Shloka 27
पात्रलक्षण-परिक्षा (Pātra-Lakṣaṇa Parīkṣā) — Criteria for a Worthy Recipient
पश्य चन्द्रे कृतं लक्ष्म समुद्रो लवणोदकः: । तथा भगसहस््रेण महेन्द्र: परिचिल्वित:
paśya candre kṛtaṃ lakṣma samudro lavaṇodakaḥ | tathā bhagasahasreṇa mahendraḥ paricilvitaḥ ||
ಮಾಧವನೇ! ನೋಡು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ತಾದದು. ಅವರು ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಕಲಂಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಲವಣಮಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ‘ಭಗ’ಚಿಹ್ನಗಳ ಸಾವಿರನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅದೇ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಚಿಹ್ನಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರ ‘ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical potency attributed to Brāhmaṇical tapas and speech: it can impose consequences on even cosmic entities, and it also has the capacity to transmute misfortune into a new, meaningful form—suggesting responsibility in the use of spiritual power and the possibility of redemptive transformation.
Vāyu points to well-known mythic outcomes credited to Brāhmaṇas’ influence: a blemish on the Moon, the ocean becoming salt-water, and Indra being marked with a thousand ‘bhaga’ signs that later become ‘eyes’, explaining Indra’s epithet ‘Sahasrākṣa’ (thousand-eyed).