Shloka 21
अध्वर्यु–यति संवादः
Adhvaryu–Yati Dialogue on Svabhāva, Ahiṃsā, and Mokṣa
एक ओर तो तुम किसी प्राणीके प्राण लेनेके कार्यसे निवृत्त हो और दूसरी ओर हिंसामें लगे हुए हो। द्विजवर! कोई भी चेष्टा हिंसाके बिना नहीं होती। फिर तुम कैसे समझते हो कि तुम्हारे द्वारा अहिंसाका ही पालन हो रहा है?
ekāṃ ora to tvaṃ kasyacid prāṇinaḥ prāṇaharaṇakāryāt nivṛttaḥ, aparāṃ ca ora hiṃsāyāṃ pravṛttaḥ asi. dvijavara! na kaścid api ceṣṭā hiṃsāṃ vinā bhavati. tarhi kathaṃ tvaṃ manyase yat tvayā ahimsaiva pālyate?
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ಒಂದು ಕಡೆ ನೀನು ಯಾವ ಜೀವಿಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುತ್ತೀ; ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿರುವೆ. ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಹಿಂಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಚೇಷ್ಟೆಯೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು ಹೇಗೆ ‘ನಾನು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನೇ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀ?
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse challenges simplistic claims of absolute non-violence by arguing that ordinary action (ceṣṭā) inevitably causes some harm; therefore, ethical life requires honest discernment about intention, necessity, and consequences rather than self-congratulation.
A brāhmaṇa speaker confronts another ‘best of the twice-born’ who claims to have renounced killing, pointing out an inconsistency: despite professing restraint, he is still implicated in violence through action itself, and is asked to justify calling his conduct pure ahimsa.