Shloka 39
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
दत्तावलंबनमिव स्त्रीणां कर्णोत्पलत्विषि / एकीभूतमिव प्रौढदिङ्नागमिव कज्जले / आबद्धमैत्रकमिव स्फुरच्छाद्वलमण्डले
Transliteration
dattāvalaṃbanamiva strīṇāṃ karṇotpalatviṣi / ekībhūtamiva prauḍhadiṅnāgamiva kajjale / ābaddhamaitrakamiva sphuracchādvalamaṇḍale
Translation
ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕರ್ಣೋತ್ಪಲದ ಕಾಂತಿಯಲ್ಲಿ যেন ಆಸರೆ ನೀಡಿದಂತೆ; ಕಜ್ಜಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ದಿಗ್ನಾಗ ಒಂದಾಗಿ ಬೆರೆತಂತೆ; ಮಿನುಗುವ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರತೆಯ ಬಂಧ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ।
Word by Word
datta-āvalambanama given support
datta-āvalambanam:
Upamāna (उपमान/standard of comparison)
TypeNoun
Rootdatta (कृदन्त) + āvalambana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दत्तम् अवलम्बनम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
strīṇāmof women
strīṇām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
karṇa-utpala-tviṣiin the radiance of ear-lotus (ear-ornament)
karṇa-utpala-tviṣi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkarṇa + utpala + tviṣ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्णे उत्पलस्य त्विषि), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ekī-bhūtambecome one, unified
ekī-bhūtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootekī√bhū (धातु)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
prauḍha-diṅnāgama full-grown directional elephant
prauḍha-diṅnāgam:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootprauḍha + diṅnāga (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (प्रौढः दिङ्नागः), पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
kajjalein collyrium/soot-blackness
kajjale:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkajjala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ābaddha-maitrakama tied/fastened friendship-bond
ābaddha-maitrakam:
Upamāna (उपमान)
TypeAdjective
Rootā√bandh (धातु) + maitraka (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘आबद्ध’ + तत्पुरुष-समास (आबद्धं मैत्रकम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
sphurat-chādvala-maṇḍalein the circle/patch of gleaming grass
sphurat-chādvala-maṇḍale:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsphurat (कृदन्त) + chādvala + maṇḍala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (स्फुरत् चाद्वलस्य मण्डले), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘sphurat’ = वर्तमानकाले शतृ-कृदन्त used adjectivally