Shloka 9
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
कस्तस्य शकनुयाद् वक्तुं गुणान् कार्त्स्न्येन माधव । शिवभक्त होनेके ही कारण मैं यह सनातन वेदस्वरूप स्तोत्र आपको सुनाता हूँ। महादेवजीके इस सम्पूर्ण नामसमूहका पूर्णरूपसे विस्तारपूर्वक वर्णन तो कोई कर ही नहीं सकता। कोई व्यक्ति योगयुक्त होनेपर भी भगवान् शिवकी विभूतियोंका सैकड़ों वर्षोमें भी वर्णन नहीं कर सकता। माधव! जिनके आदि
kastásya śaknuyād vaktuṁ guṇān kārtsnyena mādhava | śivabhaktaḥ san evaṁ sanātana-vedasvarūpaṁ stotraṁ te śrāvayāmi | mahādevasya asya samagra-nāma-samūhasya vistaraṁ pūrṇarūpeṇa kaścid api na varṇayituṁ śaknoti | yogayukto ’pi kaścid bhagavataḥ śivasya vibhūtīḥ śatair varṣair api na varṇayituṁ śaknoti | mādhava! yasya ādi-madhyāntaṁ devā api na vindanti, tasya guṇān kārtsnyena kaḥ varṇayet || kintu devasya mahataḥ saṅkṣiptārtha-pada-akṣaram | yathāśakti mahādevasyaiva kṛpayā saṅkṣepataḥ tasya caritraṁ stotraṁ ca varṇayiṣyāmi | tasya ājñāṁ vinā maheśvarasya stutiḥ na kartum śakyate ||
ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಾಧವ! ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾರು ಹೇಳಬಲ್ಲರು? ಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಈ ಸನಾತನ, ವೇದಸ್ವರೂಪವಾದ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಮಹಾದೇವನ ಈ ನಾಮಸಮೂಹವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ವರ್ಣಿಸುವುದು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು ಕೂಡ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ವಿಭೂತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾರನು. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಯಾರ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯ ತಿಳಿಯದೆಯೋ, ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾರು ಹೇಳಬಲ್ಲರು? ಆದರೂ, ಆ ಮಹಾದೇವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ, ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಾರ್ಥ, ಪದ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಚರಿತವನ್ನೂ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆನು. ಅವನ ಅನುಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಹೇಶ್ವರನ ಸ್ತುತಿ ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Śiva’s nature and powers are ultimately beyond exhaustive description—even for gods or advanced yogins—so true praise must be offered with humility, concision, and reliance on Śiva’s own grace and permission.
Vāyu addresses Mādhava and introduces a Śiva-hymn: he first declares the impossibility of fully enumerating Śiva’s names and qualities, then commits to narrating a concise account empowered by Mahādeva’s grace, emphasizing that such praise requires Maheśvara’s sanction.