Shloka 5
Rajo-guṇa-nirdeśa — Brahmā’s Enumeration of Rajasic Dispositions
उग्र॑ं दारुणमाक्रोश: परच्छिद्रानुशासनम् । लोकचिन्तानुचिन्ता च मत्सर: परिभावन:
ugraṁ dāruṇam ākrośaḥ parachidrānuśāsanam | lokacintānucintā ca matsaraḥ paribhāvanaḥ ||
ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಉಗ್ರವೂ ದಾರುಣವೂ ಆದ ನಿಂದನೆ, ಇತರರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಬೋಧಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ, ಲೋಕಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕಭರಿತ ಚಿಂತನೆ, ಮತ್ಸರ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ—ಇವು ಮಾನವನ ಶೀಲವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಸ್ವಭಾವಗಳು.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse warns against inner vices expressed through speech and attitude—harsh reviling, fault-finding, worldly brooding, jealousy, and contempt—because they erode one’s moral life (dharma) and damage relationships.
Vāyudeva is speaking in a didactic mode, listing negative traits to be avoided, functioning as moral instruction within the Ashvamedhika Parva’s broader post-war ethical reflections.