Shloka 41
बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः
Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra
एवं ब्रुवत्यां करुणं दुःशलायां धनंजय:,जब दु:शला इस प्रकार करुणायुक्त वचन कहने लगी, तब अर्जुन राजा धृतराष्ट्र और गान्धारी देवीको याद करके दुःख और शोकसे पीड़ित हो क्षत्रिय-धर्मकी निन्दा करने लगे --
evaṁ bruvatyāṁ karuṇaṁ duḥśalāyāṁ dhanaṁjayaḥ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ದುಃಶಲಾ ಕರುಣೆಯೂ ಶೋಕಭಾರವೂ ತುಂಬಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನೂ ದೇವಿ ಗಾಂಧಾರಿಯನ್ನೂ ನೆನೆದು ದುಃಖಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಇಂತಹ ವೇದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಂದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension between prescribed warrior duty (kṣatriya-dharma) and the human cost of violence: compassion and grief can provoke a moral re-evaluation of actions justified as 'duty,' especially when the consequences devastate families and elders.
Duḥśalā is speaking with deep compassion and sorrow. Hearing her, Arjuna is emotionally shaken; he recalls Dhṛtarāṣṭra and Gāndhārī and, afflicted by grief, begins to criticize the warrior code that culminated in widespread suffering.