
देवदारुवनौकसां प्रति ब्रह्मोपदेशः—लिङ्गलक्षण-प्रतिष्ठा-विधिः, शिवमायारूपदर्शनं, स्तुतिः
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ದೇವದಾರುವನದ ಋಷಿಗಳು ಶಿವಕೃಪೆಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಶರಣು ಪಡೆದರು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉತ್ತರವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮಹಾದೇವನೇ ಪರಮೇಶ್ವರ; ದೇವರು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳ ಅಧಿಪತಿ. ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಲರೂಪನಾಗಿ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಶಿವಲಿಂಗದ ಲಕ್ಷಣ-ಪ್ರತಿಷ್ಠಾವಿಧಿ ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ—ವೃತ್ತ, ಚತುಷ್ಕೋಣ, ಅಷ್ಟಕೋಣ, ಷೋಡಶಕೋಣ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ವೇದಿಕೆ, ಗೋಮುಖಿ ನಿರ್ಗಮನ, ಸುತ್ತಲಿನ ಪಟ್ಟಿಕಾ, ಶುಭ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ-ಪ್ರೋಕ್ಷಣ. ಋಷಿಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಭಸ್ಮಧೂಸರ, ದಿಗಂಬರ, ಅಗ್ನಿದಂಡಧಾರಿ, ವಿಚಿತ್ರಾಚಾರಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಯೋಗಮಾಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ದೇಹ-ವಾಣಿ-ಮನದ ದೋಷಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ರುದ್ರನ ವಿಶ್ವರೂಪ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿ ನೀಡಿ ತನ್ನ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ—ವಿನಯ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಗುಪಾಸನೆಯ ನಂತರ ದರ್ಶನಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಕ್ರಮ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच कथं भवप्रसादेन देवदारुवनौकसः प्रपन्नाः शरणं देवं वक्तुमर्हसि मे प्रभो
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ತ್ರಿಂಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಭೋ, ಭವ (ಶಿವ)ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ದೇವದಾರು ವನದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹೇಗೆ ಶರಣಾಗತರಾಗಿ ದೇವನ ಶರಣಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ।
Verse 2
शैलादिरुवाच तानुवाच महाभागान् भगवान् आत्मभूः स्वयम् देवदारुवनस्थांस्तु तपसा पावकप्रभान्
ಶೈಲಾದಿ ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಸ್ವಯಂ ಆತ್ಮಭೂ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವದಾರು ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆ ಮಹಾಭಾಗ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು; ಅವರು ತಪಸ್ಸಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 3
पितामह उवाच एष देवो महादेवो विज्ञेयस्तु महेश्वरः न तस्मात्परमं किंचित् पदं समधिगम्यते
ಪಿತಾಮಹನು ಹೇಳಿದರು—ಇವನೇ ದೇವ ಮಹಾದೇವ, ಮಹೇಶ್ವರ; ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವನು ಇವನೇ. ಅವನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದ ಯಾವುದೇ ಪರಮಪದ, ಗುರಿ ಅಥವಾ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗದು।
Verse 4
देवानां च ऋषीनां च पितॄणां चैव स प्रभुः सहस्रयुगपर्यन्ते प्रलये सर्वदेहिनः
ಅವನೇ ದೇವರುಗಳ, ಋಷಿಗಳ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಪರಮ ಪ್ರಭು (ಪತಿ); ಸಹಸ್ರಯುಗಾಂತ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಗತಿಯನ್ನು ಅವನೇ ಅಧಿಷ್ಠಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 5
संहरत्येष भगवान् कालो भूत्वा महेश्वरः एष चैव प्रजाः सर्वाः सृजत्येकः स्वतेजसा
ಈ ಭಗವಾನ್ ಮಹೇಶ್ವರನು ಕಾಲರೂಪನಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಅದೇ ಏಕನು ತನ್ನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸೃಷ್ಟಿ-ಸಂಹಾರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಪತಿ।
Verse 6
एष चक्री च वज्री च श्रीवत्सकृतलक्षणः योगी कृतयुगे चैव त्रेतायां क्रतुर् उच्यते
ಅವನು ಚಕ್ರವನ್ನೂ ವಜ್ರವನ್ನೂ ಧರಿಸಿ, ಶುಭ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರಮ ಯೋಗಿ ಎಂದು, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ರತು’—ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪ—ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 7
द्वापरे चैव कालाग्निर् धर्मकेतुः कलौ स्मृतः रुद्रस्य मूर्तयस्त्वेता ये ऽभिध्यायन्ति पण्डिताः
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಕಾಲಾಗ್ನಿ’, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ಧರ್ಮಕೇತು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇವು ರುದ್ರನ ಮೂರ್ತಿಗಳು; ಪಂಡಿತರು ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 8
चतुरस्रं बहिश्चान्तर् अष्टास्रं पिण्डिकाश्रये वृत्तं सुदर्शनं योग्यम् एवं लिङ्गं प्रपूजयेत्
ಲಿಂಗವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು: ಹೊರಗೆ ಚತುರಸ್ರ, ಒಳಗೆ ಅಷ್ಟಾಸ್ರ; ಪಿಂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಆಧಾರಿತ; ವೃತ್ತಾಕಾರ, ಸುದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪೂಜಾರ್ಹ—ಇಂತಹ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು।
Verse 9
तमो ह्यग्नी रजो ब्रह्मा सत्त्वं विष्णुः प्रकाशकम् मूर्तिरेका स्थिता चास्य मूर्तयः परिकीर्तिताः
ತಮಸ್ಸೇ ಅಗ್ನಿ, ರಜಸ್ಸೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪ್ರಕಾಶಕವಾದ ಸತ್ತ್ವವೇ ವಿಷ್ಣು. ಆದರೂ ಅವರ ತತ್ತ್ವ ಒಂದೇ, ನಿತ್ಯ ಸ್ಥಿರ; ಈ ಮೂರು ಅವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಮೂರ್ತಿಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 10
यत्र तिष्ठति तद्ब्रह्म योगेन तु समन्वितम् तस्माद्धि देवदेवेशम् ईशानं प्रभुमव्ययम्
ಎಲ್ಲಿ ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವೇ—ಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವದೇವೇಶನಾದ ಈಶಾನ, ಅವ್ಯಯ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.
Verse 11
आराधयन्ति विप्रेन्द्रा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः लिङ्गं कृत्वा यथान्यायं सर्वलक्षणसंयुतम्
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು—ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ—ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ (ಶಿವನನ್ನು) ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 12
अङ्गुष्ठमात्रं सुशुभं सुवृत्तं सर्वसंमतम् समनाभं तथाष्टास्रं षोडशास्रम् अथापि वा
ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅಂಗುಷ್ಟಮಾತ್ರ—ಸುಂದರ, ಸುವೃತ್ತ, ಸರ್ವಸಮ್ಮತ—ಮಾಡಬಹುದು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಭಿಯಂತ ಗುರುತು ಇರಲಿ; ಅದು ಅಷ್ಟಾಸ್ರ ಅಥವಾ ಷೋಡಶಾಸ್ರವಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು.
Verse 13
सुवृत्तं मण्डलं दिव्यं सर्वकामफलप्रदम् वेदिका द्विगुणा तस्य समा वा सर्वसंमता
ಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ದಿವ್ಯ ಮಂಡಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಅದು ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದ. ಅದರ ವೇದಿಕಾ (ಆಧಾರಪೀಠ) ಅದಕ್ಕಿಂತ ದ್ವಿಗುಣ—ಅಥವಾ ಸಮ—ಇರಬೇಕು; ಇದೇ ಸರ್ವಸಮ್ಮತ ನಿಯಮ.
Verse 14
गोमुखी च त्रिभागैका वेद्या लक्षणसंयुता पट्टिका च समन्ताद्वै यवमात्रा द्विजोत्तमाः
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾ! ವೇದಿಯನ್ನು ಗೋಮುಖೀ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ವಿಧಿಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಯವಮಾತ್ರೆಯ ಪಟ್ಟಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 15
सौवर्णं राजतं शैलं कृत्वा ताम्रमयं तथा वेदिकायाश् च विस्तारं त्रिगुणं वै समन्ततः
ಸುವರ್ಣ, ರಜತ, ಶಿಲೆ ಹಾಗೂ ತಾಮ್ರದಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಆಧಾರಶಿಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವೇದಿಕಾದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 16
वर्तुलं चतुरस्रं वा षडस्रं वा त्रिरस्रकम् समन्तान्निर्व्रणं शुभ्रं लक्षणैस्तत् सुलक्षितम्
ಶಿವಲಿಂಗವು ವೃತ್ತ, ಚತುಷ್ಕೋನ, ಷಡ್ಭುಜ ಅಥವಾ ತ್ರಿಭುಜವಾಗಿರಬಹುದು; ಅದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ದೋಷರಹಿತ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದುದು ಪೂಜೆಗೆ ಸುಲಕ್ಷಿತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 17
प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं पूजालक्षणसंयुतम् कलशं स्थापयेत्तस्य वेदिमध्ये तथा द्विजाः
ವಿಧಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಾಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಆ ವಿಧಿಗಾಗಿ ಕಲಶವನ್ನು ವೇದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 18
सहिरण्यं सबीजं च ब्रह्मभिश् चाभिमन्त्रितम् सेचयेच्च ततो लिङ्गं पवित्रैः पञ्चभिः शुभैः
ಸುವರ್ಣ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಮಂತ್ರಾಭಿಮಂತ್ರಿತ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ; ನಂತರ ಐದು ಶುಭ ಪವಿತ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸಿಂಚನ/ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 19
पूजयेच्च यथालाभं ततः सिद्धिमवाप्स्यथ समाहिताः पूजयध्वं सपुत्राः सह बन्धुभिः
ಲಭ್ಯವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಯಂತೆ ಲಿಂಗರೂಪ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿರಿ; ಆಗ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುವುದು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಹಿತಗೊಳಿಸಿ, ಪುತ್ರರು ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿರಿ.
Verse 20
सर्वे प्राञ्जलयो भूत्वा शूलपाणिं प्रपद्यत ततो द्रक्ष्यथ देवेशं दुर्दर्शमकृतात्मभिः
ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಕೈಮುಗಿದು ಶೂಲಪಾಣಿ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಶರಣಾಗಿರಿ. ಆಗ ದೇವೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನವಾಗುವುದು—ಅಶುದ್ಧ ಅಂತರಂಗದವರಿಗೆ ಅವನು ದುರ್ಡರ್ಶನು.
Verse 21
यं दृष्ट्वा सर्वमज्ञानम् अधर्मश् च प्रणश्यति ततः प्रदक्षिणं कृत्वा ब्रह्माणममितौजसम्
ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸರ್ವ ಅಜ್ಞಾನವೂ ಅಧರ್ಮವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
Verse 22
सम्प्रस्थिता वनौकास्ते देवदारुवनं ततः आराधयितुमारब्धा ब्रह्मणा कथितं यथा
ಆಮೇಲೆ ಆ ವನವಾಸಿಗಳು ದೇವದಾರು ವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.
Verse 23
स्थण्डिलेषु विचित्रेषु पर्वतानां गुहासु च नदीनां च विविक्तेषु पुलिनेषु शुभेषु च
ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಂಡಿಲಗಳಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನದಿಗಳ ಏಕಾಂತ ಶುಭ ಪುಲಿನಗಳಲ್ಲಿ—ಅಲ್ಲಿ (ವಾಸಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು).
Verse 24
शैवालशोभनाः केचित् केचिदन्तर्जलेशयाः केचिद्दर्भावकाशास्तु पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठिताः
ಕೆಲವರು (ಜೀವಗಳು) ಶೈವಲದಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಕೆಲವರು ಜಲದ ಒಳಗೆ ಶಯನಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಕೆಲವರು ದರ್ಭ-ಹುಲ್ಲಿನ ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮಹಾಪಾದಾಂಗುಷ್ಠದ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ—ಇವು ಪಾಶಬಂಧಿತ ಪಶು-ಜೀವಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಪತಿಯ ಪ್ರಗಟ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವು।
Verse 25
दन्तोलूखलिनस्त्वन्ये अश्मकुट्टास् तथा परे स्थानवीरासनास्त्वन्ये मृगचर्यारताः परे
ಕೆಲವರು (ಶೈವ ತಪಸ್ವಿಗಳು) ತಮ್ಮ ದಂತಗಳನ್ನೇ ಉಖಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಅರೆದು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕುಟ್ಟಿ. ಕೆಲವರು ನಿಂತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ವೀರಾಸನದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ—ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಶಮೋಚಕ ಪತಿ ಶಿವನ ಪ್ರಸನ್ನತೆಗೆ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 26
कालं नयन्ति तपसा पूजया च महाधियः एवं संवत्सरे पूर्णे वसन्ते समुपस्थिते
ಮಹಾಧೀ ಮುನಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಸಂತ ಋತು ಸಮೀಪಿಸಿತು।
Verse 27
ततस्तेषां प्रसादार्थं भक्तानाम् अनुकम्पया देवः कृतयुगे तस्मिन् गिरौ हिमवतः शुभे
ನಂತರ ಆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದ ನೀಡಲು, ಅನುಕಂಪೆಯಿಂದ ದೇವನು ಆ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಹಿಮವಂತನ ಶುಭ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।
Verse 28
देवदारुवनं प्राप्तः प्रसन्नः परमेश्वरः भस्मपांसूपदिग्धाङ्गो नग्नो विकृतलक्षणः
ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ದೇವದಾರು ವನಕ್ಕೆ ಬಂದನು—ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಭಸ್ಮ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಅವನು ದಿಗಂಬರನಾಗಿ, ಹೊರಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 29
उल्मुकव्यग्रहस्तश् च रक्तपिङ्गललोचनः क्वचिच्च हसते रौद्रं क्वचिद्गायति विस्मितः
ಚಂಚಲ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜ್ವಲಿಸುವ ಉಲ್ಮುಕವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ರಕ್ತಪಿಂಗಳ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರುದ್ರಸಮಾನವಾಗಿ ರೌದ್ರವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 30
क्वचिन्नृत्यति शृङ्गारं क्वचिद्रौति मुहुर्मुहुः आश्रमे ह्यटते भैक्ष्यं याचते च पुनः पुनः
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶೃಂಗಾರಭಾವದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮರುಮರು ಅಳುತ್ತಾರೆ. ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಅಲೆದು ಪುನಃಪುನಃ ಯಾಚಿಸುತ್ತಾರೆ—ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ವಿಚಿತ್ರ, ಆದರೆ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾಶಾತೀತ ಪತಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ।
Verse 31
मायां कृत्वा तथारूपां देवस्तद्वनम् आगतः ततस्ते मुनयः सर्वे तुष्टुवुश् च समाहिताः
ದಿವ್ಯ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅಂಥ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ದೇವರು ಆ ವನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆಗ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತರಾದ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।
Verse 32
अद्भिर् विविधमाल्यैश् च धूपैर्गन्धैस्तथैव च सपत्नीका महाभागाः सपुत्राः सपरिच्छदाः
ನೀರಿನಿಂದ, ವಿವಿಧ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ, ಧೂಪ ಹಾಗೂ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ; ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ, ಪುತ್ರರೊಡನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪರಿಕರಗಳೊಡನೆ ಆ ಮಹಾಭಾಗ ಭಕ್ತರು (ಲಿಂಗವನ್ನು) ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 33
मुनयस्ते तथा वाग्भिर् ईश्वरं चेदम् अब्रुवन् अज्ञानाद्देवदेवेश यदस्माभिर् अनुष्ठितम्
ಆಮೇಲೆ ಆ ಮುನಿಗಳು ವಾಣಿಯಿಂದ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ! ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾವು ಏನನ್ನೇ ಆಚರಿಸಿದ್ದೇವೆ/ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ…”
Verse 34
कर्मणा मनसा वाचा तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि चरितानि विचित्राणि गुह्यानि गहनानि च
ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಾಣಿಯಿಂದ ನಡೆದ ಯಾವ ಅಪರಾಧವಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಭೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ಷಮಿಸು. ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಗಳು ವಿಚಿತ್ರ, ಗುಹ್ಯ ಮತ್ತು ಅತಿಗಹನವಾಗಿವೆ.
Verse 35
ब्रह्मादीनां च देवानां दुर्विज्ञेयानि ते हर अगतिं ते न जानीमो गतिं नैव च नैव च
ಹೇ ಹರಾ! ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರಿಗೂ ನಿನ್ನ ತತ್ತ್ವ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ವಿಜ್ಞೇಯ. ನಿನ್ನ ‘ಅಗತಿ’—ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೂ ಅತೀತವಾದ ಪರಾತ್ಪರ ಸ್ಥಿತಿ—ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದು; ನಿನ್ನ ‘ಗತಿ’—ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಲೀಲಾ-ಪ್ರವಾಹವೂ ತಿಳಿಯದು.
Verse 36
विश्वेश्वर महादेव यो ऽसि सो ऽसि नमो ऽस्तु ते स्तुवन्ति त्वां महात्मानो देवदेवं महेश्वरम्
ಹೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ! ನೀನು ಯಾವನೋ, ನೀನೇ ಅದೇ; ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಹಾತ್ಮರು ನಿನ್ನನ್ನು ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 37
नमो भवाय भव्याय भावनायोद्भवाय च अनन्तबलवीर्याय भूतानां पतये नमः
ಭವನಾದ—ಮಂಗಳಮಯನೂ ಶುಭಭವಸ್ವರೂಪನೂ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಭಾವನಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅನಂತ ಬಲ-ವೀರ್ಯ ಹೊಂದಿದ, ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 38
संहर्त्रे च पिशङ्गाय अव्ययाय व्ययाय च गङ्गासलिलधाराय आधाराय गुणात्मने
ಸಂಹರ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪಿಶಂಗವರ್ಣ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅವ್ಯಯನಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯಯರೂಪ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುವವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಗಂಗಾಜಲಧಾರೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವವನಿಗೆ, ಸರ್ವಾಧಾರನಿಗೆ, ಮತ್ತು ಗುಣಾತ್ಮ—ಗುಣಲೀಲೆಯ ಅಧಿಷ್ಠಾತ—ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 39
त्र्यंबकाय त्रिनेत्राय त्रिशूलवरधारिणे कन्दर्पाय हुताशाय नमो ऽस्तु परमात्मने
ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ತ್ರಿನೇತ್ರ, ತ್ರಿಶೂಲ-ವರದಹಸ್ತಧಾರಿ; ಕಾಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಪಾಶಬಂಧವನ್ನು ದಹಿಸುವ ಅಂತರ್ಹುತಾಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 40
शङ्कराय वृषाङ्काय गणानां पतये नमः दण्डहस्ताय कालाय पाशहस्ताय वै नमः
ವೃಷಾಂಕಧಾರಿ, ಗಣಗಳ ಪತಿಯಾದ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಮಃ. ದಂಡಹಸ್ತನಾದ ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಿಗೂ, ಪಾಶಹಸ್ತಧಾರಿಗೂ ನಮಃ.
Verse 41
वेदमन्त्रप्रधानाय शतजिह्वाय वै नमः भूतं भव्यं भविष्यं च स्थावरं जङ्गमं च यत्
ವೇದಮಂತ್ರಸಾರಪ್ರಧಾನನಾದ ಶತಜಿಹ್ವ (ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪ) ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಃ. ಭೂತ-ಭವ್ಯ-ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮವೆಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲೇ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ.
Verse 42
तव देहात्समुत्पन्नं देव सर्वमिदं जगत् पासि हंसि च भद्रं ते प्रसीद भगवंस्ततः
ಹೇ ದೇವಾ! ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ನೀನೇ ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೀ, ನೀನೇ ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತೀ. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಭಗವನ್, ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.
Verse 43
अज्ञानाद्यदि विज्ञानाद् यत् किंचित् कुरुते नरः तत्सर्वं भगवानेव कुरुते योगमायया
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ (ಸೀಮಿತ) ಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿಜವಾಗಿ ಭಗವಾನನೇ ತನ್ನ ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 44
एवं स्तुत्वा तु मुनयः प्रहृष्टैरन्तरात्मभिः याचन्त तपसा युक्ताः पश्यामस्त्वां यथापुरा
ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಮುನಿಗಳು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಬೇಡಿದರು—“ಹೇ ಶಂಭೋ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಗೆ ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನವಾಗಲಿ।”
Verse 45
ततो देवः प्रसन्नात्मा स्वमेवास्थाय शङ्करः रूपं त्र्यक्षं च संद्रष्टुं दिव्यं चक्षुरदात्प्रभुः
ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮನಾದ ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ತನ್ನ ತ್ರಿನೇತ್ರ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನೋಡುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು।
Verse 46
लब्धदृष्ट्या तया दृष्ट्वा देवदेवं त्रियंबकम् पुनस्तुष्टुवुरीशानं देवदारुवनौकसः
ಆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವದೇವನಾದ ತ್ರ್ಯಂಬಕನನ್ನು ಕಂಡು, ದೇವದಾರು ವನದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಪಾಶವಿಮೋಚಕ ಪಶುಪತಿ ಈಶಾನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।
The chapter lists auspicious Linga shapes and profiles—round (suvrtta/vrtta), square (caturasra), and multi-angled forms such as aṣṭāśra and ṣoḍaśāra—emphasizing that worship should be done only after crafting a linga that is properly proportioned and ‘sarvalakṣaṇa-saṁyuta’ (endowed with correct marks).
Install the linga according to rule, construct a proportionate vedika with gomukhi outlet and surrounding pattika, place a kalasha in the middle of the altar, consecrate with mantras, and sprinkle/perform abhisheka using five pure (pavitra) substances; worship with water, garlands, incense, and fragrances, culminating in surrender to Shulapani and pradakshina.
The text frames it as yogamaya: Shiva adopts a paradoxical, ascetic, ash-smeared, naked guise to test surface judgments, dissolve the sages’ ignorance, and redirect them from mere external certainty to repentance, devotion, and true recognition of the Lord beyond conventional appearances.