Shloka 124
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
षण्णवत्यङ्गुलं चैव धनुराहुर्मनीषिणः / एतद्गव्यूतिसंख्यायामादानं धनुषः स्मृतम्
Transliteration
ṣaṇṇavatyaṅgulaṃ caiva dhanurāhurmanīṣiṇaḥ / etadgavyūtisaṃkhyāyāmādānaṃ dhanuṣaḥ smṛtam
Translation
ಮনীಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ತೊಂಬತ್ತಾರು ಅಂಗುಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೇ ‘ಧನು’. ಗವ್ಯೂತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಧನುವಿನ ಈ ‘ಆದಾನ’ ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Word by Word
ṣaṇṇavati-aṅgulamninety-six finger-breadths
ṣaṇṇavati-aṅgulam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṣaṇṇavati (प्रातिपदिक) + aṅgula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षण्णवति-अङ्गुल-परिमाणम् (measure)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
dhanuḥa bow (measure called dhanuḥ)
dhanuḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
āhuḥthey say
āhuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
manīṣiṇaḥthe sages/wise men
manīṣiṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanīṣin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
etatthis
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम
gavyūti-saṃkhyāyāmin the gavyūti reckoning
gavyūti-saṃkhyāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgavyūti (प्रातिपदिक) + saṃkhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; गव्यूतेः संख्यायाम् (in the count/measure of gavyūti)
ādānamthe unit called ‘ādāna’
ādānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootādāna (प्रातिपदिक; √dā/√dā-? nominal from √dā/√dā? here ‘taking/measure’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
dhanuṣaḥof a bow (dhanuḥ)
dhanuṣaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
smṛtamis stated/remembered
smṛtam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (as ‘is said/remembered’)