Next Verse

Shloka 1

बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation

इति ब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने करङ्कादिपञ्चसेनापतिवधो नाम त्रयोविंशो ऽध्यायः हतेषु तेषु रोषान्धो निश्वसञ्छून्यकेश्वरः / कुजलाशमिति प्रोचे युयुत्साव्याकुलाशयः

iti brahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge lalitopākhyāne karaṅkādipañcasenāpativadho nāma trayoviṃśo 'dhyāyaḥ hateṣu teṣu roṣāndho niśvasañchūnyakeśvaraḥ / kujalāśamiti proce yuyutsāvyākulāśayaḥ

ಇಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಲಲಿತೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಕರಂಕಾದಿ ಪಂಚಸೇನಾಪತಿವಧ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಅವರು ಹತರಾದಾಗ ಕ್ರೋಧಾಂಧನಾದ ಶೂನ್ಯಕೇಶ್ವರನು ನಿಶ್ವಸಿಸುತ್ತಾ, ಯುದ್ಧೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ‘ಕುಜಲಾಶ!’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/closure particle (इति-प्रयोगः)
brahmāṇḍa-mahāpurāṇein the Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
brahmāṇḍa-mahāpurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootbrahmāṇḍa + mahāpurāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; compound: ब्रह्माण्डस्य महापुराणम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
uttara-bhāgein the latter section
uttara-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; karmadhāraya: उत्तरः भāगः
lalita-upākhyānein the Lalitā episode
lalita-upākhyāne:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlalitā + upākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; tatpuruṣa: ललितायाः उपाख्यानम् (षष्ठी)
karaṅka-ādi-pañca-senāpati-vadhaḥthe slaying of the five commanders beginning with Karaṅka
karaṅka-ādi-pañca-senāpati-vadhaḥ:
Karta (कर्ता/heading predicate)
TypeNoun
Rootkaraṅka + ādi + pañca + senāpati + vadha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; multi-member tatpuruṣa: करङ्कादीनां पञ्चानां सेनापतीनां वधः
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय/निपात)
FormAvyaya; naming particle (नाम-निपातः)
trayoviṃśaḥtwenty-third
trayoviṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottrayoviṃśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ordinal adjective; dvigu numeral compound (त्रयः+विंशतिः)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
hateṣuwhen (they were) slain / among the slain
hateṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Roothata (√han धातु; क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Plural; past passive participle used adjectivally
teṣuamong them
teṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Plural; pronoun
roṣa-andhaḥblinded by rage
roṣa-andhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootroṣa + andha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; karmadhāraya: रोषेण अन्धः (anger-blinded)
niśvasanbreathing heavily
niśvasan:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootni-√śvas (धातु; शतृ-प्रत्यय, कृदन्त)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; present active participle (शतृ)
śūnyaka-īśvaraḥŚūnyakeśvara (lord of Śūnyaka)
śūnyaka-īśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśūnyaka + īśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; tatpuruṣa: शून्यकस्य ईश्वरः
kujalāśamKujalāśa
kujalāśam:
Karma (कर्म/object of speech)
TypeNoun
Rootkujalāśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; (proper name)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative marker
procesaid/spoke
proce:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथम-पुरुष), Singular (एकवचन)
yuyutsā-ākula-āśayaḥwhose mind was agitated with desire to fight
yuyutsā-ākula-āśayaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyuyutsā + ākula + āśaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; tatpuruṣa: युयुत्सया आकुलः आशयः यस्य (desire agitated by wish to fight)