Adhyaya 21
Kālin̄dī’s Austerity; True Tapas and Prāyaścitta; Kṛṣṇa’s Grace and Marriage
ಕೃಷ್ಣನು ಗರುಡನಿಗೆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಂದೀ (ಯಮುನಾ)ಯ ಉದ್ಭವ—ಅವಳು ವಿವಸ್ವಾನನ ಪುತ್ರಿ, ಯಮನ ಸಹೋದರಿ—ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ತತ್ತ್ವೋಪದೇಶ: ತಪಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಒಳಗಿನ ಪರಿಶೀಲನೆ, ತತ್ತ್ವ-ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಪಾಪಗಳ ಕುರಿತು ಖೇದ; ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಎಂದರೆ ಮನೋನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ—ತಲೆ ಮುಂಡನಂ ಮೊದಲಾದ ಹೊರಗಿನ ಗುರುತುಗಳು ಅಲ್ಲ. ದೀರ್ಘ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ-ವಿಲಾಪದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸುಖ, ಆಹಾರ, ಮಾನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ-ಸಮಾಜದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹರಿನಾಮ, ಪೂಜೆ, ಪ್ರಸಾದ, ಸತ್ಸಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಖೇದವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲಿಂದಿಯ ಧ್ಯಾನ ಹರಿ-ಪೂರ್ಣತ್ವವನ್ನು ಸರ್ವೋನ್ನತವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕೃಷ್ಣನು ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದಲ್ಲ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯ ವೃತ್ತಾಂತದ ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಗುಹ್ಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಮರೆಮಾಚದೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆ ಇದೆ.
Shlokas
Verse 1
// ५१ // नाम विंशोध्यायः श्रीकृष्ण उवाच / कालिन्द्या अपि चोत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि खगेश्वर / विवस्वान्नाम सूर्योभत्तस्य पुत्री व्यजायत
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಖಗೇಶ್ವರ! ಕಾಲಿಂದಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ವಿವಸ್ವಾನ್ ಎಂಬ ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ಒಂದು ಪುತ್ರಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು।
Verse 2
कालिन्दीसंज्ञका वीन्द्र यमुना यानुजा स्मृता / कृष्णपत्नीत्वकामेन चचार तप उत्तमम्
ಹೇ ವೀಂದ್ರ! ಅವಳು ‘ಕಾಲಿಂದೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು; ಅವಳೇ ಯಮುನಾ, ಯಮನ ಅನುಜೆಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಕೃಷ್ಣಪತ್ನಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು।
Verse 3
तप आलोचनं प्रोक्तं तत्त्वानां च विनिर्णयः / पूर्वार्जितानां पापानामनुतापस्तपः स्मृतम्
ತಪಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ನಿರ್ಣಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಿಂದಿನ ಪಾಪಗಳಿಗಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅನುತಾಪವೂ ತಪಸ್ಸೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।
Verse 4
प्रायो नाम तपः प्रोक्तं चित्तनिग्रह उच्यते / प्रायश्चित्तमिति प्रोक्तं न तु क्षौरं खगेश्वर
ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೆಂದರೆ ತಪಸ್ಸೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಚಿತ್ತನಿಗ್ರಹವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಓ ಖಗೇಶ್ವರಾ! ಇದು ‘ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ’; ಕೇವಲ ಕ್ಷೌರಕರ್ಮವಲ್ಲ।
Verse 5
अनुतापयुतं भूतं तच्छणु त्वं खगेश्वर / पूर्वं न जप्तं दिव्यमन्त्रं मुकुन्द तप्तं सदा क्लेशदावानलेन
ಓ ಖಗೇಶ್ವರಾ, ಕೇಳು—ಅನುತಾಪದಿಂದ ಭಾರಿತನಾದ ಜೀವನು, ಮುಂಚೆ ಮುಕುಂದನ ದಿವ್ಯಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸದಿದ್ದರೆ, ಸದಾ ಕ್ಲೇಶದ ದಾವಾನಲದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।
Verse 6
न वै स्मृतं हरिनामामृतं च सदा स्मृतं हरिदोषादिकं च / न तु स्मृतं हरितत्त्वामृतं च सम्यक् श्रुतं लोलवार्तादिकं च
ಅವರು ಹರಿನಾಮಾಮೃತವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸದಾ ಹರಿದೋಷಾದಿಗಳನ್ನೇ ನೆನೆಸಿದರು. ಹರಿತತ್ತ್ವಾಮೃತವನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಚಂಚಲ ವದಂತಿ-ವಾರ್ತೆಗಳನ್ನೇ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿದರು।
Verse 7
न पूजितं हरिपादारविन्दं सुपूजिताः पुत्रमित्रादिकाश्च / न वन्दितं हरिपादारविन्दं सुवन्दितो मित्रपादः सुघोरः
ಹರಿಪಾದಾರವಿಂದವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು. ಹರಿಪಾದಾರವಿಂದಕ್ಕೆ ವಂದಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮಿತ್ರರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಂದಿಸಿದರು—ಈ ಆಸಕ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 8
न दृष्टं वै धूपधूम्रैरुपेतं हरेर्वक्रं कुन्तलैः संवृतं च / पुत्रादिकं लालितं वै मुकुन्द न लालितं तव वक्रं मुरारे
ಧೂಪಧೂಮ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೂದಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಹರಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಪುತ್ರಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಲಾಲಿಸಿದೆ. ಹೇ ಮುಕುಂದ, ಹೇ ಮುರಾರೆ, ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ಲಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ।
Verse 9
सुलालितं भूषणैः पुत्रमित्रं न लालितं सर्वपापापहारि / न भुक्तं वै हरिनैरवेद्यशेषं मित्रालये षड्रसान्नं च भुक्तम्
ಪುತ್ರಮಿತ್ರರನ್ನು ಆಭರಣಗಳೂ ಸೌಖ್ಯಗಳೂ ನೀಡಿ ತುಂಬಾ ಲಾಲಿಸುತ್ತೇವೆ; ಆದರೆ ಸರ್ವಪಾಪಾಪಹಾರಿಯಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಲಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹರಿಯ ನೈವೇದ್ಯಶೇಷ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ತಿನ್ನದೆ, ಮಿತ್ರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಷಡ್ರಸ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತೇವೆ।
Verse 10
सुपुष्पगन्धा नार्पिता ते मुरारे समर्पिताः पुत्रमित्रादिकेभ्यः / सन्तप्तोहं पुत्रमित्रादिकेषु कदा द्रक्ष्ये तव वक्त्रं मुकुन्द
ಹೇ ಮುರಾರೆ, ಸುಗಂಧಿತ ಸುಂದರ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ; ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಗಳಿಗೆಲೇ ನನ್ನನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದೆ. ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸಂತಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಹೇ ಮುಕುಂದ, ಯಾವಾಗ ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವೆನು?
Verse 11
अवैष्णवान्नैः शिग्रुशाकादिकैश्च ह्यनर्पितान्नैश्च तथाप्यसंस्कृतैः / तथाप्यभक्ष्यै रसना च दग्धा कदा द्रक्ष्ये तव वक्त्रं मुकुन्द
ಅವೈಷ್ಣವರ ಅನ್ನ, ಶಿಗ್ರು ಶಾಕಾದಿ, ಮೊದಲು ಅರ್ಪಿಸದ ಆಹಾರ, ಅಸಂಸ್ಕೃತ/ಅಪವಿತ್ರ ಭೋಜನ—ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನೂ ತಿಂದೆ; ನನ್ನ ನಾಲಿಗೆ ದಗ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೇ ಮುಕುಂದ, ಯಾವಾಗ ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವೆನು?
Verse 12
अष्टाक्षरीपूजया दिव्यतीर्थैर्विष्णोः पुरा भ्रामितैः शङ्खतीर्थैः / न पावितं मच्छरीरं मुरारे कदा द्रक्ष्ये तव व क्त्रं मुकुन्द
ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರಪೂಜೆಯಿಂದಲೂ, ದಿವ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳಿಂದಲೂ—ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದ ಶಂಖಜನ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳಿಂದಲೂ—ಆದರೂ ನನ್ನ ದೇಹ ಪಾವನವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಹೇ ಮುರಾರೆ. ಹೇ ಮುಕುಂದ, ಯಾವಾಗ ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವೆನು?
Verse 13
अनर्पितैर्गन्धपुष्पादिकैश्च अनर्पितैर्भूषणैर्वस्त्रजातैः / अवैष्णवानां दिग्धगन्धादिदोषैर्गात्रं दग्धं कदा ह्युद्धरिष्ये मुकुन्द
ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸದ ಸುಗಂಧ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದಲೂ, ಅರ್ಪಿಸದ ಆಭರಣ ಹಾಗೂ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ—ಅವೈಷ್ಣವರ ದೂಷಿತ ಗಂಧಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹ ದಗ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೇ ಮುಕುಂದ, ನೀನು ನನನ್ನು ಯಾವಾಗ ಉದ್ಧರಿಸುವೆ?
Verse 14
दग्धौ च पादौ मम वासुदेव न गच्छन्तौ क्षेत्रपथं हरेश्च / नेत्रे च दग्धे मम सर्वदापि नालोकितं तव देव प्रतीकम्
ಹೇ ವಾಸುದೇವ, ನನ್ನ ಪಾದಗಳು ದಗ್ಧವಾಗಿವೆ; ಹರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕ್ಷೇತ್ರ-ಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ನೇತ್ರಗಳೂ ದಗ್ಧ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಪ್ರತೀಕ (ವಿಗ್ರಹ)ವನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ.
Verse 15
दग्धौ च हस्तौ मम वासुदेव न पूजितं तव विष्णोः प्रतीकम् / मया कृतं पापजातं मुरारे कदा द्रक्ष्ये तव वक्रं मुकुन्द
ಹೇ ವಾಸುದೇವ, ನನ್ನ ಕೈಗಳು ದಗ್ಧವಾಗಿವೆ; ಹೇ ವಿಷ್ಣು, ನಿನ್ನ ಪ್ರತೀಕವನ್ನು ನಾನು ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹೇ ಮುರಾರಿ, ನಾನು ಪಾಪಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ—ಹೇ ಮುಕುಂದ, ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಯಾವಾಗ ನೋಡುವೆನು?
Verse 16
मदीयदोषान्गणयन्न पूर्ण दयां कुरु त्वं सुद्धदास्यान्मुकुन्द / यावन्ति लोमानि मदीयगात्रे संति प्रभो सर्वदोर्षर्विदूर
ಹೇ ಮುಕುಂದ, ನನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಬೇಡ; ಸಂಪೂರ್ಣ ಕರುಣೆ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧ ದಾಸ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು। ಪ್ರಭೋ, ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ರೋಮಗಳಿವೆಯೋ ಅಷ್ಟು ಪಾಪಗಳಿವೆ; ಆದರೂ ನೀನು ಸರ್ವದೋಷವಿದೂರನು.
Verse 17
तावन्ति पापानि मदीयगात्रे कदा द्रक्ष्ये तव वक्त्रं मुकुन्द / अनन्तदेहे पतिपुत्रैर्गृहैश्च मित्रैर्धनैः पशुभृत्यादिकैश्च
ನನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಪಾಪಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ—ಹೇ ಮುಕುಂದ, ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗ ನೋಡುವೆನು? ಹೇ ಅನಂತದೇಹ ಪ್ರಭು, ಪತಿ-ಪುತ್ರರು, ಮನೆ-ಗೃಹಸ್ಥಿ, ಮಿತ್ರರು, ಧನ, ಪಶುಗಳು, ಸೇವಕರು ಮೊದಲಾದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ನಾನು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.
Verse 18
सुखं नाप्तं ह्यपुमात्रं मुकुन्द सेवा मुक्ता तव देवस्य विष्णोः / इतः परं पुत्रमित्रादिकं च यास्ये नाहं तव दासी भवामि
ಹೇ ಮುಕುಂದ! ನನಗೆ ಅಣುಮಾತ್ರವೂ ಸುಖ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ; ದೇವ ವಿಷ್ಣುವಾದ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಾನು ಮುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪುತ್ರ, ಮಿತ್ರಾದಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವೆ; ನಿನ್ನ ದಾಸಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 19
येये ब्रूयुः पुत्रमित्रादिकैश्च सम्यक् सुखं जायते मर्त्यलोके / तेषामास्ये मूत्रविष्ठादिकं च सम्यक् सदा पतितं चेति जाने
ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರ, ಮಿತ್ರಾದಿಗಳಿಂದಲೇ ನಿಜವಾದ ಸುಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾರು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ—ಅವರ ಬಾಯಿಗೆ ಮೂತ್ರ, ವಿಷ್ಠೆ ಮೊದಲಾದ ಅಶುದ್ಧಿ ಸದಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.
Verse 20
मित्रादीनां यत्कृतं द्रव्यजातं वृथा गतं मलरूपं च जातम् / सद्वैष्णवानां यत्कृतं द्रव्यजातं हरिप्राप्तेः कारणं स्यात्सदैव
ಮಿತ್ರಾದಿಗಳಿಗಾಗಿ ಖರ್ಚಾದ ಧನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಮಲರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸದ್ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಧನವು ಸದಾ ಹರಿಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 21
एतादृशं तत्तु जातं मुकुन्द अलं ह्यलं तेन दुःखं च भुक्तम् / संगं दत्तात्सज्जनानां सदा त्वं विना च त्वं दुर्जनानां च संगात्
ಹೇ ಮುಕುಂದ! ಹೀಗೆಯೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ—ಸಾಕು, ಸಾಕು! ಆ ಸಂಗದಿಂದ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸದಾ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ದುರ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ದೂರವಿರಿಸು.
Verse 22
संगैः सदा दुर्जनानां मुरारे गात्रं दग्धं न विरागेण युक्तम् / एतादृशाहं कां गातिं वा मुकुन्द यास्ये न जाने दयया मां च पाहि
ಹೇ ಮುರಾರೆ! ದುರ್ಜನರ ನಿರಂತರ ಸಂಗದಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹವೇ ದಗ್ಧವಾದಂತೆ ಇದೆ; ನನಗೆ ವೈರಾಗ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮುಕುಂದ, ನಾನು ಯಾವ ಗತಿಗೆ ಹೋಗುವೆನು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಕರುಣೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸು.
Verse 23
एतादृशो ह्यनुतापः खगेन्द्र प्रायश्चित्तं न च क्षौरादिकं च / भानोः कन्या ह्यनुतापं च कृत्वा विचारयामास हरेः सुतत्त्वम्
ಹೇ ಖಗೇಂದ್ರ! ಇಂತಹ ಹೃದಯಾನುತಾಪವೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ; ಕೇವಲ ಕ್ಷೌರಾದಿ ಬಾಹ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯಕನ್ಯೆ ಅನುತಾಪ ಮಾಡಿ ಹರಿಯ ಸುತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿದಳು.
Verse 24
सर्वोत्तमो हरिरेकः सदैव यतः पूर्णः सर्वगुणैस्ततश्च / सृष्टौ यस्माज्जयते विश्वजातमतो हरिः सर्वगुणैश्च पूर्णः
ಹರಿಯೊಬ್ಬನೇ ಸದಾ ಸರ್ವೋತ್ತಮನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಸರ್ವ ಶುಭಗುಣಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣನು. ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಜನಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಿ ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಪೂರ್ಣನು.
Verse 25
यो देवानामाद्य अकार एव यतो ब्रह्माद्या नैव पूर्णाः समस्ताः / लक्ष्मीप्रसादाच्चिरपुण्येन जातो यथायोग्यं पूर्णगुणो विरिञ्चः
ದೇವರಲ್ಲಿ ಆದ್ಯ ‘ಅಕಾರ’ಸ್ವರೂಪನಾದವನು ಯಾರು, ಅವನ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ಣರಲ್ಲ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ದೀರ್ಘ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವಾಗಿ, ವಿರಿಂಚ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಜನಿಸಿ ಯಥಾಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗುಣಯುಕ್ತನಾದನು.
Verse 26
न लक्ष्मीवद्गुणपूर्णो विरिञ्चो न विष्णुवद्गुणपूर्णा रमापि / न वायुवद्भारती चापि पूर्णा न शेषवद्वारुणी चापि पूर्णा
ವಿರಿಂಚ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ ಗುಣಪೂರ್ಣನಲ್ಲ; ರಮಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಕೂಡ ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ ಗುಣಪೂರ್ಣಳಲ್ಲ. ಭಾರತಿ (ಸರಸ್ವತಿ) ವಾಯುವಿನಂತೆ ಪೂರ್ಣಳಲ್ಲ; ವಾರುಣಿ ಕೂಡ ಶೇಷನಂತೆ ಪೂರ್ಣಳಲ್ಲ.
Verse 27
न वै रुद्रवत्पार्वती पूर्णरूपा ह्यन्येप्येवं नैव पूर्णाः सदैव / आलोचनामेवमेषा हि कृत्वा तपश्चक्रे यमुनायाश्च तीरे
ಪಾರ್ವತಿಯೂ ರುದ್ರನಂತೆ ಪೂರ್ಣರೂಪಳಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರೂ ಸದಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ಣರಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಆಲೋಚಿಸಿ ಅವಳು ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು.
Verse 28
तदाचाहं यमुनायाश्च तीरं पार्थेन साकं मृगयां गतः खग / दृष्ट्वा च तां तत्र तपश्चरन्तीं तदाब्रुवं मत्सखायं च पार्थम्
ಆಗ, ಹೇ ಖಗ (ಗರುಡ), ನಾನು ಪಾರ್ಥನೊಡನೆ ಮೃಗಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಮುನಾ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನನ್ನ ಸಖ ಪಾರ್ಥನಿಗೆ ನಾನು ಹೇಳಿದೆ.
Verse 29
हे पार्थ शीघ्रं व्रज कन्यासमीपं त्वं पृच्छ कस्मादत्र तपः करोषि / एवं प्रोक्तस्तत्समीपं स गत्वा पृष्ट्वा चैतत्कारणं शीघ्रमेव
“ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಬೇಗ ಆ ಕನ್ಯೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ—ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತೀಯೆಂದು ಕೇಳು.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾರ್ಥನು ತಕ್ಷಣ ಅವಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
Verse 30
आगत्य मामवदत्फाल्गुनोयं सर्वं वृत्तांन्तं त्वसौ मत्समीपे / ततस्त्वहं सुमुहूर्ते च तस्याः पाणिग्रहं कृतवांस्तत्र सम्यक्
ನಂತರ ಫಾಲ್ಗುನನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ನನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಆಮೇಲೆ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಅವಳ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ (ವಿವಾಹ)ವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದೆ.
Verse 31
तस्याश्च तापात्संततं मद्विचारात्प्रसन्नोहं सततं सुप्रसन्नः / पूर्णानन्दे रममाणास्य नित्यं तया च मे किं सुखंस्यात्खगेन्द्र
ಅವಳ ನಿರಂತರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುವುದರಿಂದಲೂ ನಾನು ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನ—ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅವಳು ಪೂರ್ಣಾನಂದದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ರಮಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಹಾಗಿರಲು, ಹೇ ಖಗೇಂದ್ರ, ಅವಳಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಸುಖ ಬೇಕು?
Verse 32
मया विवाहोनुग्रहार्थं हि तस्या अङ्गीकृतो न तु सौख्याय वीन्द्र / तथा वक्ष्ये लक्ष्मणायाश्च रूपं पाणिग्राहे कारणं चापि वीन्द्रा
ನಾನು ಅವಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆ ವಿವಾಹವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ; ನನ್ನ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಹೇ ಖಗೇಂದ್ರ. ಹಾಗೆಯೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯ ರೂಪವನ್ನೂ, ಅವಳ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆ, ಹೇ ಪಕ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ.
Verse 33
शृणुष्व तत्तव वक्ष्यामि गोप्यं सच्छिष्यके नास्ति गोप्यं गुरोश्च
ಕೇಳು—ನಾನು ನಿನಗೆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ‘ಗೋಪ್ಯ’ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಯಾವುದೂ ರಹಸ್ಯವಲ್ಲ; ಗುರುವಿಗೂ ಮರೆಮಾಡಬೇಕಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ।
Frequently Asked Questions
The chapter treats heartfelt remorse as the essence of expiation because it restrains the mind, corrects intention, and turns the person toward Hari through sincere recognition of misdirected attachments and neglected devotion.
Duḥsaṅga (company of the wicked) is said to ‘scorch’ the being and obstruct dispassion, while sat-saṅga supports repentance, clarity, and devotion—thereby becoming a practical cause for turning toward Hari and away from saṁsāric suffering.
It provides the theological basis for her contemplation: realizing Hari as the eternally complete Supreme reframes all other supports as partial, strengthening exclusive devotion (ananya-bhakti) as the inner power of her tapas.
Remembering Hari-nāma, worshiping Hari’s lotus-feet, honoring prasāda, offering flowers/fragrance/ornaments to the Lord, and mantra-based worship are all contrasted against misplaced priority given to social and household attachments.