Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Adhyāya 104 — Śikhaṇḍin-puraskāraḥ (Śikhaṇḍin as Vanguard) and Bhīṣma’s Counter-Advance

तस्मिन्‌ विनिर्जिति तूर्ण कूटयोधिनि राक्षसे

ಮಾಯೆಯ ಮೂಲಕ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಆ ಕಪಟಯೋಧಿ ರಾಕ್ಷಸನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸೋಲುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಅರ್ಜುನಪುತ್ರ ಅಭಿಮನ್ಯು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಮರ್ಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು—ಸುಗಂಧಯುಕ್ತ ಮದದಿಂದ ಮದಾಂಧನಾದ ಗಜರಾಜನು ಕಮಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯನ್ನು ಕಲಕಿಬಿಡುವಂತೆ.

तस्मिन्in that (situation/time)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
विनिर्जितेwhen (he) was completely defeated
विनिर्जिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootवि-नि-√जि (जये)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
कूटयोधिनिin the deceitful-fighting one
कूटयोधिनि:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकूटयोधिन्
FormMasculine, Locative, Singular
राक्षसेin/with regard to the rākṣasa (demon)
राक्षसे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Locative, Singular
मायाद्वाराby means of illusion
मायाद्वारा:
Karana
TypeNoun
Rootमाया + द्वार
FormFeminine, Instrumental, Singular
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
कुर्वाणेwhile doing
कुर्वाणे:
Adhikarana
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
FormMasculine, Locative, Singular
तस्मिन्when he
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
राक्षसेthe rākṣasa
राक्षसे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Locative, Singular
पराजितेwhen defeated
पराजिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपराजित
FormMasculine, Locative, Singular
अर्जुनकुमारःArjuna's son
अर्जुनकुमारः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन + कुमार
FormMasculine, Nominative, Singular
अभिमन्युःAbhimanyu
अभिमन्युः:
Karta
TypeNoun
Rootअभिमन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
तुरन्तम्immediately
तुरन्तम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootतुरन्त
रणक्षेत्रेin the battlefield
रणक्षेत्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण + क्षेत्र
FormNeuter, Locative, Singular
भवतःyour
भवतः:
Sambandha
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Genitive, Singular
सेनायाःof the army
सेनायाः:
Sambandha
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Genitive, Singular
तथाthus/in that manner
तथा:
Karana
TypeIndeclinable
Rootतथा
मर्दनम्crushing/slaughter
मर्दनम्:
Karma
TypeNoun
Rootमर्दन
FormNeuter, Accusative, Singular
आरब्धवान्began
आरब्धवान्:
Karta
TypeVerb
Rootआ-√रभ् (आरम्भे)
FormPerfect (periphrastic), 3rd, Singular, Masculine
यथाas/just as
यथा:
Karana
TypeIndeclinable
Rootयथा
गन्धयुक्तःfragrant
गन्धयुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootगन्ध + युक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
मदान्धःblind with rut/intoxication
मदान्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootमद + अन्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
गजराजःking of elephants
गजराजः:
Karta
TypeNoun
Rootगज + राज
FormMasculine, Nominative, Singular
कमलैःwith lotuses
कमलैः:
Karana
TypeNoun
Rootकमल
FormNeuter, Instrumental, Plural
भरिताम्filled
भरिताम्:
Karma
TypeAdjective
Root√भृ (भरणे)
FormFeminine, Accusative, Singular
पुष्करिणीम्pond/lake
पुष्करिणीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्करिणी
FormFeminine, Accusative, Singular
मथ्नातिchurns/agitate
मथ्नाति:
Karta
TypeVerb
Root√मथ् (मन्थने)
FormPresent, 3rd, Singular

संजय उवाच