Shloka 104
भारभृत् कथितो योगी योगीश: सर्वकामद: । आश्रम: श्रमण: क्षाम: सुपर्णो वायुवाहन:
bhārabhṛt kathito yogī yogīśaḥ sarvakāmadāḥ | āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ‘ಭಾರಭೃತ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವನು—ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆ ಪುನಃಪುನಃ ಕೀರ್ತಿತ; ಅವನು ಯೋಗಿ, ಯೋಗೀಶ್ವರ, ಸರ್ವಕಾಮದ. ಅವನು ಆಶ್ರಯ—ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡುವವನು; ಅವನು ಶ್ರಮಣ—ದುಷ್ಟರನ್ನು ದಂಡಿಸುವವನು; ಅವನು ಕ್ಷಾಮ—ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಸಂಹಾರ ತರುವ ಶಕ್ತಿ; ಅವನು ಸುಪರ್ಣ—ವೇದಪತ್ರಗಳ ವಿಶ್ವವೃಕ್ಷದಂತೆ; ಮತ್ತು ಅವನು ವಾಯುವಾಹನ—ವಾಯುವಿಗೂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ನೀಡುವವನು।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the divine sustains the world and devotees (as ‘bhārabhṛt’ and ‘āśrama’), perfects spiritual discipline (as ‘yogī’ and ‘yogīśa’), grants rightful aspirations (‘sarvakāmadā’), and also enforces moral-cosmic balance by chastening wrongdoing and ending creation at the appointed time (‘śramaṇa’, ‘kṣāma’).
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by praising the supreme deity through a sequence of epithets—each name highlighting a different aspect of divine power: support of the earth, mastery of yoga, beneficence toward devotees, and governance of cosmic processes like wind and dissolution.