Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame

क्षत्रियादित्रिवर्णानामासवं पेयमुच्यते / स्त्रीणामपि तृतीयादि पेयं स्याद्ब्राह्मणीं विना

kṣatriyāditrivarṇānāmāsavaṃ peyamucyate / strīṇāmapi tṛtīyādi peyaṃ syādbrāhmaṇīṃ vinā

ಕ್ಷತ್ರಿಯಾದಿ ತ್ರಿವರ್ಣರಿಗೆ ಆಸವವು ಪಾನೀಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ತೃತೀಯಾದಿ ಪಾನೀಯ ಸಮ್ಮತ, ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಜ್ರ್ಯ.

kṣatriya-ādi-tri-varṇānāmof the three varṇas beginning with Kṣatriya
kṣatriya-ādi-tri-varṇānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootkṣatriya + ādi + tri + varṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Bahuvacana; समासः—तत्पुरुषः (kṣatriya-ādi + tri-varṇa)
āsavamāsava (fermented liquor)
āsavam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootāsava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana
peyamdrinkable / to be drunk
peyam:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण/Predicate)
TypeAdjective
Rootpeya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; विशेषणम् (predicate adjective)
ucyateis said / is called
ucyate:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Karmaṇi-prayoga (passive)
strīṇāmof women
strīṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Bahuvacana
apialso / even
api:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/connector)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormNipāta (particle), samuccaya/anuvṛtti-artha
tṛtīya-ādi(that) beginning from the third (class)
tṛtīya-ādi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Scope-reference)
TypeNoun
Roottṛtīya + ādi (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; समासः—तत्पुरुषः (tṛtīya + ādi)
peyamdrinkable
peyam:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण/Predicate)
TypeAdjective
Rootpeya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; विशेषणम् (predicate adjective)
syātshould be / may be
syāt:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormLiṅ-lakāra (Optative/विधिलिङ्), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana
brāhmaṇīma brāhmaṇa woman
brāhmaṇīm:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana
vināwithout / except
vinā:
Apādāna/Viśeṣaṇa (अपादान/Exclusion marker)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
FormUpasarga-nibaddha avyaya; vyatireka-artha (exclusion)