Shloka 47
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
१३३ अज:ः--अजन्मा, १३४ बहुरूप:--बहुत-से रूप धारण करनेवाले, १३५ गन्धधारी--कुंकुम और कस्तूरी आदि सुगन्धित पदार्थ धारण करनेवाले, १३६ कपर्दी-- जटाजूटधारी, १३७ ऊर्ध्वरेता:--अखण्डित ब्रह्मचर्यवाले, १३८ ऊर्ध्वलिजड्ा:--, १३९ ऊर्ध्वशायी--आकाशमें शयन करनेवाले, १४० नभ: स्थलः--आकाश जिनका वासस्थान है वे ।।
ajāḥ ajanmā bahurūpo gandhadhārī kapardī ūrdhvaretā ūrdhvaliṅgaḥ ūrdhvaśāyī nabhasthalaḥ || trijaṭī cīravāsāś ca rudraḥ senāpatir vibhuḥ | ahaścaraḥ naktaṃcaraś tigmamanyuḥ suvarcasaḥ ||
ವಾಯುದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಅಜನು, ಬಹುರೂಪನು; ಕುಂಕುಮ-ಕಸ್ತೂರಿ ಮೊದಲಾದ ಪವಿತ್ರ ಸುಗಂಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ಜಟಾಧಾರಿ ತಪಸ್ವಿ. ಅವನ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಊರ್ಧ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ—ಅಖಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢ; ಅವನ ಚಿಹ್ನೆ ಊರ್ಧ್ವಮುಖ; ಅವನು ಮೇಲೆಯೇ ಶಯನಿಸುವವನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ; ವಿಶಾಲ ನಭವೇ ಅವನ ನಿವಾಸ. ಅವನು ತ್ರಿಜಟಿ, ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರಧಾರಿ; ರುದ್ರ—ದುಃಖನಿವಾರಕ; ಗಣಸೇನಾಪತಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ; ಹಗಲೂ ಸಂಚರಿಸುವವನು, ರಾತ್ರಿಯೂ ಸಂಚರಿಸುವವನು; ಅಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕ್ರೋಧಿ, ಆದರೂ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverence for the divine as simultaneously transcendent (unborn, all-pervading) and immanent (active by day and night), and it upholds ascetic self-mastery—especially brahmacarya—as a source of spiritual power and radiance directed toward the protection of dharma.
Vāyu-deva is praising Rudra/Śiva through a litany of epithets, describing his ascetic marks, cosmic dwelling, leadership of divine hosts, and fierce energy that opposes wrongdoing, as part of a broader devotional and ethical discourse in the Anuśāsana Parva.