Shloka 9
Cyavana’s Yogic Display and Kuśika’s Recognition of Tapas (च्यवन-योगप्रभावः कुशिकस्य तपःप्रशंसा च)
नहुष बोले--विप्रवर! इन निषादोंको एक लाख मुद्रा दीजिये। (यों पुरोहितको आज्ञा देकर वे मुनिसे बोले--) भगवन्! क्या यह आपका उचित मूल्य हो सकता है या अभी आप कुछ और देना चाहते हैं? ।।
cyavana uvāca | nāhaṃ śatasahasreṇa nimeyaḥ pārthivarṣabha | dīyatāṃ sadṛśaṃ mūlyam amātyaiḥ saha cintaya ||
ನಹುಷನು ಹೇಳಿದನು—“ವಿಪ್ರವರ! ಈ ನಿಷಾದರಿಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮುದ್ರೆಗಳು ನೀಡಿರಿ.” (ಪುರೋಹಿತನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ ಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—) “ಭಗವನ್! ಇದೇ ನಿಮ್ಮ ಯುಕ್ತವಾದ ಮೌಲ್ಯವೇ? ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಏನಾದರೂ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೀರಾ?” ಚ್ಯವನನು ಹೇಳಿದನು—“ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನನ್ನನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಡ. ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರತಿದಾನವನ್ನು ನೀಡು; ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸು.”
च्यवन उवाच
Educational Q&A
A ruler should not reduce a venerable person or a moral obligation to a cheap, fixed price; instead he must act with propriety (sadṛśa), fairness, and careful deliberation, consulting wise counsellors.
After Nahusha proposes a payment of one hundred thousand, Cyavana rejects being ‘priced’ at that amount and instructs the king to determine and pay an appropriate recompense after consulting his ministers.