Shloka 38

धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts

Devanagari script

विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद्‌ है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा

Transliteration

viparītakṛc ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ |

Translation

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಗೂ ಧರ್ಮಮರ್ಯಾದೆಯಿಗೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು ನನ್ನ ಶತ್ರು; ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನಿಯಮಿಸಿಕೊಂಡು ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವವನು ನಿಷ್ಠಾವಂತನೆಂದು ಗಣ್ಯ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರುಣಾಶೀಲನೂ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನೂ ಆದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಮರುಮರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು—“ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನು. ಅವನ ನಿರ್ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನೂ ಪಾಲಿಸುವವನೇ ನನ್ನ ಸುಹೃದ್; ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು ಶತ್ರುವೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುವನು.”

Word by Word

• {'viparīta': 'contrary, opposite, acting against (instruction or propriety)', 'kṛt (kṛc)': 'doing, acting (one who does/behaves)', 'me': 'my', 'śatruḥ': 'enemy', 'niyamya': 'having restrained/controlled oneself

• under discipline', 'bhavet': 'would be, becomes', 'naraḥ': 'man, person', 'ājñā (contextual)': 'command, order', 'daṇḍa (contextual)': 'punishment, royal chastisement', 'suhṛd (contextual)': 'well-wisher, friend'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Yudhiṣṭhira
• Dhṛtarāṣṭra