Shloka 39

धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts

Devanagari script

विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद्‌ है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा

Transliteration

vaiparītyakṛc ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ |

Translation

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು ನನ್ನ ಶತ್ರು; ಸಂಯಮದಿಂದ ಶಾಸನಾನುಸಾರವಾಗಿ ಇರುವವನು ನನ್ನ ಸ್ವಕೀಯನು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರುಣಾಮಯನೂ ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನನೂ ಆದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಮರುಮರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು—“ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ವಂದನೀಯನು. ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿಷ್ಠೆಯೇ; ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು ದಂಡನೀಯ.”

Word by Word

• {'viparīta': 'contrary, opposite, acting against (proper conduct or command)', 'kṛt (kṛc)': 'doing, acting

• one who performs (an action)', 'me': 'my', 'śatruḥ': 'enemy', 'niyamya': 'restrained, self-controlled

• acting under rule/discipline', 'bhavet': 'would be, becomes', 'naraḥ': 'man, person', 'ājñā': 'command, order (implied by the narrative context)', 'daṇḍa': 'punishment, royal chastisement (implied by the narrative context)', 'suhṛd': 'well-wisher, friend (implied by the narrative context)'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Yudhiṣṭhira
• Dhṛtarāṣṭra