Shloka 263
Go-mahātmyam: Pavitrāṇāṃ Pavitraṃ
Cows and Ghee as Supreme Purifiers
आसामैश्वर्यमिच्छन्ति सर्वेडमृतमयं शुभम् | 'जैसे वायु
āsām aiśvaryam icchanti sarve ’mṛtamayaṃ śubham | yathā vāyur agniḥ suvarṇaṃ samudro devatābhiḥ pītam amṛtaṃ ca na ucchiṣṭaṃ bhavati, tathā vatsānāṃ pāne ’pi vatsasnehavatī gauḥ na dūṣyate na ucchiṣṭā bhavati | (tātparyam: pāne vatsamukhāt patitaḥ phenakaḥ aśuddhaḥ na manyate) etā gāvaḥ svadugdhaghṛtābhyāṃ idaṃ sarvaṃ jagat pālayiṣyanti | sarve icchanti etāsāṃ gāṃ madhye maṅgalakārī amṛtamaya-dugdha-sampad avicchinnā tiṣṭhet |
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ, ಅಮೃತಸಮಾನ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗೆ ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಸುವರ್ಣ, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಕುಡಿದ ಅಮೃತವೂ ‘ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ’ ಅಥವಾ ದೂಷಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಕರುಗಳಿಗೆ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಹಾಲು ಕುಡಿಸುವ ಹಸುವೂ ಕರುಗಳು ಕುಡಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಶುದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವಾಗ ಕರುವಿನ ಬಾಯಿಂದ ಬೀಳುವ ನುರಿಯೂ ಅಶುಚಿಯೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಗೋವುಗಳು ತಮ್ಮ ಹಾಲು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಮಂಗಳಮಯ ಅಮೃತಸಮಾನ ಹಾಲಿನ ಸಂಪತ್ತು ಸದಾ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಜನರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that a cow’s nurturing act is intrinsically pure: even if a calf’s mouth-contact produces foam or remnants, it is not treated as ucchiṣṭa (defiling leftover). This supports a dharmic ethic that honors the cow as a sustaining, auspicious source of nourishment for society.
In Bhishma’s instruction on dharma, he addresses concerns about impurity connected with calves drinking. He uses analogies (wind, fire, gold, ocean, divine nectar) to argue that certain sustaining or inherently pure substances are not defiled, and concludes by praising cows whose milk and ghee maintain the world and whose abundance everyone wishes to preserve.