताका
FormFeminine, Nominative/Accusative, Singular
अभिक्नbroken/struck down (uncertain; likely for 'भिन्न')
अभिक्न:
Karma
TypeAdjective
Rootअभिक्न
FormMasculine/Neuter, Nominative/Accusative, Singular
मारिषO sir!/O venerable one!
मारिष:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमारिष
FormMasculine, Vocative, Singular
छत्रैःwith umbrellas
छत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootछत्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
सितैःwhite
सितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसित
FormNeuter, Instrumental, Plural
हेमदण्डैःwith golden staffs/handles
हेमदण्डैः:
Karana
TypeNoun
Rootहेम-दण्ड
FormMasculine, Instrumental, Plural
चामरैःwith yak-tail fans (chowries)
चामरैः:
Karana
TypeNoun
Rootचामर
FormNeuter, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
समन्ततःon all sides/around
समन्ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः

संजय उवाच

S
Sañjaya
R
royal insignia (patākā, chatra, cāmara)
S
shields (carma)
E
elephants (gaja/hastin)

Educational Q&A

The verse underscores the fragility of worldly splendor: the very emblems of sovereignty—parasols, banners, and fly-whisks—lie scattered on the battlefield, suggesting that power and prestige collapse under the force of adharma-driven conflict and the inevitability of war’s devastation.

Sañjaya describes the battlefield scene: shields and royal insignia are strewn everywhere, while elephants—compared to newly formed thunderclouds—rush about in all directions with terrifying roars, intensifying the sense of chaos after fierce fighting.