Adhyaya 7

Verse 1

नाम षष्ठो ऽध्यायः श्रीकृष्ण उवाच / पार्वत्यानन्तरोत्पन्न इन्द्रो वचनमब्रवीत् / इन्द्र उवाच / तव स्वरूपं हृदि संविजानन् समुत्सुकः स्यात्स्तवने यस्तु मूढः / अजानतः स्तवनं देवदेव तदेवाहुर्हेलनं चक्रपाणे

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—ಪಾರ್ವತೀಸಂಬಂಧವಾದ ಪ್ರಸಂಗದ ನಂತರ ಇಂದ್ರನು ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಯಾರು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಸ್ತುತಿಗೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಮೋಹಿತನು ಅರಿಯದೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ದೇವದೇವ, ಇಂತಹ ಅಜ್ಞಾನಜನಿತ ‘ಸ್ತುತಿ’ಯೇ ಅವಮಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹೇ ಚಕ್ರಪಾಣಿ।

Verse 2

तथापि तद्वै तव नाम पूर्वं भवेत्तदा पुण्यकरं भवेदिति / रुद्रादि कानां स्तवने नास्ति शक्तिस्तदा वक्तव्यं मम नास्तीति किं वा

ಆದರೂ, ಮೊದಲು ನಿನ್ನ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೆ ಅದೇ ಪುಣ್ಯಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ರುದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ತವನ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು—‘ನನಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕೋ, ಇಲ್ಲವೇ ಇನ್ನೇನು?

Verse 3

गुणांशतो दशभी रुद्रतो वै सदा न्यूनो मत्समः कामदेवः / ज्ञाने बले समता सर्वदास्ति तथाः कामः किं च दूतः सदैव

ಗುಣಾಂಶದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಮದೇವನು ಸದಾ ರುದ್ರನಿಗಿಂತ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ; ಆದರೂ ಅವನು ನನ್ನ ಸಮಾನ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಲದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಮತೆ ಇದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಮವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸದಾಕಾಲ ದೂತನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 4

एवं स्तुत्वा देवदेवो हरिं च तूष्णीं स्थितः प्राञ्जलिर्नम्रभूर्धा / तदनन्तरजो ब्रह्मा अहङ्कारिक ऊचिवान्

ಈ ರೀತಿ ಹರಿ—ದೇವದೇವನನ್ನು—ಸ್ತುತಿಸಿ, ಕೈಮುಗಿದು, ತಲೆಬಾಗಿಸಿ, ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮ—ಅಹಂಕಾರ ತತ್ತ್ವ—ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 5

अहङ्कारिक उवाच / नमस्ते गणपूर्णाय नमस्ते ज्ञानमूर्तये / नमो ऽज्ञानविदूराय ब्रह्मणेनं तमूर्तये

ಅಹಂಕಾರಿಕನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಗಣಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭು, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಜ್ಞಾನಮೂರ್ತಿಯೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಅಜ್ಞಾನವಿದೂರ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇ ವಿನಯಮೂರ್ತಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ।

Verse 6

इन्द्रादहं दशगुणैः सर्वदा न्यून उक्तो न जनि त्वां सर्वदा ह्यप्रमेय / तथापि मां पाहि जगद्गुरो त्वं दत्त्वा दिव्यं ह्यायतनं च विष्णो

ಇಂದ್ರನಿಗಿಂತ ನಾನು ಸದಾ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೀನನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ; ಮತ್ತು ನೀನು ಸದಾ ಅಪ್ರಮೇಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ತಿಳಿಯಲಾರೆ. ಆದರೂ, ಹೇ ಜಗದ್ಗುರು ವಿಷ್ಣೋ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ನನಗೆ ದಿವ್ಯ ನಿವಾಸವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 7

आहङ्कारिक एवं तु स्तुत्वा तूष्णींबभूव ह / तदनन्तरजा स्तोतुं शची वचनमब्रवीत्

ಹೀಗೆ ಅಹಂಕಾರಿಯು ಸ್ತುತಿಸಿ ಮೌನನಾದನು. ಅದರ ನಂತರ ಶಚೀ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ತನ್ನ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.

Verse 8

शच्युवाच / संचिन्तयामि अनिशं तव पादपद्मं वज्राङ्कुशध्वजसरोरुहलाञ्छनाढ्यम् / वागीश्वरैरपि सदा मनसापि धर्तुं नो शक्यमीश तव पादरजः स्मरामि

ಶಚೀ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಪದ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದು ವಜ್ರ, ಅಂಕುಶ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಕಮಲದ ಮಂಗಳ ಲಾಂಛನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ. ವಾಗೀಶ್ವರರೂ ಸಹ ಅದನ್ನು ಸದಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲಾರರು; ಹೇ ಈಶ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾದರಜವನ್ನು ನಾನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 9

आहङ्कारिकप्राणाच्च गुणैश्च दशभिः सदा / न्यूनभूतां च मां पाहि कृपालो भक्तवत्सल

ಅಹಂಕಾರಜನ್ಯ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಸದಾ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವ ಹತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ನಾನು ಹೀನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಹೇ ಕೃಪಾಳು, ಹೇ ಭಕ್ತವತ್ಸಲ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು.

Verse 10

एवं स्तुत्वा शची देवी तूष्णीं भगवती ह्यभूत् / तदनन्तरजा स्तोतुं रतिः समुपचक्रमे

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ದೇವಿ ಶಚೀ ಮೌನಳಾದಳು. ಅದರ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ರತಿಯು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.

Verse 11

रतिरुवाच / संचिन्तयामि नृहरेर्वदनारविन्दं भृत्यानुकंपितधिया हि गृहीतमूर्तिम् / यच्छ्रीनिकेतमजरुद्ररमादिकैश्च संलालितं कुटिलङ्कुन्तलवृन्दजुष्टम्

ರತಿ ಹೇಳಿದಳು—ಭೃತ್ಯರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನೃಹರಿಯ ಕಮಲಮುಖವನ್ನು ನಾನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಶ್ರೀನಿಕೇತನ; ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ, ರಮಾ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಲಾಲಿಸುವವರು; ವಕ್ರವಾದ ಕುಂತಲಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರು।

Verse 12

एतादृशं तव मुखं नुवितुं न शक्तिः शच्या समापि भगवन्परिपाहि नित्यम् / कृत्वा स्तुतिं रतिरियं परमादरेण तूष्णीं स्थिता भगवतश्च समीप एव

ಇಂತಹ ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಶಚೀದೇವಿಯೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾರಳು. ಓ ಭಗವನ್, ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸು. ಪರಮ ಆದರದಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ರತಿ ಭಗವಂತನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಳು।

Verse 13

रत्यनन्तरजो दक्षः स्तोतुं समुपचक्रमे

ನಂತರ ರತಿಯ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದ ದಕ್ಷನು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 14

दक्ष उवाच / संचिन्तये भगवतश्चरणोदतीर्थं भक्त्या ह्यजेन परिषिक्तमजादिवन्द्यम् / यच्छौचनिः सृतमजप्रवरावतारं गङ्गाख्यतीर्थमभवत्सरितां वरिष्ठम्

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು, ಅಜ ಮೊದಲಾದವರೂ ವಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ಶುದ್ಧಿಕರ ಧಾರೆ ಹರಿದು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅವತಾರ-ಕ್ರಮದಿಂದ ಅವತರಿಸಿ ‘ಗಂಗಾ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವಾಗಿ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಯಿತು।

Verse 15

रुद्रोपि तेनव विधृतेन जटाकलापपूतेन पादरजसा ह्यशिवः शिवोभूत् / एतादृशं ते चरणं करुणेश विष्णो स्तोतुं शक्तिर्मम नास्ति कृपावतार / रत्या समः श्रुतिगतो न गतोस्मि मोक्षमेतादृशं च परिपाहि निदानमूर्ते

ಜಟಾಕಲಾಪದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಆ ಪಾದರಜಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದುದರಿಂದ ರುದ್ರನೂ ಅಶಿವದಿಂದ ಶಿವನಾದನು. ಓ ಕರುಣೇಶ ವಿಷ್ಣು, ಓ ಕೃಪಾವತಾರ, ಇಂತಹ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ. ಶ್ರುತಿಯ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ರತಿಯಂತೆ ಭೋಗವನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ನಾನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಆದಿಕಾರಣಮೂರ್ತೇ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು।

Verse 16

एवं स्तुत्वा स दक्षस्तु तूष्णी मेव बभूव ह / तदनन्तरजः स्तोतुं बृहस्पतिरुपाक्रमीत्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ದಕ್ಷನು ಮೌನನಾದನು. ಅನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 17

बृहस्पतिरुवाच / संचिन्तयामि सततं तव चाननाब्जं त्वं देहि दुष्टविषयेषु विरक्तिमीश

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು: ನಾನು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಕಮಲಮುಖವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹೇ ಈಶ್ವರ, ದುಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 18

एतेषु शक्तिर्यदि वै स जीवो कर्ता च भोक्ता च सदा च दाता / योषां च पुत्रसुहृदौ च पशूंश्च सर्वमेवं विनश्यति यतो हि तदाशु छिन्धि

ಜೀವನ ಶಕ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ (ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ) ಇದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ಸದಾ ಕರ್ತಾ, ಭೋಕ್ತಾ, ದಾತಾ ಆಗಿದ್ದರೂ—ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಪಶುಗಳೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕತ್ತರಿಸು.

Verse 19

संसारचक्रभ्रमणेनैव देव संसारदुः खमनुभूयेहागतोस्मि / शक्तिर्न चास्ति नवने मम देवदेव सत्या समं च सततं परिपाहि नित्यम्

ಹೇ ದೇವಾ! ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಸಂಸಾರದ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ದೇವದೇವಾ! ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡು.

Verse 20

एवं श्रुत्वा च परमं तूष्णीमेव स्थितो मुनिः / तदनन्तरजस्तोतुं ह्यनिरुद्धोपचक्रमे

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪರಮ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು. ನಂತರ ಅನಿರುದ್ಧನು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 21

अनिरुद्ध उवाच / एवं हरेस्तव कथां रसिकां विहाय स्त्रीणां भगे च वदने परिमुह्य नित्यम् / विष्ठान्त्रपूरितबिले रसिको हि नित्यं स्थायी च सूकरवदेव विमूढबुद्धिः

ಅನಿರುದ್ಧ ಹೇಳಿದನು: ಓ ಹರಿ, ನಿನ್ನ ರಸಮಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮನುಷ್ಯನು ಸ್ತ್ರೀಯರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮುಖಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ ಸದಾ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಲ ಮತ್ತು ಕರುಳುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಹಂದಿಯಂತೆ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

मज्जास्थिपित्तकफरफलादिपूर्णे चर्मान्त्रवेष्टितमुखे पतितं ह पीतम् / आस्वादने मम च पापगतेर्मुरारे मायाबलं तव विभो परमं निमित्तम्

ಓ ಮುರಾರಿ, ಮಜ್ಜೆ, ಮೂಳೆ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕರುಳುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಈ ದೇಹವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪತಿತವಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಆಸ್ವಾದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಪಗತಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಾನು ಇದರಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವುದು, ಓ ಪ್ರಭು, ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯೇ ಕಾರಣ.

Verse 23

संसारचक्रे भ्रमतश्च नित्यं सुदुः खरूपे सुखलेशवर्जिते / मलं वमन्तं नवभिश्च द्वारैः शरीरमारुह्य सुमूढबुद्धिः

ಅತ್ಯಂತ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯ ಜೀವವು ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ಸುಖದ ಲವಲೇಶವೂ ಇಲ್ಲದ, ಕೇವಲ ದುಃಖಮಯವಾದ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಮಲವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 24

नमामि नित्यं तव तत्कथामृतं विहायदेव श्रुतिमूलनाशनम् / कुटुंबपोषं च सदा च कुर्वन्दानाद्यकुर्वन्निवसन् गृहे च

ಓ ದೇವಾ, ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಕಥಾಮೃತಕ್ಕೆ ನಾನು ನಿತ್ಯವೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ವೇದ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ದಾನ ಧರ್ಮಾದಿ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬಾರದು.

Verse 25

दूरे च संसारमलं त्विदं कुरु देहि ह्यदो दिव्यकथामृतं सदा / एतादृशोहं तव सद्गुणौघं स्तोतुं समर्थो नास्मि शचीसमश्च

ಓ ಪ್ರಭು, ಈ ಸಂಸಾರ ಮಲಿನ್ಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ದೂರಮಾಡು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಕಥಾಮೃತವನ್ನು ನನಗೆ ಸದಾ ಕರುಣಿಸು. ನಿನ್ನ ಸದ್ಗುಣಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ನಾನು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ; ಶಚೀದೇವಿಯಂತಹವರೂ ಕೂಡ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾರರು.

Verse 26

एवं स्तुत्वानिरुद्धस्तु तूष्णीमास खगेश्वर / तदनन्तरजः स्तोत्रं मनः स्वायंभुवोब्रवीत्

ಓ ಖಗೇಶ್ವರಾ! ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ಅನಿರುದ್ಧನು ಮೌನನಾದನು. ಅನಂತರ ಸ್ವಾಯಂಭುವ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮನೋಜಾತ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

Verse 27

स्वायंभुव उवाच / स्तोतुं ह्यनुप्रविशतोपि न गर्भदुः खं तस्मादहं परमपूज्यपदं गतस्ते

ಸ್ವಾಯಂಭುವನು ಹೇಳಿದನು: ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗಲೂ ನನಗೆ ಗರ್ಭವಾಸದ ದುಃಖವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ನಿನ್ನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ ಪದವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 28

मनोर्भार्या मानवी च यमः संयमिनीपतिः / दिशाभिमानी चन्द्रस्तु सूर्यश्चक्षुर्नियामकः / परस्परसमा ह्येते मुक्त्वा संसारमेव च

ಮನುವಿನ ಪತ್ನಿ ಮಾನವೀ; ಯಮನು ಸಂಯಮಿನಿಯ ಅಧಿಪತಿ. ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತ ಚಂದ್ರನು; ಕಣ್ಣಿನ (ದೃಷ್ಟಿಯ) ನಿಯಾಮಕ ಸೂರ್ಯನು. ಇವರೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನರಾದರೂ, ಸಂಸಾರವನ್ನು ಮೀರಿ ಮುಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲ.

Verse 29

प्रवाहाद्विगुणोनश्चेत्येवं जानीहि चाण्डज / सूर्यानन्तरजः स्तोतुं वरुणः संप्रचक्रमे

ಓ ಚಾಂಡಜ (ಗರುಡಾ)! ಹೀಗೆ ತಿಳಿ—ಇದು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಿಂತ ದ್ವಿಗುಣ ಕಡಿಮೆ. ನಂತರ ಸೂರ್ಯನ ನಂತರಜನ್ಮನಾದ ವರುಣನು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 30

वरुण उवाच / त्वद्विच्छया रचिते देहगेहे पुत्त्रे कलत्रेपि धने द्रव्यजातौ / ममाहमित्यल्पधिया च मूढा संसारदुः खे विनिमज्जन्ति सर्वे

ವರುಣನು ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಈ ದೇಹ-ಗೃಹವು ರಚಿತವಾಗಿದೆ—ಪುತ್ರ, ಪತ್ನಿ, ಧನ ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ದ್ರವ್ಯಸಮೂಹ ಸಹಿತ. ಆದರೆ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ‘ನನ್ನದು’ ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಸಾರದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

अतो हरे तादृशीं मे कुबुद्धिं विनाश्य मे देहि ते पाददास्यम् / अहं मनोः पादपादार्धभूतगुणेन हीनः सर्वदा वै मुरारे

ಅತಃ ಹೇ ಹರಿ, ನನ್ನ ಇಂತಹ ಕುಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ನಿನ್ನ ಪಾದದಾಸ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು. ಹೇ ಮುರಾರೆ, ನಾನು ಸದಾ ಗುಣಹೀನನು—ಅರ್ಧದ ಚತುರ್ಥಾಂಶದ ಅಂಶಮಾತ್ರವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 32

एवं स्तुत्वा तु वरुणः प्राञ्जलिः समुपस्थितः / वरुणानन्तरोत्पन्नो नारदो ह्यस्तुवद्धरिम्

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ವರುಣನು ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎದುರು ನಿಂತನು. ವರುಣನ ತಕ್ಷಣ ನಂತರ ನಾರದನು ಉದ್ಭವಿಸಿ ಹರಿಯನ್ನು (ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು) ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 33

नारद उवाच / यन्नामधेयश्रवणानुकीर्तनात्स्वाद्वन्यतत्त्वं मम नास्ति विष्णो / पुनीह्यतश्चैव परोवरायान्यज्जिह्वाग्रे वर्तते नाम तस्य

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ಆತನ ನಾಮವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪುನಃಪುನಃ ಕೀರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಧುರವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತತ್ತ್ವವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸು; ಉನ್ನತ-ನಿಮ್ನಗಳಿಗೆ ಅತೀತನಾದ ಆ ಪರಮನ ನಾಮವು ನನ್ನ ಜಿಹ್ವಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಲಿ.

Verse 34

यज्जिह्वाग्रे हरिनामैव नास्ति स ब्राह्मणो नैव स एव गोखरः / अहं न जाने च तव स्वरूपं न्यूनो ह्यहं वरुणात्सर्वदैव

ಯಾರ ಜಿಹ್ವಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಹರಿನಾಮವಿಲ್ಲವೋ ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲ—ಅವನು ಹಸು ಅಥವಾ ಕತ್ತೆಯಂತೆಯೇ. ನಾನು ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಸದಾ ವರುಣನಿಗಿಂತಲೂ ಹೀನನು.

Verse 35

एवं स्तुत्वा नारदो वै खगेन्द्रस्तूष्णीमभूद्देवदेवस्य चाग्रे / यो नारदानन्तरं संबभूव भृगुर्महात्मा स्तोतुमुपप्रचक्रमे

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ನಾರದನು—ಹೇ ಖಗೇಂದ್ರ—ದೇವದೇವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೌನನಾದನು. ನಂತರ ನಾರದನ ಬಳಿಕ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮ ಭೃಗು ಸ್ತುತಿಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 36

भृगुरुवाच / किमासनं ते गरुडासनाय किं भूषणं कौस्तुभभूषणाय / लक्ष्मीकलत्राय किमस्ति देयं वागीश किं ते वचनीयमस्ति / अतो न जाने तव सद्गुणांश्च ह्यहं सदा वरुणा त्पादहीनः

ಭೃಗು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಗರುಡಾಸನ! ನಿಮಗೆ ಯಾವ ಆಸನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಿ? ಹೇ ಕೌಸ್ತುಭಭೂಷಿತ! ನಿಮಗೆ ಯಾವ ಆಭರಣ ಶೋಭಿಸಲಿ? ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೇ ಸಹಧರ್ಮಿಣಿಯಾಗಿರುವ ನಿಮಗೆ ಯಾವ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡಲಿ? ಹೇ ವಾಗೀಶ್ವರ! ನಿಮ್ಮ ಕುರಿತು ಯಾವ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಿ? ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ನಾನು ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ಣನು.

Verse 37

एवं स्तुत्वा हरिं देवं भृगुस्तूष्णीं बभूव ह / तदनन्तरजो ह्यग्निरस्तावीत्पुरुषोत्तमम्

ಈ ರೀತಿ ದೇವ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಭೃಗು ಮೌನರಾದರು. ಅನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಅಗ್ನಿಯು ತಕ್ಷಣವೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 38

अग्निरुवाच / यत्तेजसाहं सुसमिद्धतेजा हव्यं वहाम्यध्वरे आज्यसिक्तम्

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಯಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ, ತುಪ್ಪದಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತ ಹವ್ಯವನ್ನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 39

यत्तेजसाहं जठरे संप्रविश्य पचन्नन्नं सर्वदा पूर्णशक्तिः / अतो न जाने तव सद्गुणांश्च भृगोरहं सर्वदैवं समोस्मि

ಅದೇ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಜಠರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಸದಾ ಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನ್ನವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಭೃಗು ವಂಶಜ, ನಿಮ್ಮ ಸದ್ಗುಣಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯಲಾರೆ; ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಸಮ—ಅದೇ ದಿವ್ಯ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪವಾಗಿ.

Verse 40

तदनन्तरजा स्तोतुं प्रसूतिरुपचक्रमे

ಅನಂತರ ಪ್ರಸೂತಿ ಸ್ತುತಿಸಲು ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.

Verse 41

प्रसूतिरुवाच / यन्नामार्थविचारणेपिमुनयो मुह्यति वै सर्वदा त्वद्भीता अपि देवता ह्यविरतं स्त्रीभिः सहैव स्थिताः / मान्धातृध्रुवनारदाश्च भृगवो वैवस्वताद्याखिलाः प्रेम्णा वै प्रणमाम्यहं हितकृते तस्मै नमो विष्णवे

ಪ್ರಸೂತಿ ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ನಾಮಾರ್ಥವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರೂ ಮುನಿಗಳು ಸದಾ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ಭಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಾನ್ಧಾತೃ, ಧ್ರುವ, ನಾರದ, ಭೃಗುಗಳು, ವೈವಸ್ವತಾದಿ ಎಲ್ಲರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಆ ಹಿತಕರ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 42

अतो न जाने तव सद्गुणान्सदा एवं विधा का मम शक्तिरस्ति / स्तुत्वा ह्येवं प्रसूतिस्तु तूष्णीमासीत्खगेश्वर

ಆದುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ನಿತ್ಯ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲು ನನಗೆ ಯಾವ ಶಕ್ತಿ? ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ಪ್ರಸೂತಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು—ಹೇ ಖಗೇಶ್ವರ (ಗರುಡ)!

Verse 43

अग्निर्वागात्मको ब्रह्मपुत्रो भृगु ऋषिस्तथा / तद्भार्या वै प्रसूतिस्तु त्रय एते समाः स्मृताः

ವಾಕ್ಸ್ವರೂಪನಾದ ಅಗ್ನಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಋಷಿ ಭೃಗು. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಸೂತಿ—ಈ ಮೂವರನ್ನೂ ಸಮಾನರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 44

वरुणात्पादहीनाश्च प्रवहाद्विगुणाधमाः / दक्षाच्छतावरा ज्ञेया मित्रात्तु द्विगुणाधिकाः

ವರುಣನ ಅಧೀನರಿಗಿಂತ ಕೆಲವರು ಪಾದಹೀನರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಪ್ರವಹದ ಅಧೀನರಿಗಿಂತ ಅವರು ದ್ವಿಗುಣ ಅಧಮರು. ದಕ್ಷನ ಅಧೀನರಿಗಿಂತ ಅವರು ಶತಗುಣ ಹೆಚ್ಚು ದಾರುಣರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮಿತ್ರನ ಅಧೀನರಿಗಿಂತ ಮತ್ತೆ ದ್ವಿಗುಣ ಹೆಚ್ಚೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 45

प्रसूत्यनन्तरं जातो वसिष्ठो ब्रह्मनन्दनः / विनयावनतो भूत्वा स्तोतुं समुपचक्रमे

ಪ್ರಸೂತಿಯ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರ ವಸಿಷ್ಠನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 46

वसिष्ठ उवाच / नमोस्तु तस्मै पुरुषाय वेधसे नमोनमो ऽसद्वृजिनच्छिदे नमः / नमोनमो स्वाङ्गभवाय नित्यं नतोस्मि हेनाथ तवाङ्घ्रिपङ्कजम्

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು— ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಪರಮಪುರುಷ ವೇಧಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಶುಭ ಮತ್ತು ಪಾಪವನ್ನು ಛೇದಿಸುವವನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ತನ್ನದೇ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಸದಾ ನಮೋ ನಮಃ. ಹೇ ನಾಥ, ನಿನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 47

मां पाहि नित्यं भगवन्वासुदेव ह्यग्नेरहं सर्वदा न्यून एव / मित्रादहं सर्वदा किञ्चिदूनः स्तुत्वा देव सोभवत्तत्र तूष्णीम्

ಹೇ ಭಗವನ್ ವಾಸುದೇವ, ನನ್ನನ್ನು ನಿತ್ಯ ರಕ್ಷಿಸು; ನಾನು ಅಗ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಸದಾ ಹೀನನು. ಮಿತ್ರನಿಗಿಂತಲೂ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ. ಹೀಗೆ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.

Verse 48

यो वसिष्ठानन्तरजो मरीचिर्ब्रह्मनन्दनः / हरिन्तुष्टाव परया भक्त्या नारायणं गुरुम्

ವಸಿಷ್ಠನ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮರೀಚಿಯು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಗುರುವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.

Verse 49

मरीचिरुवाच / देवेन चाहं हतधीर्भवनप्रसङ्गात्सर्वाशुभोपगमनाद्विमुखेद्रियश्च / कुर्वे च नित्यं सुखलेशलवादिना त्वद्दरं मनस्त्वशुभकर्म समाचरीष्ये

ಮರೀಚಿಯು ಹೇಳಿದನು— ದೈವಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನನ್ನ ವಿವೇಕ ಹತವಾಗಿದೆ; ಭವಸಂಗದಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲ ಅಶುಭಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ವಿಮುಖವಾಗಿವೆ. ಸುಖದ ಅಲ್ಪ ಕಣಗಳಿಂದ ಮೋಸಗೊಂಡು, ನಾನು ನಿತ್ಯ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿನ್ನ ‘ದಾನ’ದ ಕಡೆ ಇಟ್ಟು, ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೇ ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 50

एतादृशोहं भगवाननन्तः सदा वसिष्ठस्य समान एव

ನಾನು ಇಂತಹವನೇ—ಭಗವಾನ್ ಅನಂತ; ಮತ್ತು ಸದಾ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಸಮಾನನೇ (ಸ್ಥೈರ್ಯದಲ್ಲಿ).

Verse 51

एवं स्तुत्वा मरीचिस्तु तूष्णीमास तदा खग / तदतन्तरजोह्यत्रिरस्तावीत्प्राञ्जलिर्हरिम्

ಈ ರೀತಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಓ ಖಗ (ಗರುಡ), ಮರೀಚಿ ಆಗ ಮೌನನಾದನು. ತಕ್ಷಣಾನಂತರ ಅತ್ರಿ ಕರಜೋಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 52

आविर्भवज्जगत्प्रभवायावतीर्णं तद्रक्षणार्थमनवद्यञ्च तथाव्ययाय / तत्त्वार्थमूलमविकारि तव स्वरूपं ह्यानन्दसारमत एव विकारशून्यम्

ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಭವಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತೀ; ಅದರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತೀ—ನಿರ್ದೋಷನೂ ಅವ್ಯಯನೂ ಆಗಿ. ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವು ತತ್ತ್ವಾರ್ಥದ ಮೂಲ, ಅವಿಕಾರಿ, ಆನಂದಸಾರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಕಾರಶೂನ್ಯ.

Verse 53

त्रैगुण्यशून्यमखिलेषु च संविभक्तं तत्र प्रविश्य भगवन्न हि पश्यतीव / अतो मरारेस्तव सद्गुणांश्च स्तोतुं न शक्रोमि मरीचेतुल्यः

ಓ ಭಗವನ್, ನೀನು ತ್ರಿಗುಣಶೂನ್ಯನಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವೆ. ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ರಹಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗದಂತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಮುರಾರಿ, ಮರೀಚಿಯಂತೆಯೇ ಅಲ್ಪನಾದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಸದ್ಗುಣಗಳ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸಲು ಅಶಕ್ತನು.

Verse 54

एवं स्तुत्वा ह्यत्रिरपितूष्णीमास तदा खग / तदनन्तरजः स्तोतुमङ्गिरा वाक्यमब्रवीत्

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ಅತ್ರಿಯೂ, ಓ ಖಗ (ಗರುಡ), ಆಗ ಮೌನನಾದನು. ಅವನ ನಂತರ ಕ್ರಮಜನ್ಮನಾದ ಅಂಗಿರಸನು ಸ್ತುತಿಸಲು ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 55

अङ्गिरा उवाच / द्रष्टुं न शक्रोमि तव स्वरूपं ह्यनन्तबाहूदरमस्तकं च / अनन्तसाहस्रकिरीटजुष्टं महार्हनानाभरणैश्च शोभितम् / एतादृशं रूपमनन्तपारं स्तोतुं ह्यशक्तस्तु समोस्मि चात्रेः

ಅಂಗಿರಸನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲಾರೆ: ಅನಂತ ಭುಜಗಳು, ಉದರ ಮತ್ತು ಮಸ್ತಕಗಳಿರುವದು; ಅನೇಕ ಸಹಸ್ರ ಕಿರೀಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ; ಅಮೂಲ್ಯ ನಾನಾವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತ. ಇಂತಹ ಅನಂತಪಾರ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ನಾನು ಅಶಕ್ತನು; ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅತ್ರಿಯ ಸಮಾನನೇ.

Verse 56

एवं स्तुत्वा ह्यङ्गिराश्च तूष्णीमास खगेश्वर / तदनन्तरजः स्तोतुं पुलस्त्यो वाक्यमव्रवीत्

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಓ ಖಗೇಶ್ವರಾ, ಅಂಗಿರಾ ಕೂಡ ಮೌನನಾದನು. ಅನಂತರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಸ್ತೋತ್ರ ಹೇಳಲು ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

Verse 57

पुलस्त्य उवाच / यो वा हरिस्तु भगवान्स (स्व) उपासकानां संदर्शयेद्भुवनमङ्गलमङ्गलं च / (लश्च) यस्मै नमो भगवते पुरुपाय तुभ्यं यो वाविता निरयभागगमप्रसङ्गे

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ತನ್ನ ಉಪಾಸಕರಿಗೆ ಮಂಗಳಮಯ, ಪರಮಮಂಗಳ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುವ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯೇ; ಆ ಬಹುರೂಪ, ಸರ್ವವ്യാപಿ ಭಗವಂತನಾದ ನಿನಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನರಕಭಾಗ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಾಗ ಅವನೇ ರಕ್ಷಕನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 58

एतादृशांस्तव गुणान्नवितुं न शक्तं मां पाहि भगवन्सदृशो ह्यङ्गिरसा च

ನಿನ್ನ ಇಂತಹ ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಲ್ಲ. ಓ ಭಗವನ್, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಅಂಗಿರಾ ಕೂಡ (ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ) ಸಮಾನನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

Verse 59

एवं स्तुत्वा पुलस्त्योपि स्तूष्णीमेव वभूव ह / तदनन्तरजः स्तोतुं पुलहो वाक्यमब्रवीत्

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ಪುಲಸ್ತ್ಯನೂ ಮೌನನಾದನು. ನಂತರ ಅವನ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ಪುಲಹನು ಸ್ತೋತ್ರ ಆರಂಭಿಸಲು ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 60

पुलह उवाच / निष्कामरूपरिहितस्य समर्पितं च स्नानावरोत्तमपयः फलपुष्पभोज्यम् / आराधनं भगवतस्तव सत्क्रियाश्च व्यर्थं भवेदिति वदन्ति महानुभावाः

ಪುಲಹನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾನುಭಾವ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ನಿಷ್ಕಾಮ ಭಕ್ತಿಯ ಒಳಭಾವವಿಲ್ಲದವನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಸ್ನಾನಜಲ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಲು, ಹಣ್ಣು, ಹೂ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯ ಇದ್ದರೂ ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆಯೂ ನಿನ್ನ ಸತ್ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 61

तस्मै सदा भगवते प्रणमामि नित्यं निष्कामया तव समर्पणमात्रवुद्ध्या / वैकुण्ठनाथ भगवन्स्तवने न शक्तिः सोहं पुलसत्यसदृशोस्मि न संशयोत्र

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸದಾ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನಿಷ್ಕಾಮ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಕೇವಲ ನಿನಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಭಾವದಿಂದ. ಹೇ ವೈಕುಂಠನಾಥ ಭಗವನ್, ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ನಾನು ಪುಲಸ್ತ್ಯಸದೃಶನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 62

एवं स्तुत्वा तु पुलहस्तूष्णीमास तदा खग / तदनन्तरजः स्तोतुं क्रतुः समुपचक्रमे

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ಪುಲಹನು ಆಗ ಮೌನನಾದನು, ಹೇ ಖಗ. ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಕ್ರತು ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 63

क्रतुरुवाच / प्राणप्रयाणसमये भगवंस्तवैव नामानि संसृतिजदुः खविनाशकानि / येनैकजन्मशमलं सहसैव हित्वा संयाति मुक्तिममलां तमहं प्रपद्ये

ಕ್ರತು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್! ಪ್ರಾಣ ಹೊರಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನಾಮಗಳೇ ಸಂಸಾರಸಂಚಾರಜನ್ಯ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಒಂದೇ ಜನ್ಮದ ಮಲಿನತೆಯನ್ನೂ ತಕ್ಷಣ ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿರ್ಮಲ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 64

ये भक्त्या विवशा विष्णो नाममात्रैकदजल्पकाः / तेपि मुक्तिं प्रयान्त्याशु किमुत ध्यायिनः सदा

ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿವಶರಾಗಿ ನಿನ್ನ ನಾಮವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಜಪಿಸುವವರೂ ಶೀಘ್ರ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಸದಾ ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?

Verse 65

एवं स्तुत्वा क्रतुरपि तूष्णीमास खगेश्वर / तदनन्तरजः स्तोतुं मनुर्वैवस्वतोब्रवीत्

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ಕ್ರತುವೂ ಮೌನನಾದನು, ಹೇ ಖಗೇಶ್ವರ. ನಂತರ ಅವನ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ವೈವಸ್ವತ ಮನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 66

वैवलस्वत उवाच / सोहं हि कर्मकरणे निरतः सदैव स्त्रीणां भोगे च निरतश्च गुदे प्रमत्तः / जिह्वेन्द्रिये च निरतस्तव दर्शने च सम्यग्विरागसहितः परमो दरेण

ವೈವಸ್ವತ (ಯಮ)ನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಸದಾ ಕರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದೆ; ಸ್ತ್ರೀಭೋಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಗುಹ್ಯವಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮತ್ತನಾಗಿದ್ದೆ. ಜಿಹ್ವೆ ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲೀನನಾಗಿದ್ದೆ; ಆದರೆ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಮಹಾಭಯದೊಡನೆ ಸತ್ಯ ವೈರಾಗ್ಯ ಉದಯವಾಯಿತು।

Verse 67

मांसास्थिमज्जरुधिरैः सहिते च देहे भक्तिं सदैव भगवन्नपि तस्करे च / गुर्वग्निबाडबगवादिषु सत्सु दुः खात्सम्यग्विरक्तिमुपयामि सहस्व नित्यम्

ಹೇ ಭಗವನ್! ಮಾಂಸ, ಅಸ್ಥಿ, ಮಜ್ಜೆ, ರಕ್ತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಳ್ಳರು ಮೊದಲಾದ ಅಪಾಯಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ನಾನು ನಿನ್ನ ನಿತ್ಯಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಲಿ. ಗುರುಗಳ ಕಠೋರತೆ, ಅಗ್ನಿ, ಬಾಡಬಾಗ್ನಿ, ಹಸುಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದುಃಖಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಸತ್ಯ ವೈರಾಗ್ಯ ದೊರಕಲಿ—ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಸಹಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸು।

Verse 68

लोकानुवादश्रवणे परमा च शक्तिर्नारायणस्य नमने न च मेस्ति शक्तिः / लोकानुयानकरणे परमा च शक्तिः क्षेत्रादिमार्गगमने परमा ह्यशक्तिः

ಲೋಕನಿಂದೆ-ಗಾಸಿಪ್ ಕೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ; ಆದರೆ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಜನರ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಓಡುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ; ಆದರೆ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಾದಿ ಪವಿತ್ರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ನನಗೆ ಪರಮ ಅಶಕ್ತಿ ಇದೆ।

Verse 69

वैश्यादिकेषु धनिकेषु परा च शक्तिः सद्ब्राह्मणेष्वपि न शक्तिरहो मुरारे

ವೈಶ್ಯಾದಿ ಧನಿಕರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಥ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ—ಅಹೋ, ಹೇ ಮುರಾರೆ!

Verse 70

वैवस्वतमनुर्देवं स्तुत्वा तूष्णीं बभूव ह / तदनन्तरजः स्तोतुं विश्वामित्रोपचक्रमे

ದಿವ್ಯ ವೈವಸ್ವತ ಮನುನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಅವನು ಮೌನನಾದನು. ಅದರ ನಂತರ, ಅವನ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 71

विश्वामित्र उवाच / न ध्याते चरणांबुजे भगवतो संध्यापि नानुष्ठिता ज्ञानद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मोपिनोपार्जितः / अन्तर्व्याफमलाभिघातकरणे पट्वी श्रुता ते कथा नो देव श्रवणेन पाहि भगवन्मामत्रितुल्यं सदा

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಭಗವಂತನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಲಿಲ್ಲ; ನಿತ್ಯ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯಜ್ಞಾನ ದ್ವಾರದ ಕಪಾಟವನ್ನು ಒಡೆದು ತೆರೆಯುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಪಾದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲ ನಿಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಶ್ರವಣಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ದೇವಾ! ಈ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಹೇ ಭಗವನ್, ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಅತ್ರಿಸಮಾನನಾಗಿಸು।

Verse 72

विश्वामित्रऋषिस्त्वेवं स्तुत्वा तूष्णीं बभूव ह / भृगुनारदक्षांश्च विहाय ब्रह्मपुत्रकाः

ಹೀಗೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಋಷಿಯು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ಮೌನವಾದನು. ಭೃಗು, ನಾರದ, ದಕ್ಷರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು (ಮಾನಸಪುತ್ರರು) ಸಹ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತರು।

Verse 73

सप्तसंख्या वसिष्ठाद्या विश्वामित्रस्तथैव च / वैवस्वतमनुस्त्वेते परस्परसमाः स्मृताः

ಅವರು ಏಳು ಸಂಖ್ಯೆಯವರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ—ವಸಿಷ್ಠಾದಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು, ಮತ್ತು ವೈವಸ್ವತ ಮನು ಕೂಡ. ಇವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನಸ್ಥಾನದವರು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 74

वह्नेरप्यवरा नित्यं किञ्चिन्मित्राद्गुणाधिकाः / तदनन्तजस्तोत्रं वक्ष्ये शृणु खगेश्वर

ಅಗ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಹೀನರಾದವರೂ ಸಹ ನಿತ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತ್ರನಿಗಿಂತ ಗುಣಾಧಿಕರು. ಈಗ ನಾನು ಅನಂತಜನಿತವಾದ ಆ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು—ಹೇ ಖಗೇಶ್ವರ, ಕೇಳು।