
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಲಲಿತೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಗುರು-ಕೇಂದ್ರಿತವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಣೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀದೇವೀ-ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಯಾವ ದೀಕ್ಷೆ ಬೇಕೆಂದು ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಹಯಗ್ರೀವನು ದೀಕ್ಷಾಭೇದಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಗುರುಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣ ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಪರ್ಶ-ದೀಕ್ಷೆ, ದೃಗ್-ದೀಕ್ಷೆ, ಶಾಂಭವೀ-ದೀಕ್ಷೆ (ದೃಷ್ಟಿ/ವಾಣಿ/ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ತಕ್ಷಣ ಜ್ಞಾನ), ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಸೇವೆಯ ನಂತರ ಮೌನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಮಾನಸೀ-ದೀಕ್ಷೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಕ್ರಿಯಾ-ದೀಕ್ಷೆಯ ಕ್ರಮ—ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ, ಶುಭದಿನ, ದೇಹ-ವಾಕ್ ಶುದ್ಧಿ, ಸಂಧ್ಯಾಚರಣೆ, ಏಕಾಂತವಾಸ, ನಿಯತ ಆಹಾರ-ಮೌನ, ಮತ್ತು ಉಪಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆ—ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷರೀ ವಿದ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯ; ಅದು ಇಲ್ಲದೆ ಪೂಜೆ ಫಲಹೀನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने हयग्रीवागस्त्यसम्वादे द्वाचत्वारिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ करुणामृतवारिधे / श्रीदेवीदर्शने दीक्षा यादृशी तां निवेदय
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಲಲಿತೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವ–ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸಂವಾದದ ನಲವತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಅಶ್ವಾನನ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಕರುಣಾಮೃತವಾರಿಧೇ! ಶ್ರೀದೇವೀದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾದೃಶವಾದ ದೀಕ್ಷೆಯಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ನಿವೇದಿಸು.
Verse 2
हयग्रीव उवाच यदि ते देवताभावो यया कल्मषकर्दमाः / क्षाल्यन्ते च तथा पुसां दीक्षामाचक्ष्महे ऽत्र ताम्
ಹಯಗ್ರೀವನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನಗೆ ದೇವತ್ವಭಾವ ಬೇಕಾದರೆ, ಯದ್ವಾರಾ ಮನುಷ್ಯರ ಪಾಪರೂಪ ಕರ್ಡಮವು ತೊಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಆ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ।
Verse 3
हस्ते शिवपुरन्ध्यात्वा जपेन्मूलाङ्गमालिनीम् / गुरुः स्पृशेच्छिष्यतनुं स्पर्शदीक्षेयमीरिता
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಿವಪುರಂಧ್ರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಮೂಲಾಂಗಮಾಲಿನಿಯನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯದೇಹವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು—ಇದನ್ನೇ ‘ಸ್ಪರ್ಶದೀಕ್ಷೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 4
निमील्य नयने ध्यात्वा श्रीकामाक्षीं प्रसन्नधीः / सम्यक्पश्येद्गुरुः शिष्यं दृग्दीक्षा सेयमुच्यते
ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಶ್ರೀಕಾಮಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪ್ರಸನ್ನಮನದಿಂದ ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನೋಡುವುದು—ಇದನ್ನೇ ‘ದೃಗ್ದೀಕ್ಷೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।
Verse 5
गुरोरालोकमात्रेण भाषणात्स्पर्शनादपि / सद्यः सञ्जायते ज्ञानं सा दीक्षा शाम्भवी मता
ಗುರುವಿನ ಕೇವಲ ದರ್ಶನದಿಂದಲೂ, ವಚನದಿಂದಲೂ, ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೂ ತಕ್ಷಣ ಜ್ಞಾನವು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ—ಆ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ‘ಶಾಂಭವೀ’ ಎಂದು ಮನ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 6
देव्या देहो यथा प्रोक्तो गुरुदेहस्तथैव च / तत्प्रसादेन शिष्यो ऽपि तद्रूपः सम्प्रकाशते
ದೇವಿಯ ದೇಹವು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುದೇಹವೂ. ಅವರ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಶಿಷ್ಯನೂ ಆ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 7
चिरं शुश्रूषया सम्यक्तोषितो देशिकेश्वरः / तूष्णीं संकल्पयेच्छिष्यं सा दीक्षा मानसी मता
ದೀರ್ಘಕಾಲ ಶಿಷ್ಯಸೇವೆಯಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ತೃಪ್ತನಾದ ದೇಶಿಕೇಶ್ವರ ಗುರು ಮೌನವಾಗಿ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇದೇ ‘ಮಾನಸೀ ದೀಕ್ಷೆ’ ಎಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.
Verse 8
दीक्षाणामपि सर्वासामियमेवोत्तमोत्तमा / आदौ कुर्यात्क्रियादीक्षां तत्प्रकारः प्रवक्ष्यते
ಎಲ್ಲ ದೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಪರಮೋತ್ತಮ; ಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ರಿಯಾ-ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಅದರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 9
शुक्लपक्षे शुभदिने विधाय शुचिमानसम् / जिह्वास्यमलशुद्धिं च कृत्वा स्नात्वा यथाविधि
ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಶುಭದಿನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಮಲಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 10
संध्याकर्म समाप्याथ गुरुदेहं परं स्मरन् / एकान्ते निवसञ्छ्रीमान्मौनी च नियताशनः
ಸಂಧ್ಯಾಕರ್ಮವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಪರಮ ಗುರುಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು; ಮೌನವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ನಿಯತಾಹಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು.
Verse 11
गुरुश्च तादृशोभूत्वा पूजामन्दिरमाविशेत् / देवीसूक्तेन संयुक्तं विद्यान्यासं समातृकम्
ಗುರು ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಪೂಜಾಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ದೇವೀಸೂಕ್ತಯುಕ್ತವಾದ, ಮಾತೃಕಾಸಹಿತ ವಿದ್ಯಾನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 12
कृत्वा पुरुषसूक्तेन षोडशैरुपचारकैः / आवाहना सने पाद्यमर्ध्यमाचमनं तथा
ಪುರುಷಸೂಕ್ತದಿಂದ ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ವಿಧಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ—ಆವಾಹನ, ಆಸನ, ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಆಚಮನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 13
स्नानं वस्त्रं च भूषा च गन्धः पुष्पं तथैव च / धूपदीपौ च नैवेद्यं ताम्बूलं च प्रदक्षिणा
ಸ್ನಾನ, ವಸ್ತ್ರ, ಭೂಷಣ, ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ; ಧೂಪ-ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ತಾಂಬೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 14
प्रणामश्चेति विख्यातैः प्रीणयेत्त्रिपुरांबिकाम् / अथ पुष्पाञ्जलिं दद्यात्सहस्राक्षरविद्यया
ಪ್ರಣಾಮ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ; ನಂತರ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷರ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 15
ॐ ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ॐ नमस्त्रिपुरसुन्दरि हृदये देवि शिरोदेवि शिखादेवि कवचदेवि नेत्रदेवि आस्यदेवि कामेश्वरि भगमालिनि नित्यक्लिन्नें भैरुण्डे वह्निवासिनि महावज्रेश्वरि विद्येश्वरि परशिवदूति त्वरिते कुलसुंदरि नित्ये नीलपताके विजये सर्वमङ्गले ज्वालामालिनि चित्रे महानित्ये परमेश्वरि मन्त्रेशमयि षष्ठीशमय्युद्यानमयि लोपामुद्रामय्यगस्त्यमयि कालतापनमयि धर्माचारमयि मुक्तके शीश्वरमयि दीपकलानाथमयि विष्णुदेवमयि प्रभाकरदेवमयि तेजोदेवमयि मनोजदेवमयि अणिमसिद्धे महिमसिद्धे गरिम सिद्धे लघिमसिद्धे ईशित्वसिद्धे वशित्वसिद्धे प्राप्तिसिद्धे प्राकाम्यसिद्धे रससिद्धे मोक्षसिद्धे ब्राह्मि माहेश्वरी कौमारि वैष्णवि वाराहि इन्द्राणि चामुण्डे महालक्ष्मि सर्वसंक्षोभिणि सर्वविद्राविणि सर्वाकर्षिणि सर्ववशङ्करि सर्वोन्मादिनि सर्वमहाङ्कुशे सर्वखेचरि सर्वबीजे सर्वयोने सर्वास्त्रखण्डिनि त्रैलोक्यमोहिनि चक्रस्वामिनि प्राटयोगिनि बौद्धदर्शनाङ्गि कामाकर्षिणि बुद्ध्याकर्षिणि अहङ्काराकर्षिणि शब्दाकर्षिणि स्पर्शाकर्षिणि रूपाकर्षिणि रसाकर्षिणि गन्धाकर्षिणि चित्ताकर्षिणि धैर्याकर्षिणि स्मृत्याकर्षिणि नामाकर्षिणि बीजाकर्षिणात्माकिर्षिणि अमृताकर्षिणि शरीराकर्षिणि गुप्तयोगिनि सर्वाशापरिपूरकचक्रस्वामिनि अनङ्गकुसुमे अनङ्गमेखले अनङ्गमादिनि अनङ्गमदनातुरे ऽनङ्गरेखे ऽनङ्गवेगिन्यनङ्गाङ्कुशे ऽनङ्गमालिनि गुप्ततरयोगिनि वैदिकदर्शनाङ्गि सर्वसंक्षोभकारक चक्रस्वामिनि पूर्वाम्नायाधिदेवते सृष्टिरूपे सर्वसंक्षोभिणि सर्वविद्राविणि सर्वाकर्षिणि सर्वाह्लादिनि सर्वसंमोहिनि सर्वस्तंभिणि सर्वजृंभिणि सर्ववशङ्करि सर्वरञ्जिनि सर्वोन्मादिनि सर्वार्थसाधिके सर्वसंपत्प्रपूरिणि सर्वमन्त्रमयि सर्वद्वन्द्वक्षयकरि सम्प्रदाययोगिनि सौरदर्शनाङ्गि सर्वसौभाग्यदायकचक्रे सर्वसिद्धिप्रदे सर्वसम्पत्प्रदे सर्वप्रियङ्करि सर्वमङ्गलकारिणि सर्वकामप्रदे सर्वदुःखविमोचिनि सर्वमृत्युप्रशमिनि सर्वविघ्ननिवारिणि सर्वाङ्गसुन्दरि सर्वसौभाग्यदायिनि कुलोत्तीर्णयोगिनि सर्वार्थसाधकचक्रेशि सर्वज्ञे सर्वशक्ते सर्वैश्वर्यफलप्रदे सर्वज्ञानमयि सर्वव्याधिनिवारिणि सर्वाधारस्वरूपे सर्वपापहरे सर्वानन्दमयि सर्वरक्षास्वरूपिणि सर्वेप्सित फलप्रदे नियोगिनि वैष्णवदर्शनाङ्गि सर्वरक्षाकरचक्रस्थे दक्षिणाम्नायेशि स्थितिरूपे वशिनि कामेशि मोदिनि विमले अरुणे जयिनि सर्वेश्वरि कौलिनि रहस्ययोगिनि रहस्यभोगिनि रहस्यगोपिनि शाक्तदर्शनाङ्गि सर्वरोगहरचक्रेशि पश्चिमाम्नाये धनुर्बाणपाशाङ्कुशदेवते कामेशि वज्रेशि फगमालिनि अतिरहस्ययोगिनि शैवदर्शनाङ्गि सर्वसिद्धिप्रदचक्रगे उत्तराम्नायेशि संहाररूपे शुद्धपरे विन्दुपीठगते महारात्रिपुरसुन्दरि परापरातिरहस्ययोगिनि शांभवदर्शनाङ्गि सर्वानन्दमयचक्रेशि त्रिपुरसुंदरि त्रिपुरवासिनि त्रिपुरश्रीः त्रिपुरमालिनि त्रिपुरसिद्धे त्रिपुरांब सर्वचक्रस्थे अनुत्तराम्नायाख्यस्वरूपे महात्रिपुरभैरवि चतुर्विधगुणरूपे कुले अकुले कुलाकुले महाकौलिनि सर्वोत्तरे सर्वदर्शनाङ्गि नवासनस्थिते नवाक्षरि नवमिथुनाकृते महेशमाधवविधातृमन्मथस्कन्दनन्दीन्द्रमनुचन्द्रकुबेरागस्त्यदुर्वासःक्रोधभट्टारकविद्यात्मिके कल्याणतत्त्वत्रयरूपे शिवशिवात्मिके पूर्मब्रह्मशक्ते महापरमेश्वरि महात्रिपुरसुन्दरि तव श्रीपादुकां पूजयामि नमः / क एं ईल ह्रीं हस कहल ह्रीं ऐं क्लीं सौः सौः क्लीं ऐं श्रीं / देव्याः पुष्पाञ्जलिं दद्यात्सहस्राक्षरविद्याया / नोचेत्तत्पूजनं व्यर्थमित्याहुर्वेदवादिनः
ॐ ಐಂ ಹ್ರೀಂ ಶ್ರೀಂ… ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷರ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಜಪಿಸಿ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ದೇವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು; ಅದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು—ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪೂಜೆ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ವೇದವಾದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 16
ततो गोमयसंलिप्ते भूतले द्रोणशालिभिः / तावद्भिस्तण्डुलैः शुद्धैः शस्तार्णैस्तत्र नूतनम्
ನಂತರ ಗೋಮಯದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ದ್ರೋಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಾಲಿ ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಶುದ್ಧವಾದ ಉತ್ತಮ ತಂಡುಲಗಳನ್ನು ಹಾಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ (ಮಂಡಲ/ವೇದಿ) ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು।
Verse 17
द्रोणोदपूरितं कुंभं पञ्चरत्नैर्नवैर्युतम् / न्यग्रोधाश्वत्थमाकन्दजंबूदुम्बरशाखिनाम्
ದ್ರೋಣಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕುಂಭವು ನವ ಪಂಚರತ್ನಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಲಿ; ಆಲ, ಅಶ್ವತ್ಥ, ಮಾವು, ಜಾಂಬು ಮತ್ತು ಅತ್ತಿ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಲಿ।
Verse 18
त्वग्भिश्च पल्लवैश्चैव प्रक्षिप्तैरधिवासिनम् / कुम्भाग्रे निक्षिपेत्पक्वं नारिकेलफलं शुभम्
ಮರದ ತ್ವಚೆ ಮತ್ತು ಪಲ್ಲವಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದನ್ನು ಅಧಿವಾಸಿತವಾಗಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಕುಂಭದ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಕ್ವವಾದ ಶುಭ ನಾರಿಕೇಳಫಲವನ್ನು ಇಡಬೇಕು।
Verse 19
अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्धूपदीपादि दर्शयेत् / श्रीचिन्तामणिमन्त्रं तु हृदि मातृकमाजपेत्
ಗಂಧಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಅಭ್ಯರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ ಧೂಪದೀಪಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಕಾಸಹಿತ ಶ್ರೀಚಿಂತಾಮಣಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು।
Verse 20
कुम्भ स्पृशञ्छ्रीकामाप्तिरूपीकृतकलेवरम् / अष्टोत्तरशते जाते पुनर्दीपं प्रदर्शयेत्
ಕುಂಭವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತ ಸಾಧಕನು ಶ್ರೀಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಮ್ಯಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ ದೇಹವನ್ನು ಭಾವಿಸಲಿ; ಅಷ್ಟೋತ್ತರಶತ ಜಪವಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ದೀಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು।
Verse 21
शिष्यमाहूय रहसि वाससा बद्धलोचनम् / कारयित्वा प्रणामानां साष्टाङ्गानां त्रयं गुरुः
ಗುರು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಕರೆದು ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅವನಿಂದ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।
Verse 22
पुष्पाणि तत्करे दत्त्वा कारये त्कुसुमाञ्जलिम् / श्रीनाथकरुणाराशे परञ्ज्योतिर्मयेश्वरि
ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಕುಸುಮಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಿ— ಓ ಶ್ರೀನಾಥ! ಕರುಣಾರಾಶಿ! ಪರಂಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯೇಶ್ವರಿ!
Verse 23
प्रसूनाञ्जलिरेषा ते निक्षिप्ता चरणांबुजे / परं धाम परं ब्रह्म मम त्वं परदेवता
ಈ ಪ್ರಸೂನಾಂಜಲಿ ನಿನ್ನ ಚರಣಾಂಬುಜದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ; ನೀನೇ ಪರಮ ಧಾಮ, ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ, ನನ್ನ ಪರದೇವತೆ.
Verse 24
अद्यप्रभृति मे पुत्रान्रक्ष मां शारणागतम् / इत्युक्त्वा गुरुपादाव्जे शिष्यो मूर्ध्नि विधारयेत्
ಇಂದಿನಿಂದ ನನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಶರಣಾಗತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು— ಎಂದು ಹೇಳಿ ಶಿಷ್ಯನು ಗುರುವಿನ ಪಾದಾಂಬುಜವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಲಿ.
Verse 25
जन्मान्तर सुकृतत्वं स्यान्न्यस्ते शिरसि पादुके / गुरुणा कमलासनमुरशासनपुरशासनसेवया लब्धे
ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಾಗ ಜನ್ಮಾಂತರದ ಸುಕೃತಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಅದು ಗುರುವಿಗೆ ಕಮಲಾಸನ, ಮುರಶಾಸನ, ಪುರಶಾಸನರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಲಭಿಸಿದೆ.
Verse 26
इत्युक्त्वा भक्तिभरितः पुनरुत्थाय शान्तिमान् / वामपार्श्वे गुरोस्तिष्ठेदमानी विनयान्वितः
ಹೀಗೆಂದು ಭಕ್ತಿಭರಿತನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ಶಾಂತಚಿತ್ತನಾಗಿ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ವಿನಯದಿಂದ ಗುರುವಿನ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಿ.
Verse 27
ततस्तुंबीजलैः प्रोक्ष्य वामभागे निवेदयेत् / विमुच्य नेत्रबन्धं तु दर्शयेदर्चनक्रमम्
ನಂತರ ತುಂಭೀಜಲಗಳಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಿ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ನೇತ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಅರ್ಚನಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು.
Verse 28
सितामध्वाज्यकदलीफलपायसरूपकम् / महात्रिपुरसुन्दर्या नैवेद्यमिति चादिशेत्
ಸಕ್ಕರೆ, ಜೇನು, ತುಪ್ಪ, ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಪಾಯಸ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ‘ಮಹಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿಯ ನೈವೇದ್ಯ’ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಬೇಕು.
Verse 29
षोडशर्णमनुं तस्य वदेद्वामश्रुतौ शनैः / ततो बहिर्विनिर्गत्य स्थाप्य दार्वासने शुचिम्
ಅವನ ಷೋಡಶಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕು. ನಂತರ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಶುದ್ಧ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಮರದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಬೇಕು.
Verse 30
निवेश्य प्राङ्मुखं तत्र पट्टवस्त्रसमास्तृते / शिष्यं श्रीकुम्भसलिलैरभिषिञ्चेत्समन्त्रकम्
ಅಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಾಸಿ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಮಂತ್ರಸಹಿತವಾಗಿ ಶ್ರೀಕುಂಭದ ಜಲಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಬೇಕು.
Verse 31
पुनः शुद्धोदकैः स्नात्वा वाससी परिगृह्य च / अष्टोत्तरशतं मन्त्रं जप्त्वा निद्रामथाविशेत्
ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೂರ ಎಂಟು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿ ಬಳಿಕ ನಿದ್ರೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು.
Verse 32
शुभे दृष्टे सति स्वप्ने पुण्यं योज्यं तदोत्तमम् / दुःस्वप्ने तु जपं कुर्यादष्टोत्तरसहस्रकम्
ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಶುಭ ದರ್ಶನವಾದರೆ, ಆಗ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ದುಃಸ್ವಪ್ನ ಬಂದರೆ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ-ಸಹಸ್ರ (1008) ಜಪವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 33
कारयेत्त्रिपुरांबायाः सपर्यां मुक्तमार्गतः / यदा न दृष्टः स्वप्नो ऽपि तदा सिद्धिश्चिराद्भवेत्
ಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಗದಂತೆ ತ್ರಿಪುರಾಂಬೆಯ ಸಪರ್ಯೆ (ಪೂಜೆ-ಸೇವೆ) ನಡೆಸಬೇಕು. ಸ್ವಪ್ನವೂ ಕಾಣದಾಗ ಸಿದ್ಧಿ ತಡವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 34
स्वीकुर्यात्परया भक्त्या देवी शेष कलाधिकम् / सद्य एव स शिष्यः स्यात्पङ्क्तिपावनपावनः
ದೇವಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶೇಷ-ಕಲಾಧಿಕ (ಅತಿಶಯ ಅನುಗ್ರಹ)ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಶಿಷ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪಂಕ್ತಿಪಾವನರನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವವನು.
Verse 35
शरीरमर्थं प्राणं च तस्मै श्रीगुरवे दिशेत् / तदधीनश्च रेन्नित्यं तद्वाक्यं नैव लघयेत्
ದೇಹ, ಧನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶ್ರೀಗುರುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಿತ್ಯವೂ ಅವರ ಅಧೀನವಾಗಿ ನಡೆದು, ಅವರ ವಚನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಗ್ಗಾಗಿ ಕಾಣಬಾರದು.
Verse 36
यः प्रसन्नः क्षणार्धेन मोक्षलक्ष्मीं प्रयच्छति / दुर्लभं तं विजानीयाद्गुरुं संसारतारकम्
ಯಾರು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಅರ್ಧಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮೋಕ್ಷಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅಂತಹ ದುರ್ಲಭ ಗುರುವನ್ನೇ ಸಂಸಾರತಾರಕನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 37
गुकारस्यान्धकारोर्ऽथो रुकारस्तन्निरोधकः / अन्धकारनिरोधित्वाद्गुरुरित्यभिधीयते
‘ಗು’ ಅಂಧಕಾರದ ಅರ್ಥ, ‘ರು’ ಅದರ ನಿರೋಧಕ. ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನು ‘ಗುರು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ॥
Verse 38
बोधरूपं गुरुं प्राप्य न गुर्वन्तरमादिशेत् / गुरुक्तं परुषं वाक्यमाशिषं परिचिन्तयेत्
ಬೋಧಸ್ವರೂಪ ಗುರುವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗುರುವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಾರದು. ಗುರು ಹೇಳಿದ ಕಠಿಣ ವಾಕ್ಯವನ್ನೂ ಆಶೀರ್ವಾದವೆಂದು ಮನನ ಮಾಡಬೇಕು॥
Verse 39
लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकमेव च / आददीत ततो ज्ञानं पूर्वं तमभिवादयेत्
ಲೌಕಿಕವಾಗಲಿ, ವೈದಿಕವಾಗಲಿ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಲಿ—ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಮೊದಲು ಅವನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು॥
Verse 40
एवं दीक्षात्रयं कृत्वा विधेयं बौधयेत्पुनः / गुरुभक्तिस्सदाचारस्तद्द्रोहस्तत्र पातकम्
ಈ ರೀತಿ ತ್ರಿವಿಧ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸಬೇಕು. ಗುರುಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರ ಧರ್ಮ; ಗುರುದ್ರೋಹ ಅಲ್ಲಿ ಪಾತಕ॥
Verse 41
तत्पदस्मरणं मुक्तिर्यावद्देहमयं क्रमः / यत्पापं समवाप्नोति गुर्वग्रे ऽनृतभाषणत्
ಅವರ ಪಾದಸ್ಮರಣೆವೇ ಮುಕ್ತಿ, ದೇಹಧಾರಣೆಯ ಕ್ರಮ ಇರುವವರೆಗೆ. ಗುರು ಮುಂದೆ ಅಸತ್ಯ ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪಾಪ॥
Verse 42
गोब्राह्मणावधं कृत्वा न तत्पापं समाश्रयेत् / ब्रह्मादिस्तंब पर्यतं यस्य मे गुरुसंततिः
ನನ್ನ ಗುರುಪರಂಪರೆ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಯಿಂದ ತೃಣಸ್ತಂಭದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನಿಗೆ, ಗೋವಧ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧ ಮಾಡಿದರೂ ಆ ಪಾಪವು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 43
तस्य मे सर्वपूज्यस्य को न पूज्यो महीतले / इति सर्वानुकूलो यः स शिष्यः परिकीर्तितः
ನನ್ನ ಆ ಸರ್ವಪೂಜ್ಯ (ಗುರು)ನಿಗೆ ಸೇರಿದವನಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಅಪೂಜ್ಯರು? ಎಂದು ತಿಳಿದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವವನೇ ಶಿಷ್ಯನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 44
शीलादिविमलानेकगुणसंपन्नभावनः / गुरुशासनवर्तित्वाच्छिष्य इत्यभिधीयते
ಶೀಲಾದಿ ನಿರ್ಮಲ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿ, ಶುಭಭಾವನೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಗುರುಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನೇ ‘ಶಿಷ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 45
जपाच्छ्रान्तः पुनर्ध्यायेद्ध्यानाच्छ्रान्तः पुनर्जपेत् / जपध्यानादियुक्तस्य क्षिप्रं मन्त्रः प्रसिध्यति
ಜಪದಿಂದ ದಣಿದವನು ಮತ್ತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಲಿ, ಧ್ಯಾನದಿಂದ ದಣಿದವನು ಮತ್ತೆ ಜಪಿಸಲಿ; ಜಪ-ಧ್ಯಾನಾದಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಮಂತ್ರವು ಶೀಘ್ರ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 46
यथा ध्यानस्य सामर्थ्यात्कीटो ऽपि भ्रमरायते / तथा समाधिसा मर्थ्याद्ब्रह्मीभूतो भवेन्नरः
ಧ್ಯಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಕೀಟವೂ ಭ್ರಮರರೂಪವಾಗುವಂತೆ, ಸಮಾಧಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಬ್ರಹ್ಮೀಭೂತನಾಗಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 47
यथा निलीयते काले प्रपञ्चो नैव दृश्यते / तथैव मीलयेन्नेत्रे एतद्ध्यानस्य लक्षणम्
ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚವು ಲೀನವಾಗಿ ಕಾಣದಿರುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕು—ಇದೇ ಧ್ಯಾನದ ಲಕ್ಷಣ.
Verse 48
विदिते तु परे तत्त्वे वर्णातीते ह्यविक्रिये / किङ्करत्वं च गच्छन्ति मन्त्रा मन्त्राधिपैः सह
ವರ್ಣಾತೀತವಾದ ಅವಿಕಾರ ಪರತತ್ತ್ವ ತಿಳಿದಾಗ, ಮಂತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಮಂತ್ರಾಧಿಪತಿಗಳೊಡನೆ ಸೇವಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
Verse 49
आत्मैक्यभावनिष्ठस्य या चेष्टा सा तु दर्शनम् / योगस्तपः स तन्मन्त्रस्तद्धनं यन्निरीक्षणम्
ಆತ್ಮೈಕ್ಯಭಾವದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾದವನ ಯಾವ ಚೇಷ್ಟೆಯೋ ಅದೇ ದರ್ಶನ; ಅದೇ ಯೋಗ, ಅದೇ ತಪಸ್ಸು, ಅದೇ ಅವನ ಮಂತ್ರ; ನಿರಂತರ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯೇ ಅವನ ಧನ.
Verse 50
देहाभिमाने गलिते विज्ञाते परमात्मनि / यत्रयत्र मनो याति तत्रतत्र समाधयः
ದೇಹಾಭಿಮಾನ ಕರಗಿ ಪರಮಾತ್ಮನು ತಿಳಿದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಸಮಾಧಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
Verse 51
यः पश्येत्सर्वगं शांमानन्दात्मानमद्वयम् / न तस्य किञ्चिदाप्तव्यं ज्ञातव्यं वावशिष्यते
ಸರ್ವಗತ, ಶಾಂತ, ಆನಂದಸ್ವರೂಪ ಅದ್ವೈತ ಆತ್ಮನನ್ನು ನೋಡುವವನಿಗೆ, ಪಡೆಯಬೇಕಾದುದೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದೂ ಏನೂ ಉಳಿಯದು.
Verse 52
पूजाकोटिसमं स्तोत्रं स्तोत्रकोटिसमोजपः / जपकोटिसमं ध्यानं ध्यानकोटिसमो लयः
ಕೋಟಿ ಪೂಜೆಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಸ್ತೋತ್ರ; ಕೋಟಿ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಜಪ. ಕೋಟಿ ಜಪಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಧ್ಯಾನ; ಕೋಟಿ ಧ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಲಯ (ಸಮಾಧಿ).
Verse 53
देहो देवालयः प्रोक्तो जीव एव महेश्वरः / त्यजेदज्ञाननिर्माल्यं सोहंभावेन योजयेत्
ದೇಹವನ್ನು ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಜೀವನೇ ಮಹೇಶ್ವರ. ಅಜ್ಞಾನರೂಪ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ‘ಸೋಽಹಂ’ ಭಾವದಿಂದ (ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ) ಏಕವಾಗು.
Verse 54
तुषेण बद्धो व्रीहिः स्यात्तुषाभावे तु तण्डुलः / पाशबद्धः स्मृतो जीवः पाशमुक्तो महेश्वरः
ತುಷದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾದರೆ ಅದು ವ್ರೀಹಿ (ಅಕ್ಕಿ ಧಾನ್ಯ); ತುಷವಿಲ್ಲದರೆ ಅದೇ ತಂಡುಲ (ಅಕ್ಕಿ). ಪಾಶಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಜೀವ; ಪಾಶಮುಕ್ತನಾದರೆ ಮಹೇಶ್ವರ.
Verse 55
आकाशे पक्षिजातीनां जलेषु जलचारिणाम् / यथा गतिर्न दृश्येत महावृत्तं महात्मनाम्
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗತಿ, ಜಲದಲ್ಲಿ ಜಲಚರಗಳ ಗತಿ ಹೇಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾತ್ಮರ ಮಹಾವೃತ್ತ (ಮಹಾನ್ ಆಚರಣೆ) ಸಹ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 56
नित्यार्चनं दिवा कुर्याद्रात्रौ नैमित्तिकार्चनम् / उभयोः काम्यकर्मा स्यादिति शास्त्रस्य निश्चयः
ಹಗಲು ನಿತ್ಯಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ರಾತ್ರಿ ನೈಮಿತ್ತಿಕಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮ (ಇಷ್ಟಫಲಾರ್ಥ ಕರ್ಮ) ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಶಾಸ್ತ್ರನಿಶ್ಚಯ.
Verse 57
कोटिकोटिमहादानात्कोटिकोटिमहाव्रतात् / कोटिकोटिमहायज्ञात्परा श्रीपादुका स्मृतिः
ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಮಹಾದಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಮಹಾವ್ರತಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೀಪಾದುಕೆಯ ಸ್ಮರಣೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.
Verse 58
ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि यावद्देहस्य धारणम् / तावद्वर्णाश्रमाचारः कर्तव्यः कर्ममुक्तये
ಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ, ದೇಹಧಾರಣೆ ಇರುವವರೆಗೆ, ಕರ್ಮಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಚಾರವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 59
निर्गतं यद्गुरोर्वक्त्रात्सर्वं शास्त्रं तदुच्यते / निषिद्धमपि तत्कुर्याद्गुर्वाज्ञां नैव लङ्घयेत्
ಗುರುವಿನ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಬರುವುದೇ ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ನಿಷಿದ್ಧವಾದರೂ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು—ಗುರುವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಲಂಘಿಸಬಾರದು.
Verse 60
जातिविद्याधनाढ्यो वा दूरे दृष्ट्वा गुरुं मुदा / दण्डप्रमाणं कृत्वैकं त्रिः प्रदक्षिणामाचरेत्
ಜಾತಿ, ವಿದ್ಯೆ, ಧನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾದರೂ, ದೂರದಿಂದ ಗುರುವನ್ನ ನೋಡಿ ಹರ್ಷಿಸಿ, ಒಂದು ದಂಡಪ್ರಮಾಣ ಅಂತರವಿಟ್ಟು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 61
गुरुबुद्ध्या नमेत्सर्वं दैवतं तृणमेव वा / प्रणमेद्देवबुद्ध्या तु प्रतिमां लोहमृन्मयीम्
ಗುರುಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ದೇವತೆಯಾಗಲಿ ತೃಣಮಾತ್ರವಾಗಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ನಮಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ದೇವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಲೋಹಮಯ ಅಥವಾ ಮೃಣ್ಮಯ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 62
गुरुं हुङ्कृत्य तुङ्कृत्य विप्रं वादैर्विजित्य च / विकास्य गुह्यशास्त्राणि भवन्ति ब्रह्मराक्षसाः
ಗುರುವಿಗೆ ಹೂಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಅವಮಾನಿಸಿ, ವಾದಗಳಿಂದ ವಿಪ್ರನನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಗುಹ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡುವವರು ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 63
अद्वैतं भाव येन्नित्यं नाद्वैतं गुरुणा सह / न निन्देदन्यसमयान्वेदशास्त्रागमादिकान्
ನಿತ್ಯ ಅದ್ವೈತಭಾವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಗುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅದ್ವೈತದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಮಾಡಬಾರದು; ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರ-ಆಗಮಾದಿ ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು.
Verse 64
एकग्रामस्थितः शिष्यस्त्रिसंध्यं प्रणमेद्गुरुम् / क्रोश मात्रस्थितो भक्त्या गुरुं प्रतिदिनं नमेत्
ಒಂದೇ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಷ್ಯನು ತ್ರಿಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ಗುರುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಬೇಕು; ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿರುವವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 65
अर्थयोजनगः शिष्यः प्रणमेत्पञ्चपर्वसु / एकयोजनमारभ्य योजनद्वादशावधि
ಒಂದು ಯೋಜನದಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಷ್ಯನು ಐದು ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ (ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ) ಗುರುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 66
तत्तद्योजनसंख्यातमासेषु प्रणमेद्गुरुम् / अतिदूरस्थितः शिष्यो यदेच्छा स्यात्तदा व्रजेत्
ಎಷ್ಟು ಯೋಜನ ದೂರವೋ ಅಷ್ಟೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗುರುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಬೇಕು; ಅತ್ಯಂತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಷ್ಯನು ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆ ಬಂದಾಗ ಗುರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.
Verse 67
रिक्तपाणिस्तु नोपेयाद्राजानं देवतां गुरुम् / फलपुष्पांबरादीनि यथाशक्ति समर्पयेत्
ಖಾಲಿಹಸ್ತದಿಂದ ರಾಜನನ್ನಾಗಲಿ, ದೇವತೆಯನ್ನಾಗಲಿ, ಗುರುವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಬಾರದು. ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಫಲ, ಪುಷ್ಪ, ವಸ್ತ್ರಾದಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 68
मनुष्यचर्मणा बद्धः साक्षात्परशिवः स्वयम् / सच्छिष्यानुग्रहार्थाय गूढं पर्यटति क्षितौ
ಮಾನವಚರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ಕಾಣುವವನು ಸ್ವಯಂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಶಿವನೇ. ಸಚ್ಚಿಷ್ಯರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 70
सद्भक्तरक्षणायैव निराकारो ऽपि साकृतिः / शिवः कृपानिधिर्लोके संसारीव हि चेष्टते // ब्न्द्प्३,४३।६९ / अत्रिनेत्रः शिवः साक्षादचतुर्बाहुरच्युतः / अचतुर्वदनो ब्रह्मा श्रीगुरुः परिकीर्तितः
ಸದ್ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ನಿರಾಕಾರನಾಗಿದ್ದರೂ ಶಿವನು ಸಾಕಾರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕೃಪಾನಿಧಿಯಾದ ಶಿವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ತ್ರಿನೇತ್ರ ಶಿವ, ಚತುರ್ಭುಜರಹಿತ ಅಚ್ಯುತ, ಚತುರ್ಮುಖರಹಿತ ಬ್ರಹ್ಮ—ಇವನೇ ಶ್ರೀಗುರು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 71
श्रीगुरुं परतत्त्वाख्यं तिष्ठन्तं चक्षुरग्रतः / भाग्यहीना न पश्यन्ति सूर्यमन्धा इवोदितम्
ಪರತತ್ತ್ವರূপ ಶ್ರೀಗುರು ಕಣ್ಣೆದುರು ನಿಂತಿದ್ದರೂ ಭಾಗ್ಯಹೀನರು ಅವರನ್ನು ಕಾಣರು; ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕುರುಡರು ಕಾಣದಂತೆ.
Verse 72
उत्तमा तत्त्वचिन्ता स्याज्जपचिन्ता तु मध्यमा / अधमा शास्त्रचिन्ता स्याल्लोकचिन्ताधमाधमा
ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ; ಜಪಚಿಂತನೆ ಮಧ್ಯಮ. ಕೇವಲ ಶಾಸ್ತ್ರಚಿಂತನೆ ಅಧಮ; ಲೋಕಚಿಂತನೆ ಅಧಮಾಧಮ.
Verse 73
नास्थि गुर्वधिकं तत्त्वं नास्ति ज्ञानाधिकं सुखम् / नास्ति भक्त्यधिका पूजा न हि मोक्षाधिकं फलम्
ಗುರುವಿಗಿಂತ ಮೇಲು ತತ್ತ್ವವಿಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಸುಖವಿಲ್ಲ। ಭಕ್ತಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಪೂಜೆಯಿಲ್ಲ, ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಫಲವಿಲ್ಲ।
Verse 74
सर्ववेदेषु शास्त्रेषु ब्रह्मविष्णुशिवादिषु / तत्र तत्रोच्यते शब्दैः श्रीकामाक्षी परात्परा
ಸರ್ವ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು-ಶಿವಾದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಕಾಮಾಕ್ಷೀ ಪರಾತ್ಪರೆಯೆಂದು ಘೋಷಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।
Verse 75
शचीन्द्रौ स्वाहाग्नी च प्रभारवी / लक्ष्मीनारायणौ वाणीधातारौ गिरिजाशिवौ
ಶಚೀ-ಇಂದ್ರರು, ಸ್ವಾಹಾ-ಅಗ್ನಿ, ಪ್ರಭಾ-ರವಿಗಳು; ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನಾರಾಯಣರು, ವಾಣಿ-ಧಾತಾ, ಗಿರಿಜಾ-ಶಿವರು—ಇವೆಲ್ಲ ಜೋಡಿ ಸ್ವರೂಪಗಳು।
Verse 76
अग्नीषोमौ बिन्दुनादौ तथा प्रकृतिपूरुषौ / आधाराधेयनामानौ भोगमोक्षौ तथैव च
ಅಗ್ನಿ-ಸೋಮ, ಬಿಂದು-ನಾದ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕೃತಿ-ಪುರುಷ; ‘ಆಧಾರ-ಆಧೇಯ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದ, ಭೋಗ-ಮೋಕ್ಷವೂ ಹಾಗೆಯೇ (ದ್ವಂದ್ವ)ವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 77
प्राणापनौ च शब्दार्थौं तथा विधिनिषेधकौ / सुखदुःखादि यद्द्वन्द्वं दृश्यते श्रूयते ऽपि वा
ಪ್ರಾಣ-ಅಪಾನ, ಶಬ್ದ-ಅರ್ಥ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಧಿ-ನಿಷೇಧ; ಸುಖ-ದುಃಖಾದಿ ಯಾವ ದ್ವಂದ್ವವು ಕಾಣುತ್ತದೋ ಅಥವಾ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೋ.
Verse 78
सर्वलोकेषु तत्सर्वं परं ब्रह्म न संशयः / उत्तीर्ममपरं ज्योतिः कामाक्षीनामकं विदुः
ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೇ ಅದು; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಅತೀತವಾದ ಅನುಪಮ ಜ್ಯೋತಿಯೆಂದು ‘ಕಾಮಾಕ್ಷಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪಂಡಿತರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 79
यदेव नित्यं ध्यायन्ति ब्रह्मविष्णुशिवादयः / इत्थं हि शक्तिमार्गे ऽस्मिन्यः पुमानिह वर्तते
ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ ಮೊದಲಾದವರು ನಿತ್ಯ ಧ್ಯಾನಿಸುವುದೇ ಯಾವದೋ—ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಕ್ತಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪುರುಷನು ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೋ.
Verse 80
प्रसादभूमिः श्रीदेव्या भुक्तिमुक्त्योः स भाजनम् / अमन्त्रं वा समत्रं वा कामाक्षीमर्चयन्ति ये
ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಪ್ರಸಾದಭೂಮಿ ಅವನೇ; ಭುಕ್ತಿ-ಮುಕ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರವೂ ಅವನೇ—ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಸಹಿತವಾಗಿ ಕಾಮಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವರು.
Verse 81
स्त्रियो वैश्याश्च शूद्राश्च ते यान्ति परमां गतिम् / किं पुनः क्षत्त्रिया विप्रा मन्त्रपूर्वं यजन्ति ये
ಸ್ತ್ರೀಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರೂ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಜಿಸುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ವಿಪ್ರರು—ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?
Verse 82
संसारिणो ऽपि ते नूनं विमुक्ता नात्र संशयः / सितामध्वाज्यकदलीफलपायसरूपकम्
ಸಂಸಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತರು; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. (ನೈವೇದ್ಯ) ಸಕ್ಕರೆ, ಜೇನು, ತುಪ್ಪ, ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಪಾಯಸ ಮೊದಲಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ.
Verse 83
पञ्चपर्वसु नैवेद्यं सर्वदैव निवेदयेत् / योनार्चयति शक्तो ऽपि स देवीशापमाप्नुयात्
ಐದು ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಶಕ್ತನಾಗಿಯೂ ಯೋನಿ-ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುವವನು ದೇವೀಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
Verse 84
अशक्तौ भावनाद्रव्यैरर्चयेन्नित्यमंबिकाम् / गृहस्थस्तु महादेवीं मङ्गलाचारसंयुतः
ಅಶಕ್ತನಾದರೆ ಭಾವನಾರೂಪ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯ ಅಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಗೃಹಸ್ಥನು ಮಂಗಳಾಚಾರಸಹಿತ ಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 85
अर्चयेत महालक्ष्मीमनुकूलाङ्गनासखः / गुरुस्त्रिवारमाचारं कथयेत्कलशोद्भव
ಅನುಕೂಲವಾದ ಪತ್ನಿಯ ಸಖನಾಗಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಹೇ ಕಲಶೋದ್ಭವ! ಗುರುವು ಆಚಾರತತ್ತ್ವವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಬೇಕು.
Verse 86
शिष्यो यदि न गृह्णीया च्छिष्ये पापं गुरोर्न हि / लक्ष्मीनारायणौ वाणीधातारौ गिरिजाशिवौ
ಶಿಷ್ಯನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಿದ್ದರೆ ಪಾಪ ಶಿಷ್ಯನದೇ; ಗುರುವಿನಲ್ಲ. ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣರು, ವಾಣೀ-ಧಾತರು, ಗಿರಿಜಾ-ಶಿವರು.
Verse 87
श्रीगुरुं गुरुपत्नीं च पितरौ चिन्तयेद्धिया / इति सर्वं मया प्रोक्तं समासेन घटोद्भव
ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರೀಗುರು, ಗುರುಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು. ಹೇ ಘಟೋದ್ಭವ! ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು.
Verse 88
एतावदवधानेन सर्वज्ञो मतिमान्भवेत्
ಇಷ್ಟೇ ಅವಧಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
It differentiates sparśa-dīkṣā (guru’s touch with mantra-japa), dṛg-dīkṣā (guru’s sanctified gaze after meditation), śāmbhavī-dīkṣā (instant knowledge via glance/speech/touch), and mānasī-dīkṣā (silent mental conferment after sustained service), then outlines kriyā-dīkṣā as a formal ritual procedure.
Auspicious timing in śukla-pakṣa, purification of mind and speech, prescribed bathing and sandhyā, seclusion with regulated diet/silence, guru-led entry into the worship space, nyāsa with Vedic sūktas, ṣoḍaśopacāra pūjā, and puṣpāñjali offered with the sahasrākṣarī-vidyā.
It functions as a comprehensive Śākta liturgical address to Tripurasundarī and her cakra-deities, serving both as consecratory speech and as a doctrinal map of Śrīvidyā; the text explicitly stresses that puṣpāñjali without this vidyā makes the worship ineffective.