Shloka 35
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
गोषु क्षान्तं गोशरण्यं कृतज्ञं वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रमाहु: । वद्धे ग्लाने सम्भ्रमे वा महार्थे कृष्यर्थ वा होम्यहेतो: प्रसूत्याम्
goṣu kṣāntaṁ gośaraṇyaṁ kṛtajñaṁ vṛttiglānaṁ tādṛśaṁ pātram āhuḥ | baddhe glāne sambhrame vā mahārthe kṛṣyarthe vā homyahetoḥ prasūtyām ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಗೋವುಗಳ प्रति ಕ್ಷಮಾಶೀಲನಾಗಿ, ಗೋಶರಣ್ಯನಾಗಿ (ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ-ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವವನಾಗಿ), ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿ, ಜೀವನೋಪಾಯದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟವನಾಗಿರುವವನೇ ನಿಜವಾದ ದಾನಪಾತ್ರನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅಚಾನಕ್ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾಗ, ಮಹತ್ತರ ಅಗತ್ಯ ಉಂಟಾದಾಗ, ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬೇಕಾದಾಗ, ಹೋಮ-ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹವಿಸ್ಸು ಬೇಕಾದಾಗ, ಅಥವಾ ಪ್ರಸವಕಾಲದಲ್ಲಿ—ಅವನನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Charity should be directed to a deserving person: one who protects and is gentle toward cows, is grateful, and is genuinely distressed for livelihood; aid is especially appropriate in emergencies and life-sustaining duties like farming, sacrifice, and childbirth.
In Bhishma’s instruction on dharma, he specifies the qualities of a proper recipient (pātra) for assistance and lists situations in which giving support is ethically commended.