Adhyaya 74
Purva BhagaAdhyaya 7430 Verses

Adhyaya 74

Vibhaga 1, Adhyaya 74 — ब्रह्मप्रोक्तलिङ्गार्चनविधिः (Materials, Classes, and Fruits of Linga-Worship)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂತಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರೋಕ್ತ ಲಿಂಗಾರ್ಚನ ವಿಧಿಯ ವಿಶೇಷಾಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಾನುಸಾರ ವಿಭಿನ್ನ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನೀಡಿದನು—ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಇಂದ್ರನೀಲಮಯ, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಪದ್ಮರಾಗಮಯ, ವರುಣನಿಗೆ ಸ್ಫಟಿಕಮಯ, ಸೋಮನಿಗೆ ಮೌಕ್ತಿಕಮಯ, ದೈತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಅಯೋಮಯ, ಮಾತೃಗಣಗಳಿಗೆ ಸೈಕತಮಯ, ರುದ್ರರಿಗೆ ಭಸ್ಮಮಯ, ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಕುಶಾಗ್ರಮಯ ಇತ್ಯಾದಿ. ನಂತರ ‘ಷಡ್ವಿಧ ಲಿಂಗ’ ವಿಭಾಗ—ಶೈಲಜ (4), ರತ್ನಜ (7), ಧಾತುಜ (8), ದಾರುಜ (16), ಮೃನ್ಮಯ (2), ಕ್ಷಣಿಕ (7)—ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಫಲಶ್ರುತಿಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರುದ್ರ, ಅದರ ಮೇಲೂ ಪ್ರಣವರೂಪ ಸದಾಶಿವ; ವೇದಿರೂಪದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಿಕ ಮಹಾದೇವಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಸಮನ್ವಯವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಲಿಂಗಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮಹಾಫಲವಾಗಿ ಲೋಕಕ್ರಮಾರೋಹಣ ಮತ್ತು ತೇಜೋವೃದ್ಧಿ ವರ್ಣಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಕಲ-ನಿಷ್ಕಲ ಶಿವಭಾವನೆಯ ಭೇದ—ಸಾಧಕರಿಗೆ ಪೂಜ್ಯ ಸಕಲರೂಪ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಧ್ಯೇಯ ನಿಷ್ಕಲ ಶಿವ—ಎಂದು ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ।

Shlokas

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ब्रह्मप्रोक्तलिङ्गार्चनविधिर् नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः सूत उवाच देइत्य् => लिङ्ग लिङ्गानि कल्पयित्वैवं स्वाधिकारानुरूपतः विश्वकर्मा ददौ तेषां नियोगाद्ब्रह्मणः प्रभोः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರೋಕ್ತ ಲಿಂಗಾರ್ಚನವಿಧಿ’ ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರಭು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿಯೋಗದಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅವುಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 2

इन्द्रनीलमयं लिङ्गं विष्णुना पूजितं सदा पद्मरागमयं शक्रो हैमं विश्रवसः सुतः

ಇಂದ್ರನೀಲಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಸದಾ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪದ್ಮರಾಗಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಶ್ರವಸನ ಪುತ್ರನು ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಲಿಂಗತತ್ತ್ವದ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರೂ ಪಶುಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಪಾಶಬಂಧದಿಂದ ಪಶುವಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 3

विश्वेदेवास् तथा रौप्यं वसवः कान्तिकं शुभम् आरकूटमयं वायुर् अश्विनौ पार्थिवं सदा

ವಿಶ್ವೇದೇವರು ರೌಪ್ಯಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಸುಗಳು ಶುಭವಾದ ಕಾಂತಿಮಯ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ. ವಾಯು ಆರಕೂಟ (ತಾಮ್ರ-ಮಿಶ್ರಲೋಹ) ಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು, ಅಶ್ವಿನೀದೇವರು ಸದಾ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ದ್ರವ್ಯವಿಧಾನವು ದೇವಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪತಿ ಶಿವಸೇವೆಯಾಗಿದೆ.

Verse 4

स्फाटिकं वरुणो राजा आदित्यास्ताम्रनिर्मितम् मौक्तिकं सोमराड् धीमांस् तथा लिङ्गमनुत्तमम्

ರಾಜಾ ವರುಣನು ಸ್ಫಟಿಕಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ಆದಿತ್ಯರು ತಾಮ್ರನಿರ್ಮಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು, ಧೀಮಾನ ಸೋಮರಾಜನು ಮೌಕ್ತಿಕಮಯ ಅನುತ್ತಮ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತೀಕಗಳಿಂದ ಅವರು ಪರಮ ಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 5

अनन्ताद्या महानागाः प्रवालकमयं शुभम् दैत्या ह्ययोमयं लिङ्गं राक्षसाश् च महात्मनः

ಅನಂತ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾನಾಗರು ಶುಭವಾದ ಪ್ರವಾಳಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ದೈತ್ಯರು ಅಯೋಮಯ (ಕಬ್ಬಿಣದ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು; ಓ ಮಹಾತ್ಮನೇ, ರಾಕ್ಷಸರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಸ್ವಭಾವಾನುಸಾರ ಎಲ್ಲರೂ ಲಿಂಗದ ಮೂಲಕ ಪರಮ ಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 6

त्रैलोहिकं गुह्यकाश् च सर्वलोहमयं गणाः चामुण्डा सैकतं साक्षान् मातरश् च द्विजोत्तमाः

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದ ಗಣರು ಮತ್ತು ಗುಹ್ಯಕರು ಇದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಲೋಹಗಳಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಗಣಸಮೂಹಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಚಾಮುಂಡಾ, ಸೈಕತರು ಮತ್ತು ಮಾತೃಕೆಯರೂ—ಎಲ್ಲರೂ ಸాక్షಾತ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

Verse 7

दारुजं नैरृतिर् भक्त्या यमो मारकतं शुभम् नीलाद्याश् च तथा रुद्राः शुद्धं भस्ममयं शुभम्

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೈಋತಿ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಪಾಲ) ಮರದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಯಮನು ಶುಭ ಮರುಕತವರ್ಣದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನೀಲಾದಿ ರುದ್ರರೂ ಶುದ್ಧ, ಮಂಗಳಕರ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 8

लक्ष्मीवृक्षमयं लक्ष्मीर् गुहो वै गोमयात्मकम् मुनयो मुनिशार्दूलाः कुशाग्रमयम् उत्तमम्

ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀವೃಕ್ಷರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಗುಹ (ಸ್ಕಂದ) ಗೋಮಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲರೇ, ಮುನಿಗಳ ಪ್ರತೀಕವನ್ನು ಕುಶಾಗ್ರಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉತ್ತಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 9

वामाद्याः पुष्पलिङ्गं तु गन्धलिङ्गं मनोन्मनी सरस्वती च रत्नेन कृतं रुद्रस्य वाग्भवा

ವಾಮಾ ಮೊದಲಾದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪುಷ್ಪಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವು; ಮನೋನ್ಮನೀ ಗಂಧಲಿಂಗವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದಳು. ರುದ್ರನ ವಾಗ್ಭವವಾದ ಸರಸ್ವತೀ ರತ್ನನಿರ್ಮಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು.

Verse 10

दुर्गा हैमं महादेवं सवेदिकमनुत्तमम् उग्रा पिष्टमयं सर्वे मन्त्रा ह्याज्यमयं शुभम्

ದುರ್ಗೆಯು ವೇದಿಕಾಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಅನುತ್ತಮ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು. ಉಗ್ರಾ ದೇವಿಯು ಸಮಸ್ತ ವಿಧಾನದನ್ನೂ ಪಿಷ್ಟಮಯವಾಗಿ (ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದಳು; ಶುಭಮಂತ್ರಗಳು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 11

वेदाः सर्वे दधिमयं पिशाचाः सीसनिर्मितम् लेभिरे च यथायोग्यं प्रसादाद्ब्रह्मणः पदम्

ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳು ದಧಿಮಯವಾದ ಪದವನ್ನು ಪಡೆದವು; ಪಿಶಾಚರು ಸೀಸದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಪದವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

Verse 12

बहुनात्र किमुक्तेन चराचरमिदं जगत् शिवलिङ्गं समभ्यर्च्य स्थितमत्र न संशयः

ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿದುದರಿಂದಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 13

त्य्पेस् ओफ़् लिङ्गस् अच्च्। तो मतेरिअल् षड्विधं लिङ्गमित्याहुर् द्रव्याणां च प्रभेदतः तेषां भेदाश्चतुर्युक्तचत्वारिंशदिति स्मृताः

ದ್ರವ್ಯಭೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಲಿಂಗವು ಆರು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅವುಗಳ ಉಪಭೇದಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ನಲವತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 14

शैलजं प्रथमं प्रोक्तं तद्धि साक्षाच्चतुर्विधम् द्वितीयं रत्नजं तच्च सप्तधा मुनिसत्तमाः

ಮೊದಲನೆಯದು ಶೈಲಜ (ಕಲ್ಲಿನಿಂದಾದ) ಲಿಂಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದು ನೇರವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧ. ಎರಡನೆಯದು ರತ್ನಜ ಲಿಂಗ; ಅದು, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಏಳು ವಿಧ.

Verse 15

तृतीयं धातुजं लिङ्गम् अष्टधा परमेष्ठिनः तुरीयं दारुजं लिङ्गं तत्तु षोडशधोच्यते

ಮೂರನೆಯದು ಧಾತುಜ (ಲೋಹದಿಂದಾದ) ಲಿಂಗ; ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಮತದಲ್ಲಿ ಅದು ಎಂಟು ವಿಧ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ದಾರುಜ (ಮರದಿಂದಾದ) ಲಿಂಗ; ಅದು ಹದಿನಾರು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 16

मृन्मयं पञ्चमं लिङ्गं द्विधा भिन्नं द्विजोत्तमाः षष्ठं तु क्षणिकं लिङ्गं सप्तधा परिकीर्तितम्

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಐದನೆಯದು ಮೃಣ್ಮಯ (ಮಣ್ಣಿನಿಂದಾದ) ಲಿಂಗ; ಅದು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆರನೆಯದು ಕ್ಷಣಿಕ (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ) ಲಿಂಗ; ಅದು ಏಳು ವಿಧವೆಂದು ಪರಿಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 17

श्रीप्रदं रत्नजं लिङ्गं शैलजं सर्वसिद्धिदम् धातुजं धनदं साक्षाद् दारुजं भोगसिद्धिदम्

ರತ್ನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಲಿಂಗವು ಶ್ರೀ—ಮಂಗಳಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶೈಲಜ ಲಿಂಗವು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಧಾತುಜ ಲಿಂಗವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ದಾರುಜ ಲಿಂಗವು ಭೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

Verse 18

मृन्मयं चैव विप्रेन्द्राः सर्वसिद्धिकरं शुभम् शैलजं चोत्तमं प्रोक्तं मध्यमं चैव धातुजम्

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ! ಮೃಣ್ಮಯ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗವು ಶುಭಕರವೂ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಕರವೂ ಆಗಿದೆ. ಶೈಲಜ ಲಿಂಗವನ್ನು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಧಾತುಜ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಧ್ಯಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 19

बहुधा लिङ्गभेदाश् च नव चैव समासतः मूले ब्रह्मा तथा मध्ये विष्णुस्त्रिभुवनेश्वरः

ಲಿಂಗಭೇದಗಳು ಬಹಳ; ಆದರೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಅವು ಒಂಬತ್ತು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 20

रुद्रोपरि महादेवः प्रणवाख्यः सदाशिवः लिङ्गवेदी महादेवी त्रिगुणा त्रिमयांबिका

ರುದ್ರನ ಮೇಲಾಗಿ ಮಹಾದೇವ—ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸದಾಶಿವನು. ಮಹಾದೇವಿಯೇ ಲಿಂಗವೇದಿ; ಅವಳು ತ್ರಿಗುಣಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ತ್ರಿಮಯಾಂಬಿಕಾ.

Verse 21

तया च पूजयेद्यस्तु देवी देवश् च पूजितौ शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम्

ಆ ವಿಧಿಯಿಂದ ಯಾರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ದೇವಿಯೂ ದೇವನೂ—ಇಬ್ಬರೂ ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಶೈಲಜ, ರತ್ನಜ, ಧಾತುಜ ಅಥವಾ ದಾರುಜ—ಯಾವ ಲಿಂಗವನ್ನಾದರೂ ಪೂಜಿಸಬಹುದು.

Verse 22

मृन्मयं क्षणिकं वापि भक्त्या स्थाप्य फलं शुभम् सुरेन्द्राम्भोजगर्भाग्नियमाम्बुपधनेश्वरैः

ಯಾರಾದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ—even ಕ್ಷಣಿಕವಾದ—ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆ, ಆ ಶುಭಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಇಂದ್ರ, ಪದ್ಮಜ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅಗ್ನಿ, ಯಮ, ವರುಣ, ಕುಬೇರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ ಎಂಬ ದಿಕ್ಪಾಲರು ಸಹ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 23

सिद्धविद्याधराहीन्द्रैर् यक्षदानवकिन्नरैः स्तूयमानः सुपुण्यात्मा देवदुन्दुभिनिःस्वनैः

ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಧರರಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಹಾಗೆಯೇ ಯಕ್ಷ, ದಾನವ, ಕಿನ್ನರರು ಸ್ತುತಿಸಿದ ಆ ಪರಮ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ದೇವದುಂದುಭಿಗಳ ಘನನಾದದ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 24

भूर्भूवःस्वर्महर्लोकान् क्रमाद् वै जनतः परम् तपः सत्यं पराक्रम्य भासयन् स्वेन तेजसा

ಅವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ, ಮಹರ್ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಜನಸ್, ತಪಸ್, ಸತ್ಯ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ, ಪರಮ ಪತಿಯಾದ ಶಿವನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಭೆಯಾದ ತನ್ನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 25

लिङ्गस्थापनसन्मार्गनिहितस्वायतासिना आशु ब्रह्माण्डमुद्भिद्य निर्गच्छन्निर्विशङ्कया

ಲಿಂಗಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಖಡ್ಗವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಅವನು ಶೀಘ್ರವೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆವರಣವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಟನು।

Verse 26

शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम् मृन्मयं क्षणिकं त्यक्त्वा स्थापयेत्सकलं वपुः

ಕಲ್ಲು, ರತ್ನ, ಲೋಹ ಅಥವಾ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ (ಲಿಂಗ) ಆಗಿರಲಿ—ನಾಶವಂತ ಮಣ್ಣಿನ ಕ್ಷಣಿಕ ಲಿಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಭುವಿನ ‘ಸಕಲ ವಪು’ ಅಂದರೆ ಸಾಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 27

विधिना चैव कृत्वा तु स्कन्दोमासहितं शुभम् कुन्दगोक्षीरसंकाशं लिङ्गं यः स्थापयेन्नरः

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಕಂದ-ಉಮಾಸಹಿತ ಶುಭ, ಕುಂದಪುಷ್ಪಸಮ ಕాంతಿಯುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ಗೋಕ್ಷೀರಸಮ ಶುಭ್ರವಾದ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು।

Verse 28

नृणां तनुं समास्थाय स्थितो रुद्रो न संशयः दर्शनात्स्पर्शनात्तस्य लभन्ते निर्वृतिं नराः

ಮಾನವದೇಹವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ರುದ್ರನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೂ ಸ್ಪರ್ಶನಿಂದಲೂ ಜನರು ನಿರ್ವೃತಿ, ಪರಮ ಶಾಂತಿ, ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 29

तस्य पुण्यं मया वक्तुं सम्यग्युगशतैरपि शक्यते नैव विप्रेन्द्रास् तस्माद् वै स्थापयेत् तथा

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಆ ಕರ್ಮದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನೂರಾರು ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ಹೇಳಿದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದೇ ವಿಧವಾಗಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 30

सर्वेषामेव मर्त्यानां विभोर्दिव्यं वपुः शुभम् सकलं भावनायोग्यं योगिनामेव निष्कलम्

ಎಲ್ಲ ಮರಣಶೀಲರಿಗೆ ವಿಭುವಿನ ದಿವ್ಯ, ಶುಭ ವಪು ‘ಸಕಲ’—ಧ್ಯಾನ-ಭಾವನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ; ಆದರೆ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅದೇ ಪ್ರಭು ‘ನಿಷ್ಕಲ’—ನಿರ್ಗುಣ, ಅಖಂಡ—ರೂಪವಾಗಿ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ।

Frequently Asked Questions

Śailaja (stone), Ratnaja (gem), Dhātuja (metal), Dāruja (wood), Mṛnmaya (clay/earth), and Kṣaṇika (temporary/ephemeral), each further subdivided with specified counts.

The chapter assigns material-specific lingas to devas and other beings (e.g., Vishnu—indranīla, Indra—padmarāga, Varuna—sphaṭika, Soma—mauktika, Daityas—iron). This frames worship as adhikāra-based (fitness/role-based) and teaches that devotion can be expressed through diverse, context-appropriate sacred supports.

It indicates that for general devotees the ‘sakala’ (complete, worship-worthy form) is installed and adored, while for yogins the ultimate contemplation is ‘niṣkala’ (formless Shiva), showing ritual worship and contemplative realization as complementary paths.