Shloka 83
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
अध्यात्मगतिचित्तो यस्तन्मनास्तत्परायण: । युक्तो योगं प्रति सदा प्रतिसंख्यानमेव च
adhyātma-gati-citto yas tan-manās tat-parāyaṇaḥ | yukto yogaṃ prati sadā prati-saṅkhyānam eva ca ||
ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಯಾರ ಚಿತ್ತವು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವೋ, ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಅದೇ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲವೋ, ಮತ್ತು ಯಾರು ಅದನ್ನೇ ಪರಮಾಶ್ರಯವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೋ, ಅವನು ಸದಾ ನಿಯಮಸಂಯಮಯುಕ್ತನಾಗಿ ಇರಬೇಕು—ನಿತ್ಯ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ, ವಿವೇಕಪೂರ್ಣ ತತ್ತ್ವವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ನಿರತನು. ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿಯು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಚಿಂತನೆ, ಮನನ, ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನಗಳಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
A liberation-seeker should keep the mind oriented to the inner Self, take the Supreme/Self as the sole goal, and maintain steady discipline through continuous yoga-practice together with discriminative inquiry—supported by contemplation (cintana), reflection (manana), and deep meditation (nididhyāsana).
In Anuśāsana Parva’s instructional setting, Śrī Maheśvara is delivering a didactic teaching: he prescribes the inner regimen for a mumukṣu—how to stabilize the mind in adhyātma and pursue realization through sustained practice and analysis of truth.