
Adhyaya 52: सोमाधारः, पुण्योदानदी, मेरुप्रदक्षिणा, जम्बूद्वीपनववर्षवर्णनम्
ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಶಿವಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಶ್ವವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಸೂತನು—ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪುಣ್ಯನದಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿ ನಿಯತ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ‘ಸೋಮ’ವನ್ನು ಆಕಾಶಸ್ಥ ಮಹಾಸಾಗರವಾಗಿ, ಅಮೃತಸ್ರೋತವಾಗಿ, ದೇವರು-ಜೀವಿಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಿಂದಲೇ ದಿವ್ಯ ಪುಣ್ಯೋದಾ ನದಿ ಹೊರಟು ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ಗಗನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಸೋಮದಂತೆ ನಿರಂತರ ಪರಿಭ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಮೇರುಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಂಠ/ಶರ್ವನು ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅದರ ಜಲ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ ಮೇರುವಿನ ಅಂತರಶೃಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಇಳಿದು ಮಹೋದಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ದ್ವೀಪ, ಪರ್ವತ, ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು-ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಜನರ ವರ್ಣ, ಆಯುಷ್ಯ, ಆಹಾರ, ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಾಧೀನ ಮನುಷ್ಯಜೀವನ, ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ ಸಾಧನೆ—ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗ ಹಾಗೂ ಅಪವರ್ಗಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ—ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಿವನ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे एकपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच नद्यश् च बहवः प्रोक्ताः सदा बहुजलाः शुभाः सरोवरेभ्यः सम्भूतास् त्व् असंख्याता द्विजोत्तमाः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕಪಂಚಾಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವು ಸದಾ ಬಹುಜಲಯುಕ್ತವೂ ಶುಭಕರವೂ ಆಗಿವೆ. ಅವು ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತವು.
Verse 2
प्राङ्मुखा दक्षिणास्यास्तु चोत्तरप्रभवाः शुभाः पश्चिमाग्राः पवित्राश् च प्रतिवर्षं प्रकीर्तिताः
ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿರುವವು ಕಾರ್ಯಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಮುಖವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಉತ್ತರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವವು ಶುಭಕರ; ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ಅಗ್ರಭಾಗವಿರುವವು ಪವಿತ್ರಕರ—ಎಂದು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.
Verse 3
आकाशांभोनिधिर् यो ऽसौ सोम इत्यभिधीयते आधारः सर्वभूतानां देवानाममृताकरः
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಜಲನಿಧಿಯಂತಿರುವವನು ‘ಸೋಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆಧಾರ, ದೇವರಿಗೆ ಅಮೃತದ ಮೂಲಕಾರಣನು।
Verse 4
अस्मात्प्रवृत्ता पुण्योदा नदी त्वाकाशगामिनी सप्तमेनानिलपथा प्रवृत्ता चामृतोदका
ಈ ದಿವ್ಯ ಮೂಲದಿಂದ ‘ಪುಣ್ಯೋದಾ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಯ ಏಳನೇ ಪಥದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಅಮೃತಸಮಾನ ಜಲದಿಂದ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 5
सा ज्योतींष्यनुवर्तन्ती ज्योतिर्गणनिषेविता ताराकोटिसहस्राणां नभसश् च समायुता
ಆ ನದಿ ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತಳಾಗಿದ್ದಳು; ಮತ್ತು ಕೋಟಿ-ಸಹಸ್ರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಕಾಶವೂ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು।
Verse 6
परिवर्तत्यहरहो यथा सोमस्तथैव सा चत्वार्यशीतिश् च तथा सहस्राणां समुच्छ्रितः
ಚಂದ್ರನು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಕ್ಷಯ-ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಗಣನೆ ‘ಎಂಭತ್ತ್ನಾಲ್ಕು’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಸಹಸ್ರಗಳವರೆಗೆ ಏರಿ—ಸರ್ವಬದಲಾವಣೆಯ ಅಧಿಪತಿ ಪತಿ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 7
योजनानां महामेरुः श्रीकण्ठाक्रीडकोमलः तत्रासीनो यतः शर्वः साम्बः सह गणेश्वरैः
ಯೋಜನಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾಮೇರು ನೀಲಕಂಠ ಶ್ರೀಕಂಠನ কোমಲ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಥಳ. ಅಲ್ಲಿ ಶರ್ವನು—ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಇರುವ ಸಾಂಬ ಶಿವನು—ತನ್ನ ಗಣಾಧಿಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ।
Verse 8
क्रीडते सुचिरं कालं तस्मात्पुण्यजला शिवा गिरिं मेरुं नदी पुण्या सा प्रयाति प्रदक्षिणम्
ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆದಕಾರಣ ಪುಣ್ಯಜಲದಿಂದ ಪಾವನವಾದ ಆ ಶುಭಾ ‘ಶಿವಾ’ ನದಿ ಮೇರೂಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಸುತ್ತಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ।
Verse 9
विभज्यमानसलिला सा जवेनानिलेन च मेरोरन्तरकूटेषु निपपात चतुर्ष्वपि
ಆ ಜಲರಾಶಿ ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಿಂದ ವಿಭಜಿತವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು ಮೇರೂನ ನಾಲ್ಕು ಆಂತರಿಕ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಬಿದ್ದಿತು; ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿತು।
Verse 10
समन्तात्समतिक्रम्य सर्वाद्रीन्प्रविभागशः नियोगाद्देवदेवस्य प्रविष्टा सा महार्णवम्
ಅವಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿ, ಪರ್ವತಗಳ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ದೇವದೇವನ ಆದೇಶದಿಂದ ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು।
Verse 11
अस्या विनिर्गता नद्यः शतशो ऽथ सहस्रशः सर्वद्वीपाद्रिवर्षेषु बहवः परिकीर्तिताः
ಅವಳಿಂದ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಎಲ್ಲ ದ್ವೀಪಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಷಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 12
क्षुद्रनद्यस्त्वसंख्याता गङ्गा यद्गाङ्गताम्बरात् केतुमाले नराः कालाः सर्वे पनसभोजनाः
ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಗೆಯು ಗಂಗೆಯ ದಿವ್ಯ ಆಕಾಶಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ। ಕೆತುಮಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದವರು; ಎಲ್ಲರೂ ಪನಸ (ಹಲಸು) ಭೋಜನಮಾಡುವವರು।
Verse 13
स्त्रियश्चोत्पलवर्णाभा जीवितं चायुतं स्मृतम् भद्राश्वे शुक्लवर्णाश् च स्त्रियश्चन्द्रांशुसंनिभाः
ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಉತ್ಪಲವರ್ಣಾಭೆಯೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಆಯುಷ್ಯವು ದಶಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಭದ್ರಾಶ್ವದಲ್ಲಿ ಜನರು ಶುಕ್ಲವರ್ಣರು; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಚಂದ್ರಕಿರಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 14
कालाम्रभोजनाः सर्वे निरातङ्का रतिप्रियाः दशवर्षसहस्राणि जीवन्ति शिवभाविताः
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಳಾಮ್ರ (ಕಪ್ಪು ಮಾವಿನ) ಭೋಜನದಿಂದ ಪೋಷಿತರಾಗಿ, ಭಯರಹಿತರಾಗಿ, ರತಿಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಿವಭಾವನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ದಶಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 15
हिरण्मया इवात्यर्थम् ईश्वरार्पितचेतसः तथा रमणके जीवा न्यग्रोधफलभोजनाः
ಆ ಮನೋಹರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ದೇಹಿಗಳು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಆಲಮರದ ಫಲಗಳನ್ನು ಭೋಜನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 16
दशवर्षसहस्राणि शतानि दशपञ्च च जीवन्ति शुक्लास्ते सर्वे शिवध्यानपरायणाः
ಆ ಶುಕ್ಲ (ಶುದ್ಧ) ಜನರು ದಶಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು—ಮತ್ತಷ್ಟು ನೂರ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳು—ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು.
Verse 17
हैरण्मया महाभागा हिरण्मयवनाश्रयाः एकादश सहस्राणि शतानि दशपञ्च च
ಅವರು ಬಂಗಾರದ ಕాంతಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಹಿರಣ್ಮಯ ವನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು; ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ನೂರ ಹದಿನೈದು.
Verse 18
वर्षाणां तत्र जीवन्ति अश्वत्थाशनजीवनाः हैरण्मया इवात्यर्थम् ईश्वरार्पितमानसाः
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪವಿತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವರ್ಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 19
कुरुवर्षे तु कुरवः स्वर्गलोकात् परिच्युताः सर्वे मैथुनजाताश् च क्षीरिणः क्षीरभोजनाः
ಆದರೆ ಕುರುವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಿಂದ ಚ್ಯುತರಾದವರು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮೈಥುನದಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು; ಕ್ಷೀರಪೋಷಿತರು, ಕ್ಷೀರವೇ ಅವರ ಆಹಾರ.
Verse 20
अन्योन्यमनुरक्ताश् च चक्रवाकसधर्मिणः अनामया ह्यशोकाश् च नित्यं सुखनिषेविणः
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಅನುರಕ್ತರು, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದರು. ರೋಗರಹಿತರು, ಶೋಕವಿಲ್ಲದವರು, ನಿತ್ಯವೂ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.
Verse 21
त्रयोदशसहस्राणि शतानि दशपञ्च च जीवन्ति ते महावीर्या न चान्यस्त्रीनिषेविणः
ಆ ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತರು ಹದಿಮೂರು ಸಾವಿರ ನೂರ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಪರಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 22
सहैव मरणं तेषां कुरूणां स्वर्गवासिनाम् हृष्टानां सुप्रवृद्धानां सर्वान्नामृतभोजिनाम्
ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆ ಕುರುಗಳಿಗೂ—ಹರ್ಷಿತರು, ಅತ್ಯಂತ ವೃದ್ಧಿಶಾಲಿಗಳು, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಅಮೃತಸಮಾನ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಂಜಿಸುವವರು—ಮರಣವು ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.
Verse 23
सदा तु चन्द्रकान्तानां सदा यौवनशालिनाम् श्यामाङ्गानां सदा सर्वभूषणास्पददेहिनाम्
ಅವರು ಸದಾ ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವರು, ಸದಾ ಯೌವನಸಂಪನ್ನರು; ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ ಅಂಗಗಳಿರುವವರು, ಮತ್ತು ಅವರ ದೇಹವು ಸದಾ ಸರ್ವಾಭರಣಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ।
Verse 24
जंबूद्वीपे तु तत्रापि कुरुवर्षं सुशोभनम् तत्र चन्द्रप्रभं शम्भोर् विमानं चन्द्रमौलिनः
ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ‘ಕುರುವರ್ಷ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಸುಶೋಭನ ದೇಶವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಮೌಲಿಯಾದ ಶಂಭುವಿನ ‘ಚಂದ್ರಪ್ರಭ’ ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 25
वर्षे तु भारते मर्त्याः पुण्याः कर्मवशायुषः शतायुषः समाख्याता नानावर्णाल्पदेहिनः
ಆದರೆ ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಪುಣ್ಯಶೀಲರು; ಅವರ ಆಯುಷ್ಯವು ಕರ್ಮಾಧೀನ. ಅವರು ‘ಶತಾಯುಷ್ಕರು’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ನಾನಾವರ್ಣದವರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಪದೇಹಿಗಳು।
Verse 26
नानादेवार्चने युक्ता नानाकर्मफलाशिनः नानाज्ञानार्थसम्पन्ना दुर्बलाश्चाल्पभोगिनः
ಅವರು ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳ ಅರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ಅನೇಕ ಕರ್ಮಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು; ನಾನಾವಿಧ ಜ್ಞಾನಲಕ್ಷ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನರಾದರೂ ದುರ್ಬಲರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಭೋಗಗಳು ಅಲ್ಪವಾಗಿರುತ್ತವೆ।
Verse 27
इन्द्रद्वीपे तथा केचित् तथैव च कसेरुके ताम्रद्वीपं गताः केचित् केचिद्देशं गभस्तिमत्
ಕೆಲವರು ಇಂದ್ರದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ಕಸೇರುಕಕ್ಕೆ; ಕೆಲವರು ತಾಮ್ರದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು, ಮತ್ತ ಕೆಲವರು ‘ಗಭಸ್ತಿಮತ್’ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರು।
Verse 28
नागद्वीपं तथा सौम्यं गान्धर्वं वारुणं गताः केचिन्म्लेच्छाः पुलिन्दाश् च नानाजातिसमुद्भवाः
ನಾನಾ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೆಲ ಮ್ಲೇಚ್ಛರು ಮತ್ತು ಪುಲಿಂದರು ಮೊದಲಾದವರು ನಾಗದ್ವೀಪ, ಸೌಮ್ಯದ್ವೀಪ, ಗಾಂಧರ್ವದ್ವೀಪ ಹಾಗೂ ವಾರುಣದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಹೋದರು।
Verse 29
पूर्वे किरातास्तस्यान्ते पश्चिमे यवनाः स्मृताः ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश् च सर्वशः
ಅದರ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಿರಾತರು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಯವನರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಶೂದ್ರರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಈ ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಶುಜೀವನು ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪಾಶವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಪತಿ—ಶಿವನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಬೇಕು।
Verse 30
इज्यायुद्धवणिज्याभिर् वर्तयन्तो व्यवस्थिताः तेषां संव्यवहारो ऽयं वर्तते ऽत्र परस्परम्
ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಿಯತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಅವರು ಇಜ್ಯಾ (ಯಜ್ಞಸೇವೆ), ಧರ್ಮಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಕ್ರಮ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 31
धर्मार्थकामसंयुक्तो वर्णानां तु स्वकर्मसु संकल्पश्चाभिमानश् च आश्रमाणां यथाविधि
ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿ ವರ್ಣಗಳ ಸ್ವಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಶ್ರಮಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿಮಾನ (ಆತ್ಮನಿಯಮ)ವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು—ಇದರಿಂದ ಪಶುಜೀವನು ಪತಿ, ಶಿವನ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 32
इह स्वर्गापवर्गार्थं प्रवृत्तिर्यत्र मानुषी तेषां च युगकर्माणि नान्यत्र मुनिपुङ्गवाः
ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲೇ ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ)ಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಯುಗಾನುಸಾರವಾದ ಕರ್ಮಗಳೂ ಇವರಿಗೇ ಸೇರಿವೆ—ಬೇರೆಡೆ ಅಲ್ಲ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ।
Verse 33
दशवर्षसहस्राणि स्थितिः किंपुरुषे नृणाम् सुवर्णवर्णाश् च नराः स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः
ಕಿಂಪುರುಷ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಆಯುಷ್ಯವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣರು; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಪ್ಸರೆಯರಂತೆ ಸೌಂದರ್ಯಸಂಪನ್ನರು.
Verse 34
अनामया ह्यशोकाश् च सर्वे ते शिवभाविताः शुद्धसत्त्वाश् च हेमाभाः सदाराः प्लक्षभोजनाः
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ರೋಗರಹಿತರೂ ಶೋಕವಿಲ್ಲದವರೂ; ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವಭಾವದಿಂದ ಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸತ್ತ್ವ ಶುದ್ಧ, ದೇಹ ಹಿಮಾಭೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ; ಅವರು ಸಹಧರ್ಮಿಣಿಯರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿ ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷದ ಆಹಾರದಿಂದ ಪೋಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
Verse 35
महारजतसंकाशा हरिवर्षे ऽपि मानवाः देवलोकाच्च्युताः सर्वे देवाकाराश् च सर्वशः
ಹರಿವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನವರು ಮಹಾ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಇಳಿದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೇವತೆಯಂತೆಯೇ ರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
Verse 36
हरं यजन्ति सर्वेशं पिबन्तीक्षुरसं शुभम् न जरा बाधते तेन न च जीर्यन्ति ते नराः
ಅವರು ಸರ್ವೇಶ್ವರನಾದ ಹರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಶುಭವಾದ ಇಕ್ಷುರಸವನ್ನು (ಕಬ್ಬಿನ ರಸ) ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಫಲದಿಂದ ಜರೆಯು ಅವರನ್ನು ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಕ್ಷೀಣಿಸದೆ ಜೀರ್ಣರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 37
दशवर्षसहस्राणि तत्र जीवन्ति मानवाः मध्यमं यन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम्
ಅಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಹೇಳಿದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಆ ವರ್ಷವು ‘ಇಲಾವೃತ-ವರ್ಷ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
Verse 38
न तत्र सूर्यस्तपति न ते जीर्यन्ति मानवाः चन्द्रसूर्यौ न नक्षत्रं न प्रकाशम् इलावृते
ಇಲಾವೃತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ತಾಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿನ ಮಾನವರು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನೂ ಇಲ್ಲ, ಸೂರ್ಯನೂ ಇಲ್ಲ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ; ಶಿವಮಯ ಪರಜ್ಯೋತಿಯೇ ಆ ಲೋಕವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 39
पद्मप्रभाः पद्ममुखाः पद्मपत्त्रनिभेक्षणाः पद्मपत्त्रसुगन्धाश् च जायन्ते भवभाविताः
ಭವ (ಶಿವ) ಭಾವನೆಯಿಂದ ಅಂತರಂಗ ತುಂಬಿದವರು ಪದ್ಮದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ—ಪದ್ಮಮುಖರು, ಪದ್ಮಪತ್ರಸಮಾನ ನೇತ್ರರು, ಪದ್ಮಪತ್ರದ ಸುಗಂಧ ಹೊಂದಿರುವವರು।
Verse 40
जम्बूफलरसाहारा अनिष्पन्दाः सुगन्धिनः देवलोकागतास्तत्र जायन्ते ह्यजरामराः
ಅಲ್ಲಿ ಜಂಬೂಫಲರಸವನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಪಡೆದು, ಅಚಲ-ಶಾಂತಸ್ವರೂಪರಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಭಾವತಃ ಸುಗಂಧಿಗಳಾಗಿ, ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಬಂದವರು ಅಜರಾಮರರಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 41
त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः आयुःप्रमाणं जीवन्ति वर्षे दिव्ये त्विलावृते
ದಿವ್ಯ ಇಲಾವೃತ-ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆ ನರೋತ್ತಮರು ನಿಗದಿತ ಆಯುಷ್ಯಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಹದಿಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 42
जंबूफलरसं पीत्वा न जरा बाधते त्विमान् न क्षुधा न क्लमश्चापि न जनो मृत्युमांस् तथा
ಜಂಬೂಫಲರಸವನ್ನು ಕುಡಿದ ಬಳಿಕ ಇವರಿಗೆ ಜರೆಯು ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಸಿವು ಇಲ್ಲ, ದಣಿವು ಇಲ್ಲ—ಅಂತಹ ಜನರು ಮರಣಾಧೀನರೂ ಅಲ್ಲ।
Verse 43
तत्र जाम्बूनदं नाम कनकं देवभूषणम् इन्द्रगोपप्रतीकाशं जायते भास्वरं तु तत्
ಅಲ್ಲಿ ‘ಜಾಂಬೂನದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕನಕವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ದೇವಭೂಷಣಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ, ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟದ ವರ್ಣದಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 44
एवं मया समाख्याता नववर्षानुवर्तिनः वर्णायुर्भोजनाद्यानि संक्षिप्य न तु विस्तरात्
ಈ ರೀತಿ ನಾನು ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರದ ವಿಷಯಗಳು—ವರ್ಣಕ್ರಮ, ಆಯುಷ್ಯ, ಆಹಾರ-ಜೀವನೋಪಾಯಾದಿ—ವಿಸ್ತಾರವಲ್ಲದೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ।
Verse 45
हेमकूटे तु गन्धर्वा विज्ञेयाश्चाप्सरोगणाः सर्वे नागाश् च निषधे शेषवासुकितक्षकाः
ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರು ಹಾಗೂ ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳು ಇರುವರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನಿಷಧದಲ್ಲಿ ಶೇಷ, ವಾಸುಕೀ, ತಕ್ಷಕ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರು ಇರುತ್ತಾರೆ।
Verse 46
महाबलास् त्रयस्त्रिंशद् रमन्ते याज्ञिकाः सुराः नीले तु वैडूर्यमये सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः
ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಪೋಷಿತರಾದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ ದೇವರುಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನೀಲ ವೈಡೂರ್ಯಮಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 47
दैत्यानां दानवानां च श्वेतः पर्वत उच्यते शृङ्गवान् पर्वतश्चैव पितॄणां निलयः सदा
ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ದಾನವರಿಗಾಗಿ ‘ಶ್ವೇತ’ ಪರ್ವತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಶೃಂಗವಾನ್’ ಪರ್ವತವು ಸದಾ ಪಿತೃಗಳ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ।
Verse 48
हिमवान् यक्षमुख्यानां भूतानाम् ईश्वरस्य च सर्वाद्रिषु महादेवो हरिणा ब्रह्मणांबया
ಹಿಮವಾನ್ ಯಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಭೂತಗಣಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಿವಾಸವೂ, ಈಶ್ವರನ ಧಾಮವೂ ಆಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸಹಿತ ಮಹಾದೇವನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ॥
Verse 49
नन्दिना च गणैश्चैव वर्षेषु च वनेषु च नीलश्वेतत्रिशृङ्गे च भगवान्नीललोहितः
ನಂದಿ ಮತ್ತು ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀಲ-ಶ್ವೇತ ಎಂಬ ತ್ರಿಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬಂಧನಾತೀತ ಪತಿ-ಪರಮೇಶ್ವರನು॥
Verse 50
सिद्धैर्देवैश् च पितृभिर् दृष्टो नित्यं विशेषतः नीलश् च वैडूर्यमयः श्वेतः शुक्लो हिरण्मयः
ಸಿದ್ಧರು, ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ—ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲಿಂಗವು ನಾನಾರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ: ನೀಲ, ವೈಡೂರ್ಯಮಣಿಮಯ, ಶ್ವೇತ-ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಮಯ—ವಿವಿಧ ತೇಜೋಮಯ ರೂಪಗಳಿಂದ ಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ॥
Verse 51
मयूरबर्हवर्णस्तु शातकुंभस् त्रिशृङ्गवान् एते पर्वतराजानो जंबूद्वीपे व्यवस्थिताः
ಮಯೂರಬರ್ಹ (ನವಿಲು ರೆಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣದ), ಶಾತಕುಂಭ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೃಂಗವಾನ್—ಈ ಪರ್ವತರಾಜರು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ॥
Here ‘Soma’ is presented as an ākāśāmbhonidhi—an aerial ocean-like reservoir and amṛta-source, a cosmic support (ādhāra) for beings and gods. While Soma can denote the Moon elsewhere, this passage emphasizes Soma as a sustaining, amrita-bearing cosmic principle from which the divine river proceeds.
It symbolizes cosmic order under Shiva’s command: the single divine flow becomes many life-giving streams for all regions, showing how unity (one sacred source) manifests as multiplicity (many rivers) without leaving Shiva’s governance. Devotionally, it also frames tīrtha and sacred waters as Shiva-empowered means of purification supporting dharma and liberation.
Bharatavarsha is portrayed as the karma-field where lifespan and experiences are shaped by action, worship, and knowledge pursuits. This contrast highlights the Purāṇic teaching that human life—though limited—is uniquely suited for disciplined dharma and Shiva-oriented sadhana leading to apavarga (moksha).