
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः (Manifestation of Madana-Kāmeśvara)
ಲಲಿತೋಪಾಖ್ಯಾನದ ಹಯಗ್ರೀವ–ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಿ ತನ್ನ ಪರಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವವನೇ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಧರ್ಮ‑ಅರ್ಥಸಮ್ಮತ ಉಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾ, ವಿವಾಹದ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳ (ಉದ್ವಾಹಚತುಷ್ಟಯ) ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ದೇವಿಯನ್ನು ಅದ್ವೈತ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಹಾಗೂ ಕಾರಣಮಯಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಾಲಾ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಎಸೆದಾಗ ಅದು ಕಾಮೇಶ್ವರನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ದೇವಗಣ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್‑ಮಂಗಳಾರ್ಥ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಂದ ವಿವಾಹ ನಿಶ್ಚಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मदनकामेश्वरप्रादुर्भावो नाम चतुर्दशो ऽध्यायः तच्छ्रुत्वा वचनं देवी मन्दस्मितमुखांबुजा / उवाच स ततो वाक्यं ब्रह्मविष्णुमुखान्सुरान्
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಯಗ್ರೀವ–ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ, ಲಲಿತೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಮದನಕಾಮೇಶ್ವರ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಂದಸ್ಮಿತಮುಖಾಂಬುಜಳಾದ ದೇವಿಯು ಬ್ರಹ್ಮ–ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾತು ಹೇಳಿದರು.
Verse 2
स्वतन्त्राहं सदा देवाः स्वेच्छाचारविहारिणी / ममानुरूपचरितो भविता तु मम प्रियः
ಹೇ ದೇವರೆ! ನಾನು ಸದಾ ಸ್ವತಂತ್ರಳಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾನುಸಾರ ವಿಹರಿಸುವವಳು; ನನ್ನ ಪ್ರಿಯನು ಕೂಡ ನನ್ನಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯವನೇ ಆಗುವನು।
Verse 3
तथेति तत्प्रतिश्रुत्य सर्वेर्देवैः पितामहः / उवाच च महादेवीं धर्मार्थसहितं वचः
‘ಹಾಗೆಯೇ’ ಎಂದು ಎಲ್ಲಾ ದೇವರಿಂದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹಾದೇವಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಹಿತವಾದ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 4
कालक्रीता क्रयक्रीता पितृदत्ता स्वयंयुता / नारीपुरुषयोरेवमुद्वाहस्तु चतुर्विधः
ಕಾಲಕ್ರೀತಾ, ಕ್ರಯಕ್ರೀತಾ, ಪಿತೃದತ್ತಾ, ಸ್ವಯಂಯುತಾ—ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರ ವಿವಾಹವು ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 5
कालक्रीता तु वेश्या स्यात्क्रयक्रीता तु दासिका / गन्धर्वोद्वाहिता युक्ता भार्या स्यात्पितृदत्तका
ಕಾಲನಿಯತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳು ವೇಶ್ಯೆ, ಕ್ರಯಮಾಡಿ ಪಡೆದವಳು ದಾಸಿ. ಗಂಧರ್ವವಿವಾಹದಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಪತ್ನಿ; ತಂದೆಯಿಂದ ದತ್ತವಾದ ಕನ್ಯೆಯೂ ಪತ್ನಿಯೆಂದು ಗಣ್ಯಳು.
Verse 6
समानधर्मिणी युक्ता भार्या पितृवशंवदा / यदद्वैतं परं ब्रह्म सदसद्भाववर्जितम्
ಸಮಾನಧರ್ಮಿಣಿಯಾಗಿ ಇದ್ದು ತಂದೆಯ ವಶಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯಳಾಗಿರುವವಳು ಪತ್ನಿ. ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮವು ಅದ್ವೈತ; ಸತ್-ಅಸತ್ ಭಾವಗಳಿಂದ ವರ್ಜಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 7
चिदानन्दात्मकं तस्मात्प्रकृतिः समजायत / त्वमेवासीच्च तद्ब्रह्म प्रकृतिः सा त्वमेव हि
ಚಿತ್-ಆನಂದಸ್ವರೂಪವಾದ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಆ ಬ್ರಹ್ಮ ನೀನೇ ಆಗಿದ್ದೆ; ಆ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನೇ.
Verse 8
त्वमेवानादिरखिला कार्यकारणरूपिणी / त्वामेव हि विचिन्वन्ति योगिनः सनकादयः
ನೀನೇ ಅನಾದಿ, ಅಖಿಲಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣರೂಪಿಣಿ. ಸನಕಾದಿ ಯೋಗಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 9
सदसत्कर्मरूपां च व्यक्ताव्यक्तो दयात्मिकाम् / त्वामेव हि प्रशंसंति पञ्चब्रह्मस्वरूपिणीम्
ನೀನೇ ಸತ್-ಅಸತ್ ಕರ್ಮರೂಪಿಣಿ, ವ್ಯಕ್ತ-ಅವ್ಯಕ್ತಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ದಯಾತ್ಮಿಕೆ. ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಿಯೆಂದು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 10
त्वामेव हि सृजस्यादौ त्वमेव ह्यवसि क्षणात् / भजस्व पुरुषं कञ्चिल्लोकानुग्रहकाम्यया
ನೀನೇ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವೆ, ನೀನೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪಾಲಿಸುವೆ; ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಯಾವುದೋ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ವರಿಸು.
Verse 11
इति विज्ञापिता देवी ब्रह्मणा सकलैः सुरैः / स्रजमुद्यम्य हस्तेन चक्षेप गगनान्तरे
ಇಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸಮಸ್ತ ದೇವರೂ ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ ದೇವಿಯು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಆಕಾಶಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಎಸೆದಳು.
Verse 12
तयोत्सृष्टा हि सा माला शोभयन्ती नभस्थलम् / पपात कण्ठदेशे हि तदा कामेश्वरस्य तु
ಅವರು ಎಸೆದ ಆ ಮಾಲೆ ಆಕಾಶಮಂಡಲವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾ ಆಗ ಕಾಮೇಶ್ವರನ ಕಂಠದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು.
Verse 13
ततो मुमुदिरे देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः / ववृषुः पुष्पवर्षाणि मन्दवातेरिता घनाः
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು ಮುಂತಾದ ದೇವರುಗಳು ಹರ್ಷಿಸಿದರು; ಮೃದು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಲಿತವಾದ ಮೋಡಗಳು ಪುಷ್ಪವರ್ಷೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿತು.
Verse 14
अथोवाच विधाता तु भगवन्तं जनार्दनम् / कर्तव्यो विधिनोद्वाहस्त्वनयोः शिवयोर्हरे
ನಂತರ ವಿಧಾತಾ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಭಗವಾನ್ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಹರೇ! ಈ ಇಬ್ಬರು ಶಿವ-ಶಿವೆಯರ ವಿವಾಹವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 15
मुहुर्तो देवसम्प्राप्तो जगन्मङ्गलकारकः / त्वद्रूपा हि महादेवी सहजश्च भवानपि
ಈ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತವು ದೇವರಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ; ಇದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಂಗಳಕಾರಕ. ಮಹಾದೇವಿ ನಿಜವಾಗಿ ನಿನ್ನ ರೂಪವೇ, ನೀನೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಅವಳ ಸಹಚರನು.
Verse 16
दातुमर्हसि कल्याणीमस्मै कामशिवाय तु / तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवदेवस्त्रिविक्रमः
ಈ ಕಾಮಶಿವನಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ನೀನು ಅರ್ಹಳಾಗಿದ್ದೀ. ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವದೇವ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು (ಒಪ್ಪಿದನು).
Verse 17
ददौ तस्यै विधानेन प्रीत्या तां शङ्कराय तु / देवर्षिपितृमुख्यानां सर्वेषां देवयोगिनाम्
ಅವನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಶಂಕರನಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಪಿತೃಮುಖ್ಯರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದೇವಯೋಗಿಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು।
Verse 18
कल्याणं कारयामास शिवयोरादिकेशवः / उपायनानि प्रददुः सर्वे ब्रह्मादयः सुराः
ಆದಿಕೇಶವನು ಶಿವಯೋರರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು.
Verse 19
ददौ ब्रह्मेक्षुचापं तु वज्रसारमनश्वरम् / तयोः पुष्पायुधं प्रादादम्लानं हरिरव्ययम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ವಜ್ರಸಾರವಾದ, ನಾಶರಹಿತ ಇಕ್ಷುಚಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಅವ್ಯಯನಾದ ಹರಿಯು ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ವಾಡದ ಪುಷ್ಪಾಯುಧವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿದನು.
Verse 20
नागपाशं ददौ ताभ्यां वरुणो यादसांपतिः / अङ्कुशं च ददौ ताभ्यां विश्वकर्मा विशांपतिः
ಜಲಚರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ವರುಣನು ಅವರಿಗೆ ನಾಗಪಾಶವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಜನಾಧಿಪತಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ಅಂಕುಶವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿದನು.
Verse 21
किरीटमग्निः प्रायच्छत्ताटङ्कौ चन्द्रभास्करौ / नवरत्नमयीं भूषां प्रादाद्रत्नाकरः स्वयम्
ಅಗ್ನಿಯು ಕಿರೀಟವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿದನು; ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ತಾಟಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಸ್ವತಃ ರತ್ನಾಕರನು ನವರತ್ನಮಯವಾದ ಆಭರಣ-ಭೂಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 22
ददौ सुराणामधिपो मधुपात्रमथाक्षयम् / चिन्तामणिमयीं मालां कुबेरः प्रददौ तदा
ದೇವಾಧಿಪತಿಯು ಅಕ್ಷಯ ಮಧುಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಆಗ ಕುಬೇರನು ಚಿಂತಾಮಣಿಮಯವಾದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿದನು.
Verse 23
साम्राज्यसूचकं छत्रं ददौ लक्ष्मीपतिः स्वयम् / गङ्गा च यमुना ताभ्यां चामरे चन्द्रभास्वरे
ಸ್ವತಃ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಸೂಚಕ ಛತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಅವರಿಗೆ ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಚಾಮರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
Verse 24
अष्टौ च वसवो रुद्रा आदित्याश्चाश्विनौ तथा / दिक्पाला मरुतः साध्या गन्धर्वाः प्रमथेश्वराः / स्वानिस्वान्यायुधान्यस्यै प्रददुः परितोषिताः
ಎಂಟು ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಆದಿತ್ಯರು ಹಾಗೂ ಅಶ್ವಿನಿಕುಮಾರರು; ದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ಮರುತರು, ಸಾಧ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪ್ರಮಥೇಶ್ವರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
Verse 25
रथांश्च तुरगान्नागान्महावेगान्महाबलान् / उष्टानरोगानश्वांस्तान्क्षुत्तृष्णापरिवर्जितान् / ददुर्वज्रोपमाकारान्सायुधान्सपरिच्छदान्
ಅವರು ರಥಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು—ಮಹಾವೇಗವೂ ಮಹಾಬಲವೂಳ್ಳವು—ಮತ್ತು ರೋಗರಹಿತ ಒಂಟೆಗಳು, ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು; ವಜ್ರಸಮಾನ ಆಕಾರದ, ಆಯುಧಸಹಿತ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಚ್ಛದಗಳೊಂದಿಗೆ।
Verse 26
अथाभिषेकमातेनुः साम्राज्ये शिवयोः शिवम् / अथाकरोद्विमानं च नाम्ना तु कुसुमाकरम्
ನಂತರ ಅವರು ಶಿವಯುಗಲರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು; ಆಮೇಲೆ ‘ಕುಸುಮಾಕರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು।
Verse 27
विधाताम्लानमालं वै नित्यं चाभेद्यमायुधैः / दिवि भुव्यन्तरिक्षे च कामगं सुसमृद्धिमत्
ವಿಧಾತನು ಎಂದಿಗೂ ಮಂಗದ ಮಾಲೆಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಸದಾ ಅಭೇದ್ಯವಾದುದನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಅದು ದಿವಿ, ಭುವಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವುದು, ಅಪಾರ ಸಮೃದ್ಧಿಯುತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 28
यद्गन्धघ्राणमात्रेण भ्रान्तिरोगक्षुर्धातयः / तत्क्षणादेव नश्यन्ति मनोह्लादकरं शुभम्
ಅದರ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಕೇವಲ ಘ್ರಾಣಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಭ್ರಮೆ, ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷುದ್ರ ಧಾತುದೋಷಗಳು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಅದು ಶುಭಕರವೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದೆ।
Verse 29
तद्विमानमथारोप्य तावुभौ दिव्यदंपती / चामख्याजनच्छत्रध्वजयष्टिमनोहरम्
ನಂತರ ಆ ದಿವ್ಯ ದಂಪತಿಗಳು ಆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿದರು; ಅದು ಚಾಮರ, ವ್ಯಜನ, ಛತ್ರ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಯಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 30
वीणावेणुमृदङ्गादिविविधैस्तौर्यवादनैः / सेव्यमाना सुरगणैर्निर्गत्य नृपमन्दिरात्
ವೀಣೆ, ವೇಣು, ಮೃದಂಗಾದಿ ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ಮಧುರ ನಾದಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತಳಾಗಿ ಅವಳು ರಾಜಮಂದಿರದಿಂದ ಹೊರಟಳು।
Verse 31
ययौ वीथीं विहारेशा शोभयन्ती निजौजसा / प्रतिहर्म्याग्रसंस्थाभिरप्सरोभिः सहस्रशः
ವಿಹಾರದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಅವಳು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೀದಿಯನ್ನು ಶೋಭಿಸುತ್ತಾ, ಅರಮನೆಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಸಾವಿರಾರು ಅಪ್ಸರೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಿದಳು।
Verse 32
सलाजाक्षतहस्ताभिः पुरन्ध्रीभिश्च वर्षिता / गाथाभिर्मङ्गलार्थाभिर्वीणावेण्वादिनिस्वनैः / तुष्यन्ती वीवीथिवीथीषु मन्दमन्दमथाययौ
ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಲಾಜಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಸುರಿಸಿದರು; ಮಂಗಳಗಾಥೆಗಳು ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ವೀಣೆ-ವೇಣುಗಳ ನಾದ ಮೊಳಗಿತು; ಅವಳು ತೃಪ್ತಳಾಗಿ ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗಿದಳು।
Verse 33
प्रतिगृह्याप्स रोभिस्तु कृतं नीराजनाविधिम् / अवरुह्य विमानग्रात्प्रविवेश महासभाम्
ಅಪ್ಸರೆಯರು ಮಾಡಿದ ನೀರಾಜನ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವಳು ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿದು ಮಹಾಸಭೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು।
Verse 34
सिंहासनमधिष्ठाय सह देवेन शंभुना / यद्यद्वाञ्छन्ति तत्रस्था मनसैव महाजनाः / सर्वज्ञा साक्षिपातेन तत्तत्कामानपूरयत्
ದೇವ ಶಂಭುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಅಧಿಷ್ಠಾನಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮಹಾಜನರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಬಯಸಿದರೋ, ಸರ್ವಜ್ಞಳಾದ ಅವಳು ಕೇವಲ ದೃಷ್ಟಿಪಾತದಿಂದ ಅವರ ಅವರ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದಳು।
Verse 35
तद्दृष्ट्वा चरितं देव्या ब्रह्मा लोक पितामहः / कामाक्षीति तदाभिख्यां ददौ कामेश्वरीति च
ದೇವಿಯ ಆ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಗ ಅವಳಿಗೆ ‘ಕಾಮಾಕ್ಷಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಕಾಮೇಶ್ವರಿ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು।
Verse 36
ववर्षाश्चर्यमेघो ऽपि पुरे तस्मिंस्तदाज्ञया / महार्हाणि च वस्तूनि दिव्यान्याभरणानि च
ಅವಳ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಮೇಘವು ಸುರಿಯಿತು; ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳೂ ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳೂ ಮಳೆಯಂತೆ ಬಿದ್ದವು।
Verse 37
चिन्तामणिः कल्पवृक्षः कमला कामधेनवः / प्रतिवेश्म ततस्तस्थुः पुरो देव्याजयाय ते
ಆಮೇಲೆ ಚಿಂತಾಮಣಿ, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ಕಮಲಾ ಮತ್ತು ಕಾಮಧೇನುಗಳು—ದೇವಿಯ ಜಯಘೋಷಕ್ಕಾಗಿ—ಪ್ರತಿ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತವು।
Verse 38
तां सेवैकरसाकारां विमुक्तान्यक्रियागुणाः / सर्वकामार्थसंयुक्ता हृष्यन्तः सार्वकालिकम्
ಅವಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಏಕರಸರೂಪರಾದವರು, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾದವರು, ಎಲ್ಲ ಕಾಮಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತರಾದವರು ಸದಾಕಾಲ ಹರ್ಷಿಸಿದರು।
Verse 39
पितामहो हरिश्चैव महादेवश्च वासवः / अन्ये दिशामधीशास्तु सकला देवतागणाः
ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿ, ಮಹಾದೇವ, ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಇತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಅಧೀಶರು—ಎಲ್ಲ ದೇವತಾಗಣಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು।
Verse 40
देवर्षयो नारदाद्याः सनकाद्याश्च योगिनः / महर्षयश्च मन्वाद्या वशिष्ठाद्यास्तपोधनाः
ದೇವರ್ಷಿಗಳು ನಾರದಾದಿಗಳು, ಸನಕಾದಿ ಯೋಗಿಗಳು, ಮನ್ವಾದಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಶಿಷ್ಠಾದಿ ತಪೋಧನರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.
Verse 41
गन्धर्वाप्सरसो यक्षा याश्चान्या देवजातयः / दिवि भूम्यन्तरिक्षेषु ससंबाधं वसंति ये
ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವಜಾತಿಗಳು—ಸ್ವರ್ಗ, ಭೂಮಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗೂಡಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುವವರು—ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.
Verse 42
ते सर्वे चाप्यसंबाधं निवसंति स्म तत्पुरे
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಿಜಿಗುಡಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದರು.
Verse 43
एवं तद्वत्सला देवी नान्यत्रैत्यखिलाज्जनात् / तोषयामास सततमनुरागेण भूयसा
ಹೀಗೆ ಆ ಜನರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿದ್ದ ದೇವಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗದೆ, ಹೆಚ್ಚಾದ ಅನುರಾಗದಿಂದ ಸದಾ ಅವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
Verse 44
राज्ञो महति भूर्लोके विदुषः सकलेप्सिताम् / राज्ञी दुदोहाभीष्टानि सर्वभूतलवासिनाम्
ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ಯಾವಂತ ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ರಾಣಿ ಹಾಲು ದೋಹಿಸುವಂತೆ ಪಡೆದು, ಭೂತಲವಾಸಿಗಳೆಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕಾದ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಳು.
Verse 45
त्रिलोकैकमहीपाले सांबिके कामशङ्करे / दशवर्षसहस्राणि ययुः क्षण इवापरः
ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ಏಕೈಕ ಮಹೀಪಾಲನಾದ, ಅಂಬಿಕೆಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ಕಾಮಶಂಕರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷಣದಂತೆ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು।
Verse 46
ततः कदा चिदागत्य नारदो भगवानृषिः / प्रणम्य परमां शक्तिं प्रोवाच विनयान्वितः
ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ನಾರದನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಪರಮಶಕ್ತಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 47
पर ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमैश्वरि / मदसद्भावसंकल्पविकल्पकलनात्मिका
ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ! ನೀನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಧಾಮ, ಪರಮ ಪವಿತ್ರ; ನನ್ನ ಸತ್-ಅಸತ್ ಭಾವಗಳ ಸಂಕಲ್ಪ-ವಿಕಲ್ಪಗಳ ಕಲನಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪವೂ ನೀನೇ।
Verse 48
जगदभ्युदयार्थाय व्यक्तभावमुपागता / असज्जनविनाशार्था सज्जनाभ्युदयार्थिनी / प्रवृत्तिस्तव कल्याणि साधूनां रक्षणाय हि
ಹೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ! ಜಗತ್ತಿನ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ವ್ಯಕ್ತಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ; ದುರ್ಜನರ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ, ಸಜ್ಜನರ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಸಾಧುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿನ್ನ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ।
Verse 49
अयं भण्डो ऽसुरो देवि बाधते जगतां त्रयम् / त्वयैकयैव जेतव्यो न शक्यस्त्वपरैः सुरैः
ಹೇ ದೇವಿ! ಈ ಭಂಡನೆಂಬ ಅಸುರನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ನಿನ್ನಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಜಯಿಸಲ್ಪಡಬಲ್ಲನು, ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 50
त्वत्सेवैकपरा देवाश्चिरकालमिहोषिताः / त्वदाज्ञया गमिष्यन्ति स्वानिस्वानि पुराणि तु
ದೇವರುಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲೇ ಏಕಾಗ್ರರಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದಾರೆ; ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪುರಗಳಿಗೆ (ಲೋಕಗಳಿಗೆ) ತೆರಳುವರು.
Verse 51
अमङ्गलानि शून्यानि समृद्धार्थानि संत्वतः / एवं विज्ञापिता देवी नारदेनाखिलेश्वरी / स्वस्ववासनिवासाय प्रेषयामास चामरान्
ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮಂಗಳಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ನಾರದನು ಹೀಗೆ ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ ಅಖಿಲೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಚಾಮರರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಳು.
Verse 52
ब्रह्माणं च हरिं शंभुं वासवादीन्दिशां पतीन् / यथार्हं पूजयित्वा तु प्रेषयामास चांबिका
ಅಂಬಿಕಾದೇವಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿ, ಶಂಭು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಹವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಳು.
Verse 53
अपराधं ततस्त्यक्तुमपि संप्रेषिताः सुराः / स्वस्वांशैः शिवयोः सेवामादिपित्रोरकुर्वत
ನಂತರ ದೇವರುಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಹ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು; ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಆದಿಪಿತೃಗಳಾದ ಶಿವ-ಶಿವೆಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
Verse 54
एतदाख्यानमायुष्यं सर्वमङ्गलकारणम् / आविर्भावं महादेव्यास्तस्या राज्याभिषेचनम्
ಈ ಆಖ್ಯಾನವು ಆಯುಷ್ಯವರ್ಧಕ, ಸರ್ವಮಂಗಳಕಾರಕ—ಮಹಾದೇವಿಯ ಅವಿರ್ಭಾವ ಮತ್ತು ಅವಳ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ.
Verse 55
यः प्रातरुत्थितो विद्वान्भक्तिश्रद्धासमन्वितः / जपेद्धनसमृद्धः स्यात्सुधासंमितवाग्भवेत्
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಭಕ್ತಿ-ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಪ ಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನಿ ಧನಸಮೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ವಾಣಿ ಅಮೃತಸಮಾನವಾಗಿ ಮಧುರವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 56
नाशुभं विद्यते तस्य परत्रेह च धीमतः / यशः प्राप्नोति विपुलं समानोत्तमतामपि
ಆ ಧೀಮಂತನಿಗೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅಶುಭವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।
Verse 57
अचला श्रीर्भवेतस्य श्रेयश्चैव पदेपदे / कदाचिन्न भयं तस्य तेजस्वी वीर्यवान्भवेत्
ಅವನಿಗೆ ಅಚಲವಾದ ಶ್ರೀ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಅವನು ತೇಜಸ್ವಿ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 58
तापत्रयविहीनश्च पुरुषार्थैश्च पूर्यते / त्रिसंध्यं यो जपेन्नित्यं ध्यात्वा सिंहासनेश्वरीम्
ಸಿಂಹಾಸನೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ನಿತ್ಯ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಪ ಮಾಡುವವನು ತ್ರಿತಾಪರಹಿತನಾಗಿ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 59
षण्मासान्महतीं लक्ष्मीं प्राप्नुयाज्जापकोत्तमः
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಪಕನು ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
This chapter is primarily theological and ritual-normative rather than a vaṃśa catalog; its “lineage function” is indirect—legitimizing the divine consort pairing (Śakti–Kāmeśvara) that underwrites later sacred-historical authority in the Lalitopākhyāna frame.
It outlines a fourfold model of marriage (udvāha-catuṣṭaya) and characterizes certain forms (e.g., kālakrītā/krayakrītā) alongside gandharva and pitṛdattā, using ritual classification to align social practice with dharma and cosmic order.
The mālā functions as a public, cosmically witnessed selection-sign: the Goddess’ autonomous choice becomes an objective omen, prompting the devas to celebrate and Brahmā to urge a formal, auspicious rite—transforming metaphysical compatibility into ritually sanctioned union.