Shloka 40
शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort
तत्र जातिसहस्राणि पुरुषाणां ततस्तत:
tatra jātisahasrāṇi puruṣāṇāṃ tatastataḥ
ಅಲ್ಲಿಯೇ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ, ಪುರುಷರ ಸಾವಿರಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿ-ಗುಂಪುಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು—ನಾನಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ನಾನಾ ವಿಧವಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರकटವಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದರು; ಮಾನವ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯವು ಕಥಾಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮಹಾಚಿತ್ರದಂತೆ ಮೂಡಿತ್ತು।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The line highlights the multiplicity of human types and conditions, suggesting that large royal or sacred events draw together people of many backgrounds; ethically, it invites awareness of social diversity within a shared moral and political order.
Vaiśampāyana describes a scene where numerous groups of people—countless kinds of men—are present or arriving from different directions, emphasizing the scale and variety of the gathering in the Ashvamedhika context.