Shloka 14
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
तमोमात्रात्मको धर्मो गुणे तमसि तिष्ठति / अविभागेन तावेतौ गुणसाम्ये स्थितावुभौ
Transliteration
tamomātrātmako dharmo guṇe tamasi tiṣṭhati / avibhāgena tāvetau guṇasāmye sthitāvubhau
Translation
ತಮೋಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪವಾದ ಧರ್ಮವು ತಮೋಗುಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ವಿಭಜನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅವೆರಡೂ ಗುಣಸಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಭಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.
Word by Word
tamas-mātra-ātmakaḥconsisting solely of tamas
tamas-mātra-ātmakaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottamas (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) compound, Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
dharmaḥdharma
dharmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
guṇein the quality (guṇa)
guṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular (एकवचन)
tamasiin tamas
tamasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottamas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular (एकवचन)
tiṣṭhatistands, remains
tiṣṭhati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, present), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Ekavacana (एकवचन)
avibhāgenaby non-differentiation, without division
avibhāgena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootavibhāga (नञ् + vibhāga) (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग) / Neuter possible; Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन)
tauthose two
tau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)
evaindeed
eva:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), emphatic particle (निपात)
etauthese two
etau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)
guṇa-sāmyein the equilibrium of the guṇas
guṇa-sāmye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक) + sāmya (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) compound, Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular (एकवचन)
sthitausituated, abiding
sthitau:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Root√sthā (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
FormKridanta past passive participle (क्त) in dual, Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)
ubhauboth
ubhau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootubha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)