Shloka 110
९०६ अरौद्र:-सब प्रकारके रुद्र (क्रूर) भावोंसे रहित शान्तिमूर्ति
araudraḥ, kuṇḍalī, cakrī, vikramī, ūrjitaśāsanaḥ, śabdātigaḥ, śabdasahaḥ, śiśiraḥ, śarvarīkaraḥ
ಭೀಷ್ಮನು ಉಪನಾಮಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದನು—ಅವನು ಅರೌದ್ರ, ರುದ್ರಸಮಾನ ಕ್ರೂರತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತ ಶಾಂತಿಮೂರ್ತಿ; ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಮಕರಾಕೃತಿ ಕುಂಡಲಧಾರಿ; ಸುದರ್ಶನಚಕ್ರಧಾರಿ; ಅತೂಲ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ; ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿಗಳಾಧಾರಿತ ಪರಮಾಧಿಕಾರಶಾಸಕ. ಅವನು ಶಬ್ದಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದವನು, ವಾಣಿಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ಆದರೂ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಕಠೋರ ವಚನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ತ್ರಿತಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದವರಿಗೆ ಶೀತಲ ಸಾಂತ್ವನ; ಮತ್ತು ‘ರಾತ್ರಿ’ಯ ಕರ್ತ—ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಸಂಸಾರ ಅಂಧಕಾರದಂತೆ, ಅಜ್ಞಾನಿಗೆ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನ ರಾತ್ರಿ ಯಂತೆ ಇರುವಂತೆ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest divine power combines supreme authority with supreme restraint: though beyond speech and unrivaled in might, the Lord remains peaceful, patient under insult, and cooling to those in distress—modeling dharmic strength as self-mastery and compassionate governance grounded in śruti and smṛti.
Bhīṣma is reciting a sequence of divine epithets (as in the Viṣṇu-sahasranāma tradition) to describe the Lord’s nature—His symbols (earrings, discus), His ethical qualities (non-cruelty, forbearance), His transcendence (beyond words), and His cosmic function of differentiating the experience of ignorance and wisdom.