Shloka 43
Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)
प्रीतश्च भगवान् ज्ञानं ददौ मम भवान्तकम् | “तत्पश्चात् वहाँ सांख्यके आचार्य देवसम्मानित कपिलने कहा--“मैंने भी अनेक जन्मोंतक भक्तिभावसे भगवान् शंकरकी आराधना की थी। इससे प्रसन्न होकर भगवानने मुझे भवभयनाशक ज्ञान प्रदान किया था”
prītaś ca bhagavān jñānaṃ dadau mama bhavāntakam | tatpaścāt sa vai sāṅkhyake ācāryaḥ devasammānitaḥ kapila uvāca— mayāpi anekajanmāntaraṃ bhaktibhāvena bhagavataḥ śaṅkarasya ārādhanā kṛtā | tena prasannaḥ bhagavān me bhavabhayanāśakaṃ jñānaṃ pradadau | sāvarṇasya manoḥ sarge saptarṣiś ca bhaviṣyati | vedānāṃ ca sa vai vaktā kuruvaṃśakaraḥ tathā ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಭಗವಂತನು ನನಗೆ ಭವಭಯವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ನಂತರ ದೇವರಿಂದಲೂ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಂಖ್ಯಾಚಾರ್ಯ ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದನು— “ನಾನೂ ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳವರೆಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದೆ. ತೃಪ್ತನಾದ ಭಗವಂತನು ನನಗೆ ಸಂಸಾರಭಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಸಾವರ್ಣ ಮನುವಿನ ಸೃಷ್ಟಿಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗುವನು; ಅವನು ವೇದಗಳ ವಕ್ತಾ ಹಾಗೂ ಕುರುವಂಶದ ಪ್ರವರ್ತಕನಾಗುವನು.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Devotion (bhakti) to Śaṅkara culminates in liberating knowledge (jñāna) that destroys fear of saṃsāra; spiritual authority is grounded in both practice (worship across lives) and realized insight.
Vaiśampāyana reports that the Lord granted him fear-destroying knowledge; then Kapila, the revered Sāṅkhya teacher, recounts his own long devotion to Śiva and the resulting gift of liberating knowledge, along with a prophetic note about roles in Sāvarṇa Manu’s era (as a saptarṣi and Vedic teacher connected with the Kuru line).