Shloka 25
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
उत्तरे तु पुरद्वारे तालकेतुं महा बलम् / आदिदेश स रक्षार्थं दशाक्षौहिणिकायुतम्
Transliteration
uttare tu puradvāre tālaketuṃ mahā balam / ādideśa sa rakṣārthaṃ daśākṣauhiṇikāyutam
Translation
ನಂತರ ನಗರದ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ‘ತಾಲಕೇತು’ನನ್ನು ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ದಶ ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ ನೇಮಿಸಿದನು।
Word by Word
उत्तरेin the north
उत्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; locative adjective = 'in the northern (side)'
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः = 'but/indeed'
पुर-द्वारेat the city-gate
पुर-द्वारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
ताल-केतुम्Tālaketu (name)
ताल-केतुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootताल (प्रातिपदिक) + केतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः as proper name
महा-बलम्very strong
महा-बलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः; qualifier of 'तालकेतुम्'
आदिदेशordered
आदिदेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √दिश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; 'commanded/ordered'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; pronoun
रक्षा-अर्थम्for guarding
रक्षा-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootरक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; 'for guarding'
दश-अक्षौहिणि-क-आयुतम्with ten akṣauhiṇīs
दश-अक्षौहिणि-क-आयुतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्षौहिणी (प्रातिपदिक) + क (तद्धित) + आयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; object-complement/qualifier (with ten akṣauhiṇīs)