Shloka 9
Droṇotpattiḥ and Dhanurveda-Prāpti
Origin of Droṇa and Acquisition of Martial Science
अमाद्यदिन्द्र: सोमेन दक्षिणाभिद्धिजातय: । व्युषिताश्वस्य राजर्षेस्ततो यज्ञे महात्मन:
amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dhijātayaḥ | vyuṣitāśvasya rājarṣes tato yajñe mahātmanaḥ ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಸೋಮಪಾನಮಾಡಿ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡನು; ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಮೃದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಹರ್ಷದಿಂದ ಪುಳಕಿತರಾದರು. ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜರ್ಷಿ ವ್ಯುಷಿತಾಶ್ವನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇವರೂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳೂ ತಾವೇ, ಎನ್ನುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ವಿಧಿ-ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ವ್ಯುಷಿತಾಶ್ವನು ಮನುಷ್ಯರೊಳಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಪೂರ್ವ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic ideal that a ruler’s properly conducted sacrifice, coupled with generous dakṣiṇā to the twice-born, sustains the sacred-social order and brings elevated status and radiance (yaśas/śrī) through divine and sage approval.
Vaiśampāyana describes Vyuṣitāśva’s great sacrifice: Indra drinks Soma and becomes exhilarated; Brahmins rejoice after receiving ample gifts; and the gods and brahmarṣis are portrayed as actively ensuring the rites succeed, resulting in Vyuṣitāśva’s exceptional eminence.