Shloka 10
Ācamana-vidhi, Śauca, and Conduct Rules for Study, Eating, and Bodily Functions
Devanagari script
सोपानत्को जलस्थो वा नोष्णीषी वाचमेद् बुधः / न चैव वर्षधाराभिर्न तिष्ठन् नोद्धृतोदकैः
Transliteration
sopānatko jalastho vā noṣṇīṣī vācamed budhaḥ / na caiva varṣadhārābhirna tiṣṭhan noddhṛtodakaiḥ
Translation
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಅಥವಾ ತಲೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬಾರದು. ಮಳೆಯ ಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಹೊಸದಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ।
Word by Word
सोपानत्कःone on/at the steps (stair/ladder)
सोपानत्कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसोपानत्क (प्रातिपदिक) < सोपान + त्क (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तद्धितान्त (त्क) — ‘सोपान-सम्बद्धः/सोपान-स्थितः’
जलस्थःone standing in water
जलस्थः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजलस्थ (प्रातिपदिक) < जल + स्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थः ‘जले स्थितः’
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (particle of alternative)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
उष्णीषीwearing a turban/head-cover
उष्णीषी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउष्णीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उष्णीष-धारी (one wearing a turban/head-cover)
वाचम्speech/words
वाचम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
एत्should utter/should proceed (to speak)
एत्:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलोट् (imperative/आज्ञार्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √इ ‘to go’—आदेशार्थे ‘उच्चरेत्/प्रवर्तेत्’ (contextual)
बुधःa wise man
बुधः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
वर्षधाराभिःby streams of rain
वर्षधाराभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवर्षधारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘वर्षस्य धाराः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
तिष्ठन्standing
तिष्ठन्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √स्था
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
उद्धृतोदकैःwith drawn-up water (water fetched)
उद्धृतोदकैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootउद्धृतोदक (प्रातिपदिक) < उद्धृत + उदक
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारय ‘उद्धृतम् उदकम्’ (water drawn up)
Speaker
Vyasa (narrative instruction to sages on dharma/ācāra)
Verse Rasa
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhayanaka
Characters & Entities
V
VedaD
DharmaĀ
Ācāra