Shloka 125
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
धनुर्दण्डयुगं नाली तुल्यान्यस्तैस्तथाङ्गुलैः / धनुषां त्रिशतं नल्वमाहुः संख्याविदो जनाः
Transliteration
dhanurdaṇḍayugaṃ nālī tulyānyastaistathāṅgulaiḥ / dhanuṣāṃ triśataṃ nalvamāhuḥ saṃkhyāvido janāḥ
Translation
ಧನುವಿನ ದಂಡಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು ‘ನಾಳಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಅದೇ ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತ. ಸಂಖ್ಯಾವಿದರು ಮೂರು ನೂರು ಧನುಗಳನ್ನು ‘ನಲ್ವ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Word by Word
dhanuḥ-daṇḍa-yugama bow-rod pair (measure)
dhanuḥ-daṇḍa-yugam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhanuḥ (प्रातिपदिक) + daṇḍa (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; धनुषः दण्डयुगम् (pair of rods of a bow / bow-rod pair as measure)
nālīa nālī (measure)
nālī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnālī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
tulyāniequal
tulyāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottulya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषणम्
astaiḥwith eight
astaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootaṣṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; ‘aṣṭa’ (eight) instrumental plural
tathāthus/likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
aṅgulaiḥby finger-breadths
aṅgulaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootaṅgula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
dhanuṣāmof bows (dhanuḥ units)
dhanuṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
triśatamthree hundred
triśatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottriśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; संख्या (numeral noun)
nalvam(is) a nalva (measure)
nalvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnalva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; परिमाण-संज्ञा (name of a measure)
āhuḥthey say
āhuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
saṃkhyā-vidaḥknowers of numbers
saṃkhyā-vidaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃkhyā (प्रातिपदिक) + vid (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्यां वेत्ति इति (knowers of counting)
janāḥpeople
janāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन