Shloka 17
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity
Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda
वाह्लीक देशमें उत्पन्न हुए श्वेतरंगके एक लाख घोड़ोंको सोनेकी मालाओंसे सजाकर मैंने ब्राह्मणोंको दान किया; किंतु उस पुण्यसे भी मैं यहाँ नहीं आया हूँ ।।
Bhagīratha uvāca — Vāhlīka-deśe samutpannān śveta-varṇān aśvān lakṣa-saṅkhyān suvarṇa-mālābhiḥ alaṅkṛtya mayā brāhmaṇebhyo dānaṃ dattam; kintu tena puṇyena’pi ahaṃ iha na āgataḥ. Koṭīśaḥ kāñcanasya aṣṭādaśa prādāṃ brāhman daśānvaham; ekaikasmin kratau tena phalena’ham na ca āgataḥ.
ಭಗೀರಥನು ಹೇಳಿದನು—ವಾಹ್ಲೀಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದೆನು; ಆದರೂ ಆ ಪುಣ್ಯದಿಂದಲೂ ನಾನು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ। ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಜ್ಞದಲ್ಲೂ ನಾನು ದಿನಂಪ್ರತಿ ಹದಿನೆಂಟು ಕೋಟಿ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದೆನು; ಆದರೂ ಅದರ ಫಲದಿಂದಲೂ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿಲ್ಲ।
भगीरथ उवाच
Educational Q&A
Even immense ritual giving and lavish donations do not automatically guarantee the highest attainment; the passage underscores the limitation of external acts when detached from the deeper conditions of dharma—inner purity, right intention, and the broader moral-spiritual framework that the surrounding discourse is emphasizing.
Bhagīratha addresses a Brahmin and recounts extraordinary acts of generosity—donating a lakh of gold-adorned horses from Vāhlīka and distributing vast sums of gold in sacrifices—yet confesses that the merit from these deeds still did not bring him to the ‘here’ being discussed, highlighting a reflective, self-critical evaluation of merit and attainment.