Adhyaya 61

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे षष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच क्षेत्राण्येतानि सर्वाणि आतपन्ति गभस्तिभिः तेषां क्षेत्राण्यथादत्ते सूर्यो नक्षत्रतारकाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಸೂರ್ಯನು ನಕ್ಷತ್ರ-ತಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಲಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ನಿಯಮವನ್ನು ಹಂಚಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 2

चीर्णेन सुकृतेनेह सुकृतान्ते ग्रहाश्रयाः तारणात्तारका ह्येताः शुक्लत्वाच्चैव तारकाः

ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದ ಸುಕೃತದ ಫಲವಾಗಿ, ಆ ಪುಣ್ಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಗ್ರಹಗಳ ಆಶ್ರಯಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವು ‘ತಾರಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ—ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ತಾರಿಸುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ವೇತ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದಲೂ ‘ತಾರಕ’ ಎನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 3

दिव्यानां पार्थिवानां च नैशानां चैव सर्वशः आदानान्नित्यमादित्यस् तेजसां तमसामपि

ದಿವ್ಯ, ಪಾರ್ಥಿವ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಕಾಲೀನ—ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಆದಿತ್ಯನು ನಿತ್ಯವಾಗಿ ಆಕರ্ষಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಕಾಶಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ, ತಮಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತನ್ನೊಳಗೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 4

सवने स्यन्दने ऽर्थे च धातुर् एष विभाष्यते सवनात्तेजसो ऽपां च तेनासौ सविता मतः

ಈ ಧಾತುವನ್ನು ‘ಪ್ರೇರಿಸುವುದು/ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುವುದು’ ಮತ್ತು ‘ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು’ ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೊರತಂದು ನೀರನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವನು ‘ಸವಿತೃ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 5

बहुलश्चन्द्र इत्येष ह्लादने धातुरुच्यते शुक्लत्वे चामृतत्वे च शीतत्वे च विभाव्यते

‘ಬಹುಲ’ ಮತ್ತು ‘ಚಂದ್ರ’—ಈ ನಾಮವು ‘ಹ್ಲಾದ’ (ಆನಂದಗೊಳಿಸುವ) ಧಾತುವಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ ಶ್ವೇತತ್ವ, ಅಮೃತಸಮಾನ ಅಮರತ್ವ ಮತ್ತು ಶೀತಲತ್ವವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು।

Verse 6

सूर्याचन्द्रमसोर्दिव्ये मण्डले भास्वरे खगे जलतेजोमये शुक्ले वृत्तकुंभनिभे शुभे

ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ದಿವ್ಯ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಖಗೋಳಮಂಡಲದಲ್ಲಿ—ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ—ಜಲ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ, ಶುಭ, ಶ್ವೇತ ಗೋಳವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತ ಕುಂಭದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 7

घनतोयात्मकं तत्र मण्डलं शशिनः स्मृतम् घनतेजोमयं शुक्लं मण्डलं भास्करस्य तु

ಅಲ್ಲಿ ಶಶಿ (ಚಂದ್ರ) ಯ ಮಂಡಲವು ಘನೀಭೂತ ಜಲಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ಭಾಸ್ಕರ (ಸೂರ್ಯ) ಯ ಮಂಡಲವು ಘನೀಭೂತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶ್ವೇತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 8

वसन्ति सर्वदेवाश् च स्थानान्येतानि सर्वशः मन्वन्तरेषु सर्वेषु ऋक्षसूर्यग्रहाश्रयाः

ಈ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ದೇವರುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ-ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 9

तेन ग्रहा गृहाण्येव तदाख्यास्ते भवन्ति च सौरं सूर्यो ऽविशत्स्थानं सौम्यं सोमस्तथैव च

ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಹಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗೃಹ (ನಿವಾಸ)ಗಳ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸೂರ್ಯನು ‘ಸೌರ’ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ‘ಸೌಮ್ಯ’ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 10

शौक्रं शुक्रो ऽविशत्स्थानं षोडशार्चिः प्रतापवान् बृहद् बृहस्पतिश्चैव लोहितश्चैव लोहितम्

ಹದಿನಾರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಶುಕ್ರನು ಶೌಕ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ತನ್ನ ಮಹತ್ (ಗುರು) ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಲೋಹಿತ (ಮಂಗಳ) ಕೆಂಪಾದ ಮಂಗಳಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು.

Verse 11

शनैश्चरं तथा स्थानं देवश्चापि शनैश्चरः बौधं बुधस्तु स्वर्भानुः स्वर्भानुस्थानमाश्रितः

ಹಾಗೆಯೇ ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ) ಸ್ಥಾನವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯೂ ಶನೈಶ್ಚರನೇ. ಬುಧನು ಬೌಧ-ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವರ್ಭಾನು (ರಾಹು) ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸ್ವರ್ಭಾನು-ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

नक्षत्राणि च सर्वाणि नक्षत्राणि विशन्ति च गृहाण्येतानि सर्वाणि ज्योतींषि सुकृतात्मनाम्

ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ನಕ್ಷತ್ರ-ಸ್ಥಾನಗಳೂ ನಿವಾಸರೂಪವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ ಮಂಡಲಗಳು ಸತ್ಕರ್ಮದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಅಂತರಂಗವಿರುವ—ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪಶುಪತಿ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉನ್ನತಗೊಂಡ ಪಶು-ಜೀವಗಳ—ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 13

कल्पादौ सम्प्रवृत्तानि निर्मितानि स्वयंभुवा स्थानान्येतानि तिष्ठन्ति यावद् आभूतसंप्लवम्

ಕಲ್ಪದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿ ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ.

Verse 14

मन्वन्तरेषु सर्वेषु देवस्थानानि तानि वै अभिमानिनो ऽवतिष्ठन्ते देवाः स्थानं पुनः पुनः

ಎಲ್ಲ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ದೇವ-ಸ್ಥಾನಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪದವಿಗೆ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ (ಅಭಿಮಾನಿ) ದೇವತೆಗಳು ಮರುಮರು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಪುನಃ ಪುನಃ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 15

अतीतैस्तु सहैतानि भाव्याभाव्यैः सुरैः सह वर्तन्ते वर्तमानैश् च स्थानिभिस्तैः सुरैः सह

ಅತೀತದ ದೇವರೊಂದಿಗೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮತ್ತು ಉಂಟಾಗದ ದೇವರೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ದೇವರೊಂದಿಗೆ—ಈ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸ್ಥಾನಗಳೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ।

Verse 16

अस्मिन्मन्वन्तरे चैव ग्रहा वैमानिकाः स्मृताः विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वैवस्वते ऽन्तरे

ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವೈಮಾನಿಕ ದಿವ್ಯಸತ್ತೆಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈವಸ್ವತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದಿತಿಪುತ್ರ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಸೂರ್ಯನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಜಗದ್ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ಕ್ರಮವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪತಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 17

द्युतिमानृषिपुत्रस्तु सोमो देवो वसुः स्मृतः शुक्रो देवस्तु विज्ञेयो भार्गवो ऽसुरयाजकः

ಋಷಿಪುತ್ರನಾದ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಸೋಮನು ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವನಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ರನು ದೇವನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅವನು ಭಾರ್ಗವ, ಅಸುರರ ಯಾಜಕನು।

Verse 18

बृहत्तेजाः स्मृतो देवो देवाचार्यो ऽङ्गिरःसुतः बुधो मनोहरश्चैव ऋषिपुत्रस्तु स स्मृतः

ಆ ದೇವನು ‘ಬೃಹತ್ತೇಜಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ದೇವಾಚಾರ್ಯ, ಅಂಗಿರಸನ ಪುತ್ರ. ಅವನೇ ಬುಧ, ಮನೋಹರ, ಮತ್ತು ಋಷಿಪುತ್ರನೆಂದೂ ಸ್ಮೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 19

शनैश्चरो विरूपस्तु संज्ञापुत्रो विवस्वतः अग्निर्विकेश्यां जज्ञे तु युवासौ लोहितार्चिषः

ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ) ವಿರೂಪನೆಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವನು; ಅವನು ಸಂಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ವಿವಸ್ವಾನ್‌ನ ಪುತ್ರ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಿಕೇಶಿಯಿಂದ ಆ ಯುವ ‘ಲೋಹಿತಾರ್ಚಿಷ್’ (ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯವನು) ಜನಿಸಿದನು।

Verse 20

नक्षत्रऋक्षनामिन्यो दाक्षायण्यस्तु ताः स्मृताः स्वर्भानुः सिंहिकापुत्रो भूतसंतापनो ऽसुरः

ನಕ್ಷತ್ರ ಹಾಗೂ ಋಕ್ಷಗಳ ನಾಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ದಕ್ಷಕನ್ಯೆಯರು ಹೀಗೇ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಪುತ್ರ ಸ್ವರ್ಭಾನು ಭೂತಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಂತಾಪ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಸುರನು.

Verse 21

सोमर्क्षग्रहसूर्येषु कीर्तितास्त्वभिमानिनः स्थानान्येतान्यथोक्तानि स्थानिन्यश्चैव देवताः

ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲ, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಶಕ್ತಿಗಳು ‘ಅಭಿಮಾನಿಗಳು’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೇವತೆಗಳು ಯಥೋಕ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 22

सौरम् अग्निमयं स्थानं सहस्रांशोर्विवस्वतः हिमांशोस्तु स्मृतं स्थानम् अम्मयं शुक्लमेव च

ಸಹಸ್ರಕಿರಣ ವಿವಸ್ವಾನದ ಸೌರಲೋಕವು ಅಗ್ನಿಮಯ ಸ್ವಭಾವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹಿಮಾಂಶು (ಚಂದ್ರ)ನ ಸ್ಥಾನವು ಆಪ್ಯ—ಜಲಮಯ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ವೇತವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 23

आप्यं श्यामं मनोज्ञं च बुधरश्मिगृहं स्मृतम् शुक्लस्याप्यम्मयं शुक्लं पदं षोडशरश्मिवत्

ಆಪ್ಯ—ಜಲತತ್ತ್ವಯುಕ್ತ, ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ ಮತ್ತು ಮನೋಹರವಾದ ಲೋಕವು ಬುಧನ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಗೃಹವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ಲ (ಶುಕ್ರ)ನ ಪದವೂ ಜಲಮಯವೇ—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶ್ವೇತ, ಹದಿನಾರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತ.

Verse 24

नवरश्मि तु भौमस्य लोहितं स्थानम् उत्तमम् हरिद्राभं बृहच्चापि षोडशार्चिर्बृहस्पतेः

ಭೌಮ (ಮಂಗಳ)ನಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಕಿರಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವು ಲೋಹಿತ—ರಕ್ತವರ್ಣದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ವಿಶಾಲ ಲೋಕವು ಹರಿದ್ರಾ-ಸುವರ್ಣವರ್ಣದಂತೆ, ಹದಿನಾರು ಅರ್ಚಿಸ್ಸುಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 25

अष्टरश्मिगृहं चापि प्रोक्तं कृष्णं शनैश्चरे स्वर्भानोस्तामसं स्थानं भूतसंतापनालयम्

ಅಷ್ಟರಶ್ಮಿಯುಕ್ತ ಗೃಹವೂ ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ)ನದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಕೃಷ್ಣವರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸ್ವರ್ಭಾನು (ರಾಹು)ನ ನಿವಾಸವು ತಾಮಸ ಸ್ಥಾನ—ಭೂತಸಂತಾಪಾಲಯ—ಎಂದು ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 26

विज्ञेयास्तारकाः सर्वास् त्व् ऋषयस्त्वेकरश्मयः आश्रयाः पुण्यकीर्तीनां शुक्लाश्चापि स्ववर्णतः

ಎಲ್ಲ ತಾರಕಗಳನ್ನೂ ಋಷಿಗಳೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಏಕರಶ್ಮಿಯ ಜ್ಯೋತಿರೂಪವಾಗಿ; ಅವು ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತಿಯವರ ಆಶ್ರಯಗಳು, ಸ್ವಭಾವತಃ ಶುಕ್ಲವರ್ಣವೂ ಹೌದು.

Verse 27

घनतोयात्मिका ज्ञेयाः कल्पादावेव निर्मिताः आदित्यरश्मिसंयोगात् संप्रकाशात्मिकाः स्मृताः

ಅವು ಘನಜಲಾತ್ಮಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಕಲ್ಪದ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಆದಿತ್ಯರಶ್ಮಿಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 28

नवयोजनसाहस्रो विष्कंभः सवितुः स्मृतः त्रिगुणस्तस्य विस्तारो मण्डलस्य प्रमाणतः

ಸವಿತೃ (ಸೂರ್ಯ)ನ ವಿಷ್ಕಂಭವು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಅವನ ಮಂಡಲದ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವು ತ್ರಿಗುಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 29

द्विगुणः सूर्यविस्ताराद् विस्तारः शशिनः स्मृतः तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर् भूत्वाधस्तात्प्रसर्पति

ಸೂರ್ಯವಿಸ್ತಾರಕ್ಕಿಂತ ಶಶಿ (ಚಂದ್ರ)ನ ವಿಸ್ತಾರವು ದ್ವಿಗುಣವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಭಾನು (ರಾಹು) ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಅವರ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರಸರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 30

उद्धृत्य पृथिवीछायां निर्मितां मण्डलाकृतिम् स्वर्भानोस्तु बृहत्स्थानं तृतीयं यत्तमोमयम्

ಪೃಥಿವಿಯ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ, ಮಂಡಲಾಕೃತಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಭಾನುಗಳ ಮಹಾಸ್ಥಾನವೆಂಬ ತೃತೀಯ ಪ್ರದೇಶವು ತಮೋಮಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 31

आदित्यात्तच्च निष्क्रम्य समं गच्छति पर्वसु आदित्यमेति सोमाच्च पुनः सौरेषु पर्वसु

ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹೊರಟು ಪರ್ವಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೆ ಚಂದ್ರನಿಂದ ಸೂರ್ಯನತ್ತ ಸೌರ ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮರಳುತ್ತದೆ—ಇಂತೆ ಪವಿತ್ರ ಕಾಲಚಕ್ರವು ನಿಯಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 32

स्वर्भानुं नुदते यस्मात् तस्मात्स्वर्भानुरुच्यते चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्य विधीयते

ಸ್ವರ್ಭಾನುನ್ನು ನುದಿಸಿ (ತಡೆದು) ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಅವನು ‘ಸ್ವರ್ಭಾನು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರನ ಷೋಡಶಾಂಶವು ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ)ನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 33

विष्कंभान्मण्डलाच्चैव योजनाग्रात्प्रमाणतः भार्गवात्पादहीनस्तु विज्ञेयो वै बृहस्पतिः

ವ್ಯಾಸ, ಮಂಡಲಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ—ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ)ನಿಗಿಂತ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಒಂದು ಪಾದ (ಚತುರ್ಥಾಂಶ) ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 34

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरी उभौ स्मृतौ विस्तारान्मण्डलाच्चैव पादहीनस्तयोर्बुधः

ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಿಂತ ವಕ್ರ ಮತ್ತು ಸೌರೀ—ಇಬ್ಬರೂ—ಒಂದು ಪಾದ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಮಂಡಲ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಬುಧವೂ ಒಂದು ಪಾದ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 35

तारानक्षत्ररूपाणि वपुष्मन्तीह यानि वै बुधेन तानि तुल्यानि विस्तारान्मण्डलाच्च वै

ಇಲ್ಲಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾಗಿ ತಾರೆ-ನಕ್ಷತ್ರರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವುಗಳು, ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಮಂಡಲ-ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಬುಧನಿಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 36

प्रायशश्चन्द्रयोगीनि विद्यादृक्षाणि तत्त्ववित् तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परम्

ತತ್ತ್ವವಿತನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೆಕವು ಚಂದ್ರಯೋಗಗಳೇ, ಕಾಲವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಕಾಣುವ ನಕ್ಷತ್ರಮಾನಗಳೇ; ತಾರೆ-ನಕ್ಷತ್ರರೂಪವಾಗಿ ತೋಚಿದರೂ ಪರಸ್ಪರ ಹೀನ-ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೇದವಿದೆ।

Verse 37

शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैव योजने सर्वोपरि निकृष्टानि तारकामण्डलानि तु

ತಾರಕಮಂಡಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು, ಮೂರು, ನಾಲ್ಕು, ಐದು ನೂರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುನ್ನತ, ಕೆಲವು ನಿಕೃಷ್ಟ—ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿವೆ।

Verse 38

योजनान्यर्धमात्राणि तेभ्यो ह्रस्वं न विद्यते उपरिष्टात्त्रयस्तेषां ग्रहास्ते दूरसर्पिणः

ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಅರ್ಧ-ಯೋಜನಗಳೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದು ಇಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗ್ರಹಗಳಿದ್ದು, ಅವು ದೂರದೂರಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 39

सौरो ऽङ्गिराश् च वक्रश् च ज्ञेया मन्दविचारिणः पूर्वमेव समाख्याता गतिस्तेषां यथाक्रमम्

ಸೌರ, ಆಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ವಕ್ರ—ಇವರು ಮಂದವಿಚಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅವರ ಗತಿ ಹಾಗೂ ಗತಿಫಲವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 40

एतेष्वेव ग्रहाः सर्वे नक्षत्रेषु समुत्थिताः विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वै मुनिसत्तमाः

ಈ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರ ವಿವಸ್ವಾನ್‌ನೇ ಸೂರ್ಯನು, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ.

Verse 41

विशाखासु समुत्पन्नो ग्रहाणां प्रथमो ग्रहः त्विषिमान् धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वसुस्तु सः

ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಗ್ರಹ ಸೋಮನು. ಅವನು ತೇಜಸ್ವಿ; ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವನು; ಆ ದೇವ ಸೋಮನೇ ವಸು ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 42

शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाकरः षोडशार्चिर्भृगोः पुत्रः शुक्रः सूर्यादनन्तरम्

ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೀತಕಿರಣಧಾರಿ ನಿಶಾಕರ (ಚಂದ್ರ) ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸೂರ್ಯನ ಅನಂತರ, ಭೃಗುಪುತ್ರನಾದ ಷೋಡಶಾರ್ಚಿ ಶುಕ್ರನು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 43

ताराग्रहाणां प्रवरस् तिष्ये क्षेत्रे समुत्थितः ग्रहश्चाङ्गिरसः पुत्रो द्वादशार्चिर्बृहस्पतिः

ತಾರಾಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ತಿಷ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ಅವನು ಅಂಗಿರಸನ ಪುತ್ರ, ಗ್ರಹಸ್ವರೂಪ, ದ್ವಾದಶ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಎಂದು ಘೋಷಿತನು.

Verse 44

फाल्गुनीषु समुत्पन्नः पूर्वाख्यासु जगद्गुरुः नवार्चिर्लोहिताङ्गश् च प्रजापतिसुतो ग्रहः

ಫಾಲ್ಗುನೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ಪೂರ್ವಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ‘ಜಗದ್ಗುರು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ—ನವಾರ್ಚಿ, ಲೋಹಿತಾಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ—ಈ ಗ್ರಹವು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರನು.

Verse 45

आषाढास्विह पूर्वासु समुत्पन्न इति स्मृतः रेवतीष्वेव सप्तार्चिःस्थाने सौरिः शनैश्चरः

ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಷಾಢಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೌರಿ ಶನೈಶ್ಚರನು ಜನಿಸಿದನು; ರೇವತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಪ್ತಾರ್ಚಿಃ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವೇ ಅವನ ಸ್ಥಿರಪದವಾಗಿದೆ.

Verse 46

सौम्यो बुधो धनिष्ठासु पञ्चार्चिर् उदितो ग्रहः तमोमयो मृत्युसुतः प्रजाक्षयकरः शिखी

ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಬುಧನು ಧನಿಷ್ಠಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಐದು ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಉದಯಿಸುವ ಗ್ರಹ. ಆದರೂ ಅವನು ತಮೋಮಯ, ಮೃತ್ಯುವಿನ ಪುತ್ರ, ಶಿಖಾಧಾರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯಕರನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 47

आश्लेषासु समुत्पन्नः सर्वहारी महाग्रहः तथा स्वनामधेयेषु दाक्षायण्यः समुत्थिताः

ಆಶ್ಲೇಷಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಹಾರಿ ಎಂಬ ಮಹಾಗ್ರಹವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮದೇ ಹೆಸರಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ಪುತ್ರಿಯರೂ ಅಶುಭೋದಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು.

Verse 48

तमोवीर्यमयो राहुः प्रकृत्या कृष्णमण्डलः भरणीषु समुत्पन्नो ग्रहश्चन्द्रार्कमर्दनः

ರಾಹು ತಮಸ್ಸಿನ ವೀರ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತನು; ಸ್ವಭಾವತಃ ಕಪ್ಪು ಮಂಡಲ. ಭರಣೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವ ಗ್ರಹವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 49

एते तारा ग्रहाश्चापि बोद्धव्या भार्गवादयः जन्मनक्षत्रपीडासु यान्ति वैगुण्यतां यतः

ಈ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳೂ—ಭಾರ್ಗವ ಮೊದಲಾದವರು—ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವು; ಏಕೆಂದರೆ ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರ ಪೀಡಿತವಾದಾಗ ಇವು ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ವೈಗುಣ್ಯ ಪಡೆದು ಅಶುಭ ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 50

मुच्यते तेन दोषेण ततस्तद्ग्रहभक्तितः सर्वग्रहाणामेतेषाम् आदिरादित्य उच्यते

ಆ ಗ್ರಹದ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದರ ದೋಷಬಾಧೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯ (ಸೂರ್ಯ)ನೇ ಆದಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ।

Verse 51

ताराग्रहाणां शुक्रस्तु केतूनां चापि धूमवान् ध्रुवः किल ग्रहाणां तु विभक्तानां चतुर्दिशम्

ತಾರಾಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರನು (ಶುಕ್ರಗ್ರಹ) ಪ್ರಧಾನನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಕೇತುಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮವಾನನೂ (ಮುಖ್ಯ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ವಿಭಜಿತವಾದ ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಧ್ರುವನೇ ಸ್ಥಿರ ನಿಯಾಮಕನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ।

Verse 52

नक्षत्राणां श्रविष्ठा स्याद् अयनानां तथोत्तरम् वर्षाणां चैव पञ्चानाम् आद्यः संवत्सरः स्मृतः

ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರವಿಷ್ಠಾ (ಧನಿಷ್ಠಾ) ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅಯನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಯಣವೂ (ಪ್ರಧಾನ). ಹಾಗೆಯೇ ಐದು ವಿಧದ ವರ್ಷಗಣನೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸಂವತ್ಸರ’ವೇ ಆದ್ಯವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 53

ऋतूनां शिशिरश्चापि मासानां माघ उच्यते पक्षाणां शुक्लपक्षस्तु तिथीनां प्रतिपत्तथा

ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಶಿರವೂ (ಶ್ರೇಷ್ಠ); ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಘವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ, ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪತ್ತೂ (ಪ್ರಧಾನ) ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 54

अहोरात्रविभागानाम् अहश्चादिः प्रकीर्तितः मुहूर्तानां तथैवादिर् मुहूर्तो रुद्रदैवतः

ಅಹೋರಾತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅಹಃ’ (ಹಗಲು) ಆದಿಯೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುಹೂರ್ತಕ್ಕೆ ಅಧಿದೇವತೆ ರುದ್ರನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 55

क्षणश्चापि निमेषादिः कालः कालविदां वराः श्रवणान्तं धनिष्ठादि युगं स्यात्पञ्चवार्षिकम्

ಹೇ ಕಾಲವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ನಿಮೇಷಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕ್ಷಣಾದಿ ವಿಭಾಗವೇ ‘ಕಾಲ’. ಧನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಶ್ರವಣಾಂತವರೆಗೆ ಇರುವ ಯುಗವು ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಚಕ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 56

भानोर्गतिविशेषेण चक्रवत्परिवर्तते दिवाकरः स्मृतस्तस्मात् कालकृद्विभुरीश्वरः

ಸೂರ್ಯನ ವಿಶೇಷ ಗತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಚಕ್ರದಂತೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ದಿವಾಕರ’—ದಿನಕರ್ತ—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಮೂಲಕವೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಕಾಲಕರ್ತನು ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 57

चतुर्विधानां भूतानां प्रवर्तकनिवर्तकः तस्यापि भगवान् रुद्रः साक्षाद्देवः प्रवर्तकः

ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಭೂತಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಅವನೇ ಪ್ರವર્તಕವೂ ನಿವರ್ತಕವೂ. ಆ ನಿಯಂತ್ರಣತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಸాక్షಾತ್ ಪ್ರೇರಕನು ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನೇ—ದೇವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಚಲನದ ಆದಿಕರ್ತಾ.

Verse 58

इत्येष ज्योतिषामेवं संनिवेशो ऽर्थनिश्चयः लोकसंव्यवहारार्थं महादेवेन निर्मितः

ಹೀಗೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿನ್ಯಾಸವೂ, ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥ ನಿರ್ಣಯವೂ—ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ—ಮಹಾದೇವನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 59

बुद्धिपूर्वं भगवता कल्पादौ सम्प्रवर्तितः स आश्रयो ऽभिमानी च सर्वस्य ज्योतिरात्मकः

ಕಲ್ಪಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಮೊದಲು ‘ಬುದ್ಧಿ’ಯನ್ನು ಪ್ರವર્તಿಸಿದನು. ನಂತರ ಎಲ್ಲದರ ಆಶ್ರಯವಾದ, ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಧರಿಸುವ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜ್ಯೋತಿರಾತ್ಮಕ ತತ್ತ್ವವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 60

एकरूपप्रधानस्य परिणामो ऽयमद्भुतः नैष शक्यः प्रसंख्यातुं याथातथ्येन केनचित्

ಏಕರೂಪ ಪ್ರಧಾನದ ಈ ಅದ್ಭುತ ಪರಿನಾಮ. ಇದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 61

गतागतं मनुष्येण ज्योतिषां मांसचक्षुषा आगमादनुमानाच्च प्रत्यक्षादुपपत्तितः

ಮಾನವನು ಮಾಂಸಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಗಳ ಆಗಮನ-ಗಮನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾರನು. ಅವುಗಳನ್ನು ಆಗಮ, ಅನುಮಾನ, (ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕು.

Verse 62

परीक्ष्य निपुणं बुद्ध्या श्रद्धातव्यं विपश्चिता चक्षुः शास्त्रं जलं लेख्यं गणितं मुनिसत्तमाः

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ವಿವೇಕಿಯು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿಪುಣವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಬಳಿಕವೇ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಡಬೇಕು. ಸತ್ಯಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಚಕ್ಷು-ವಿಜ್ಞಾನ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜಲಪರೀಕ್ಷೆ, ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಗಣಿತ—ಇವೇ ಸಾಧನಗಳು.

Verse 63

पञ्चैते हेतवो ज्ञेया ज्योतिर्मानविनिर्णये

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಗಳ ಮಾನ-ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಈ ಐದು ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವು.