Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Tīrtha-Māhātmya and the Discipline of Pilgrimage (Tīrtha-sevā) within Prāyaścitta

अन्यच्च देवदेवस्य स्थानं पुण्यतमं शुभम् / भीमेश्वरमिति ख्यातं गत्वा मुञ्चति पातकम्

anyacca devadevasya sthānaṃ puṇyatamaṃ śubham / bhīmeśvaramiti khyātaṃ gatvā muñcati pātakam

ಇನ್ನೂ ದೇವದೇವನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಮಯ ಹಾಗೂ ಶುಭವಾದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅದು ‘ಭೀಮೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದವನು ಪಾತಕದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma (कर्म/elliptic)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; used adverbially 'another (thing)'
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
देवदेवस्यof the god of gods
देवदेवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेवदेव (प्रातिपदिक; देव + देव)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
स्थानम्abode, place
स्थानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुण्यतमम्most holy
पुण्यतमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + तमप् (superlative)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण of स्थानम्
शुभम्auspicious
शुभम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण of स्थानम्
भीमेश्वरम्Bhīmeśvara
भीमेश्वरम्:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/नाम)
TypeNoun
Rootभीमेश्वर (प्रातिपदिक; भीम + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; name of the place/linga
इतिthus, as (called)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
ख्यातम्known, famed
ख्यातम्:
Kriya (क्रिया/participial predicate)
TypeVerb
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicative with sthānam
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
मुञ्चतिreleases, casts off
मुञ्चति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट्-लकार (present indicative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
पातकम्sin, transgression
पातकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Narrator (Purāṇic discourse voice, traditionally Sūta/Vyāsa lineage) describing tīrtha-māhātmya

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Shiva
D
Devadeva
B
Bhimeshvara

FAQs

Indirectly: it frames sin-removal through approaching Devadeva’s sacred presence, implying inner purification (śuddhi) that supports realization, though it does not explicitly define Ātman here.

No specific yogic technique is stated; the practice emphasized is tīrtha-sevā—pilgrimage/approach to a sanctified locus of Śiva—treated as a purificatory discipline that prepares one for dhyāna and higher sādhanā.

By honoring Devadeva’s shrine within the Kurma Purana’s broader theology, it reflects the text’s integrative stance: devotion to Śiva’s tīrthas is upheld as spiritually efficacious within a Purāṇa associated with Lord Kūrma (Viṣṇu).