Shloka 172
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
(कुरूद्धवा यतो यूयं कौरवा: कुरवस्तथा । पौरवा आजमीढाक्ष भारता भरतर्षभ || तापत्यमखिल प्रोक्तं वृत्तान्तं तव पूर्वकम् । पुरोहितमुखा यूय॑ भुड्ग्ध्वं वै पृथिवीमिमाम् ।।
gandharva uvāca |
kurūddhavā yato yūyaṃ kauravāḥ kuravas tathā |
pauravā ājamīḍhākṣa bhāratā bharatarṣabha ||
tāpatyam akhilaṃ proktaṃ vṛttāntaṃ tava pūrvakam |
purohitamukhā yūyaṃ bhuṅkdhvaṃ vai pṛthivīm imām ||
ಗಂಧರ್ವನು ಹೇಳಿದನು—ನೀವು ಕುರುವಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ ‘ಕೌರವರು’ ಹಾಗೂ ‘ಕುರುವಂಶಿಗಳು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತೀರಿ. ಪುರುವಿನ ವಂಶದಿಂದ ‘ಪೌರವರು’; ಅಜಮೀಢನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ ‘ಆಜಮೀಢರು’; ಮತ್ತು ಭರತನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ, ಹೇ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ‘ಭಾರತರು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಈ ರೀತಿ ನಿಮ್ಮ ವಂಶಮಾತೆ ತಪತಿಯ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು. ಇನ್ನು ನೀವು ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿರಿ।
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
Dynastic power is framed as legitimate only when exercised under dharma: the king should place the purohita (custodian of ritual and counsel) in front and then protect and ‘enjoy’ the earth—i.e., rule responsibly, not merely possess.
A Gandharva concludes the Tapatī episode by explaining the various lineage-based names of the Kuru descendants (Kaurava, Paurava, Ājamīḍha, Bhārata) and then exhorts them to govern the realm with the guidance of their priest.