Shloka 115
आधारनिलयोअ<थधाता पुष्पहास: प्रजागर: । ऊर्ध्वग: सत्पथाचार: प्राणद: प्रणव: पण:
bhīṣma uvāca | ādhāra-nilayo 'dhātā puṣpa-hāsaḥ prajāgaraḥ | ūrdhva-gaḥ satpathācāraḥ prāṇa-daḥ praṇavaḥ paṇaḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಸಕಲ ಭೂತಗಳ ಆಧಾರವೂ ನಿವಾಸವೂ; ನಿರ್ಮಾತೃಯಿಲ್ಲದ ಸ್ವಯಂಸ್ಥಿತ. ಅವನ ನಗು ಪುಷ್ಪದಂತೆ ವಿಕಸಿತ; ಅವನು ಸದಾ ಜಾಗೃತ, ನಿತ್ಯಪ್ರಬುದ್ಧ. ಅವನು ಸರ್ವೋನ್ನತಸ್ಥಿತ, ಸತ್ಪಥಾಚಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು. ಅವನು ಪ್ರಾಣದಾತ—ಪತಿತರಿಗೂ ಜೀವ ನೀಡುವವನು; ಅವನೇ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’, ಮತ್ತು ಅವನೇ ‘ಪಣ’—ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಯಥಾಯೋಗ್ಯವಾಗಿ, ನ್ಯಾಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವನು॥
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme is both transcendent and immanent: the foundational support of the world, self-existent, ever-awake, the very standard of righteous conduct, and the life-giver. Ethically, it links devotion to the Divine with commitment to satpatha—right conduct—as an expression of the Divine nature.
In Anuśāsana Parva, Bhishma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and praising the Supreme through a litany of divine names/epithets. This verse is part of that praise, enumerating qualities that guide the listener toward reverence and righteous living.