Shloka 62
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
पूर्वादिदिशमारभ्य मुद्रा एताः प्रतिष्ठिताः / अत्यन्तसुन्दराकारा नवयौवनविह्वलाः
Transliteration
pūrvādidiśamārabhya mudrā etāḥ pratiṣṭhitāḥ / atyantasundarākārā navayauvanavihvalāḥ
Translation
ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಈ ಮುದ್ರೆಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ. ಅವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರಾಕಾರಗಳಾಗಿ, ನವಯೌವನದ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ವಿಹ್ವಲವಾಗಿವೆ.
Word by Word
पूर्वादि-दिशम्the directions beginning with the east
पूर्वादि-दिशम्:
अपादान/अधिकरण (अपादानार्थे/starting point)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + दिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया-विभक्ति (Acc. 2), एकवचन (sg.); समासः—पूर्वादयः दिशः (पूर्वादि + दिश्)
आरभ्यstarting from
आरभ्य:
क्रियाविशेषण (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootआ-रभ् (धातु)
Formअव्यय; क्त्वान्त-अव्यय (gerund) from √रभ् with उपसर्ग आ-; ‘having begun/starting from’
मुद्राःthe mudrās (seals/gestures)
मुद्राः:
कर्ता (कर्तृ)
TypeNoun
Rootमुद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्ति (Nom. 1), बहुवचन (pl.)
एताःthese
एताः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1), बहुवचन (pl.); सर्वनाम; विशेषणम् ‘मुद्राः’
प्रतिष्ठिताःare established/placed
प्रतिष्ठिताः:
क्रिया (कर्मणि-प्रयोग)
TypeVerb
Rootप्र-स्था (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle) from √स्था with उपसर्ग प्रति-; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन (agreeing with ‘मुद्राः’); कर्मणि-भावः ‘having been established/placed’
अत्यन्त-सुन्दर-आकाराःhaving exceedingly beautiful forms
अत्यन्त-सुन्दर-आकाराः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त (अव्यय/प्रातिपदिक) + सुन्दर (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1), बहुवचन (pl.); कर्मधारय-समासः—अत्यन्तं सुन्दरः आकारः यस्याः; विशेषणम् ‘मुद्राः’
नव-यौवन-विह्वलाःbewildered/enchanted by fresh youth
नव-यौवन-विह्वलाः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + यौवन (प्रातिपदिक) + विह्वल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1), बहुवचन (pl.); तत्पुरुष-समासः—नवयौवनेन विह्वलाः; विशेषणम् ‘मुद्राः’