Adhyaya 37

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्ग पादे शेषमन्वन्तराश्यानं पृथिवीदोहनं च नाम षट्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच आसीदिह समुद्रान्ता वसुधेति यथा श्रुतम् / वसु धत्ते यतस्तस्माद्वसुधा सेति गीयते

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ದ್ವಿತೀಯ ಅನುಷಂಗಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಶೇಷಮನ್ವಂತರಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವೀದೋಹನ’ ಎಂಬ ಮுப்பತ್ತಾರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಶ್ರುತಿಯಂತೆ ಈ ವಸುಧೆ ಸಮುದ್ರಾಂತವರೆಗೆ ಇತ್ತು; ವಸು (ಧನಸಂಪತ್ತು) ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ‘ವಸುಧಾ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 2

मधुकैटभयोः पूर्वं मेदसा संपरिप्लुता / तेनेयं मेदिनीत्युक्ता निरुक्त्या ब्रह्मवादिभिः

ಮಧು–ಕೈಟಭರ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಮಿ ಮೇದಸ್ಸಿನಿಂದ (ಕೊಬ್ಬಿನಿಂದ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ನಿರುಕ್ತಿಯಂತೆ ಇದನ್ನು ‘ಮೇದಿನೀ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।

Verse 3

ततो ऽभ्युपगमाद्राज्ञः पृथोर्वैन्यस्य धीमतः / दुहितृत्वमनुप्राप्ता पृथिवी पठ्यते ततः

ನಂತರ ಧೀಮಂತನಾದ ವೈನ್ಯ ರಾಜ ಪೃಥು ಅವಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಭೂಮಿ ಪುತ್ರೀಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ‘ಪೃಥಿವೀ’ ಎಂದು ಪಠಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ।

Verse 4

पृथुना प्रविभागश्चधरायाः साधितः पुरा / तस्याकरवती राज्ञः पत्तनाकरमालिनी

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೃಥುವು ಧರೆಯ ಸರಿಯಾದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಆಗ ಅವಳು ರಾಜನಿಗೆ ಗಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳಾಗಿ, ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳ ಮಾಲೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು।

Verse 5

चातुर्वर्णमयसमाकीर्णा रक्षिता तेन धीमता / एवंप्रभावोराजासीद्वैन्यः सद्विजसत्तमाः

ಅವಳು (ಭೂಮಿ) ಚಾತುರ್ವರ್ಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಆ ಧೀಮಂತ (ಪೃಥು) ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು; ಹೇ ಸದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ, ವೈನ್ಯ ರಾಜನು ಇಂತಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 6

नमस्यश्चैव पूच्यश्च भूतग्रामेण सर्वशः / ब्राह्मणैश्च महाभागैर्वेदवेदाङ्गपारगैः

ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಭೂತಸಮೂಹದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಮಸ್ಕಾರ್ಯನೂ ಪೂಜ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ವೇದ‑ವೇದಾಂಗಪಾರಗ ಮಹಾಭಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದಲೂ ಸಹ।

Verse 7

पृथुरेव नमस्कार्यो ब्रह्मयोनिः सनातनः / पार्थिवैश्च महाभागैः प्रार्थयद्भिर्महद्यशः

ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಯಾದ ಪೃಥುವೇ ನಮಸ್ಕಾರ್ಯನು; ಮಹಾಭಾಗ ಭೂಪತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ।

Verse 8

आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् / योधैरपि च संग्रामे प्राप्तुकामैर्जयं युधि

ಆದಿರಾಜನಾದ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ಪೃಥು ವೈನ್ಯನು ನಮಸ್ಕಾರ್ಯನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ಯೋಧರಿಂದಲೂ ವಂದನೀಯನು।

Verse 9

आदिकर्त्तारणानां वै नमस्यः पृथुरेव हि / यो हि योद्धा रणं याति कीर्त्तयित्वा पृथुं नृपम्

ಯುದ್ಧಗಳ ಆದಿಕರ್ತನಾದ ಪೃಥುವೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಮಸ್ಕಾರ್ಯನು; ಯಾವ ಯೋಧನು ಪೃಥು ರಾಜನನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿ ರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ।

Verse 10

स घोररूपात्संग्रामात्क्षेमी तरति कीर्त्तिमान् / वैश्यैरपि च राजर्षिर्वेश्यवृत्तिमिहास्थितैः

ಅವನು ಕೀರ್ತಿಮಂತನಾಗಿ ಆ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ವೈಶ್ಯವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ವೈಶ್ಯರಿಂದಲೂ ರಾಜರ್ಷಿ (ಪೃಥು) ವಂದಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 11

पृथुरेव नमस्कार्यो वृत्तिदानान्महायशाः / एते वत्सविशेषाश्च दोग्धारः क्षीरमेव च

ವೃತ್ತಿದಾನದಿಂದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪೃಥುವೇ ನಮಸ್ಕಾರ್ಯನು; ಇವೆಯೇ ವಿಶೇಷ ವತ್ಸಗಳು, ಇವೆಯೇ ದೋಗ್ಧಾರರು, ಇವೆಯೇ ಕ್ಷೀರವೂ ಹೌದು.

Verse 12

पात्राणि च मयोक्तानि सर्वाण्येव यथाक्रमम् / ब्रह्मणा प्रथमं दुग्धा पुरा पृथ्वी महात्मना

ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಮೊದಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿದನು.

Verse 13

वायुं कृत्वा तथा वत्सं बीजानि वसुधातले / ततः स्वायंभुवे पूर्वं तदा मन्वन्तरे पुनः

ವಾಯುವನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ವಸುಧಾತಲದಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳು (ಪ್ರಕಟವಾದವು); ನಂತರ ಮೊದಲು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಆಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ (ಇತರೆ) ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ.

Verse 14

वत्सं स्वायंभुवं कृत्वा सर्वसस्यानि चैव हि / ततः स्वारोचिषे वापि प्राप्ते मन्वन्तरे ऽधुना

ಸ್ವಾಯಂಭುವನನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ದೋಹಿಸಲಾಯಿತು; ನಂತರ ಈಗ ಬಂದ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ.

Verse 15

वत्सं स्वारोचिषं कृत्वा दुग्धा सस्यानि मेदिनी / उत्तमेन तु तेनापि दुग्धा देवानु जेन तु

ಸ್ವಾರೋಚಿಷನನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಭೂಮಿಯು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ದೋಹಿಸಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತಮ (ಮನು) ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ದೇವಾನುಜ (ಮನು) ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ದೋಹಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 16

मनुं कृत्वोत्तमं वत्सं सर्वसस्यानि धीमता / पुनश्च पञ्चमे पृथ्वी तामसस्यान्तरे मनोः

ಧೀಮಂತನು ಮನುವನ್ನು ಉತ್ತಮ ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಸರ್ವ ಧಾನ್ಯಶಸ್ಯಗಳನ್ನು ದೋಹಿಸಿದನು; ನಂತರ ಐದನೇ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ತಾಮಸ ಮನುವಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯೂ ದೋಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 17

दुग्धेयं तामसं वत्सं कृत्वा वै बलबन्धुना / चारिष्टवस्य वै षष्ठे संप्राप्ते चान्तरे मनोः

ಬಲಬಂಧು ತಾಮಸನನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ದೋಹಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಚಾರಿಷ್ಟವ ಮನುವಿನ ಆರನೇ ಮನ್ವಂತರ ಬಂದಾಗ, ಮನುವಿನ ಆ ಅಂತರಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ.

Verse 18

दुग्धा मही पुराणेन वत्सं चारिष्टवं प्रति / चाक्षुषे चापि संप्राप्ते तदा मन्वन्तरे पुनः

ಪುರಾಣನು ಚಾರಿಷ್ಟವನನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರ ಬಂದಾಗ, ಆಗ ಮತ್ತೆ ಆ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ.

Verse 19

दुग्धा मही पुराणेन वत्सं कृत्वा तु चाक्षुषम् / चाक्षुषस्यान्तरे ऽतीते प्राप्ते वैवस्वते पुनः

ಪುರಾಣನು ಚಾಕ್ಷುಷನನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿದನು; ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಅಂತರ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಮತ್ತೆ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರ ಬಂದಾಗ.

Verse 20

वैन्येनेयं पुरा दुग्धा यथा ते कथितं मया / एतैर्दुग्धा पुरा पृथ्वी व्यतीतेष्वन्तरेषु वै

ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಹಿಂದೆ ವೈನ್ಯ (ಪೃಥು) ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿದ್ದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಇವರಿಂದಲೂ, ಕಳೆದ ಮನ್ವಂತರ-ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ದೋಹನ ನಡೆದಿತ್ತು.

Verse 21

देवादिभिर्मनुष्यैश्च ततो भूतादिभिश्च ह / एवं सर्वेषु विज्ञेया अतीतानागतेष्विह

ದೇವರುಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಭೂತಾದಿ ಜೀವಿಗಳಿಂದಲೂ—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅತೀತ ಹಾಗೂ ಅನಾಗತ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು.

Verse 22

देवा मन्वन्तरे स्वस्थाः पृथोस्तु शृणुत प्रजाः / पृथोस्तु पुत्रौ विक्रान्तौ जज्ञाते ऽन्तर्द्धिपाषनौ

ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಸುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದರು. ಓ ಪ್ರಜೆಗಳೇ, ಪೃಥುವಿನ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ—ಪೃಥುವಿಗೆ ಅಂತರ್ಧ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಾಷಣ ಎಂಬ ಎರಡು ಮಹಾವಿಕ್ರಮಿ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 23

शिखण्डिनी हविर्धानमन्तर्द्धानाव्द्यजायत / हविर्धानात्षडाग्नेयी धिषणाजनयत्सुतान्

ಶಿಖಂಡಿನಿಯು ಅಂತರ್ಧ್ಧಾನನಿಂದ ಹವಿರ್ಧಾನನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಹವಿರ್ಧಾನನಿಂದ ಅಗ್ನಿವಂಶೀಯ ಧಿಷಣೆಯು ಆರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಳು.

Verse 24

प्राचीनबर्हिषं शुक्लं गयं कृष्णं प्रजाचिनौ / प्राचीनबर्हिर्भगवान्महानासीत्प्रजापतिः

ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನಿಗೆ ಶುಕ್ಲ, ಗಯ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಚಿನ ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು.

Verse 25

बलश्रुततपोवीर्यैः पृथिव्यामेकराडसौ / प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य तस्मात्प्राचीनबर्ह्यसौ

ಬಲ, ಶ್ರುತಿ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೀರ್ಯದಿಂದ ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಚಕ್ರಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಕುಶಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗಗಳು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 26

समुद्रतनयायां तु कृतदारः स वै प्रभुः / महतस्तपसः पारे सवर्णायां प्रजापतिः

ಸಮುದ್ರಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವರಿಸಿಕೊಂಡ ಆ ಪ್ರಭು, ಮಹತ್ತಪಸ್ಸಿನ ಪಾರ ಸವರ್ಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 27

सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनबर्हिषः / सर्वान्प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगान्

ಸವರ್ಣಾ ಸಾಮುದ್ರೀಯಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅವರು ‘ಪ್ರಚೇತಸರು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 28

अपृथग्धर्मचरणास्ते ऽतप्यन्त महात्तपः / दशवर्ष सहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः

ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಮನಸ್ಕರಾದ ಅವರು ಸಮುದ್ರಜಲದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುತ್ತಾ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಮಹತ್ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು.

Verse 29

तपश्चतेषु पृथिवीं तप्यत्स्वथ महीरुहाः / अरक्ष्यमाणामावब्रुर्बभूवाथ प्रजाक्षयः

ಅವರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಭೂಮಿ ಉರಿಯತೊಡಗಿತು; ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮರಗಿಡಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಮುಚ್ಚಿದವು, ಆಗ ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 30

प्रत्याहृते तदा तस्मिञ्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / नाशकन्मारुतो वातुं वृत्तं खमभवद्द्रुमैः

ಆ ವೇಳೆ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಗಾಳಿಯೂ ಬೀಸಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು; ಆಕಾಶವು ಮರಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಯಿತು.

Verse 31

दशवर्षसहस्राणि न शेकुश्चेष्टितुं प्रजाः / तदुपश्रुत्य तपसा सर्वे युक्ताः प्रचेतसः

ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಯಾವುದೂ ಚೇಷ್ಟಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರಚೇತಸರು ಎಲ್ಲರೂ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತರಾದರು.

Verse 32

मुखेभ्यो वायुमग्निं च ससृजुर्जातमन्यवः / उन्मूलानथ वृक्षांस्तान्कृत्वा वायुरशोषयत्

ಕೋಪದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅವರು ಬಾಯಿಂದ ವಾಯುವನ್ನೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಹೊರಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ವಾಯು ಆ ಮರಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತು ಒಣಗಿಸಿತು.

Verse 33

तानग्निरदहद्धोर एवमासीद्दुमक्षयः / द्रुमक्षयमथो बुद्ध्वा किञ्चिच्छिष्टेषु शाखिषु

ಭೀಕರ ಅಗ್ನಿಯು ಅವನ್ನು ದಹಿಸಿತು; ಹೀಗೆ ಮರಗಳ ನಾಶವಾಯಿತು. ಮರಕ್ಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಉಳಿದ ಶಾಖೆಯಿರುವ ಮರಗಳಲ್ಲಿ…

Verse 34

उपगम्याब्रवी देतान्राजा सोमः प्रचेतसः / दृष्ट्वा प्रयोजनं सत्यं लोकसंतानकारणात्

ಆಮೇಲೆ ರಾಜ ಸೋಮನು ಪ್ರಚೇತಸರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು—ಲೋಕಸಂತಾನದ ಕಾರಣವಾದ ಸತ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಕಂಡು…

Verse 35

कोपं त्यजत राजानः सर्वे प्राचीनबर्हिषः / वृक्षाः क्षित्यां जनिष्यन्ति शाम्यतामग्निमारुतौ

ಹೇ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷ ರಾಜರೇ, ಕೋಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರಗಳು ಹುಟ್ಟುವವು; ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾಯುವು ಶಮನವಾಗಲಿ.

Verse 36

रत्नभूता च कन्येयं वृक्षाणां वरवर्णिनीः / भविष्यज्जनता ह्येषा धृता गर्भेण वै मया

ಈ ಕನ್ಯೆ ರತ್ನಮಯಿ; ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವರ್ಣಿನಿ. ಇವಳೇ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಜೆ; ನಾನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 37

मारिषा नाम नाम्नैषा वृक्षैरेव विनिर्मिता / भार्या भवतु वो ह्येषा सोमगर्भा विवर्द्धिता

ಈಕೆಯ ಹೆಸರು ‘ಮಾರಿಷಾ’; ವೃಕ್ಷಗಳೇ ಅವಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೋಮಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದ ಈಕೆ ನಿಮಗೆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾಗಲಿ.

Verse 38

युष्माकं तेजसार्द्धेन मम चार्धेन तेजसा / अस्यामुत्पत्स्यते विद्वान्दक्षो नाम प्रजापतिः

ನಿಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅರ್ಧದಿಂದಲೂ ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅರ್ಧದಿಂದಲೂ, ಈಕೆಯಿಂದ ‘ದಕ್ಷ’ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಜನಿಸುವನು.

Verse 39

स इमां दग्धभूयिष्ठां युष्मत्तेजोमयेन वै / अग्निनाग्निसमो भूयः प्रजाः संवर्द्धयिष्यति

ಅವನು, ನಿಮ್ಮ ತೇಜೋಮಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಹಳ ದಗ್ಧವಾದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವನು.

Verse 40

ततः सोमस्य वचनाज्जगृहुस्ते प्रचेतसः / संत्दृत्य कोपं वृक्षेभ्यः पत्नीं धर्मेण मारिषाम्

ನಂತರ ಸೋಮನ ವಚನದಿಂದ ಆ ಪ್ರಚೇತಸರು, ವೃಕ್ಷಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿ, ಮಾರಿಷೆಯನ್ನು ಧರ್ಮಪ್ರಕಾರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

Verse 41

मारिषायां ततस्ते वै मनसा गर्भमादधुः / दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಮಾರಿಷೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಹತ್ತು ಪ್ರಚೇತಸರಿಂದ ಮಾರಿಷೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 42

दक्षो जज्ञे महातेजाः सोमस्यांशेन वीर्यवान् / असृजन्मनसा त्वादौ प्रजा दक्षो ऽथ मैथुनात्

ಸೋಮನ ಅಂಶದಿಂದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ದಕ್ಷನು ಜನಿಸಿದನು; ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ನಂತರ ಮೈಥುನದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 43

अचरांश्च चरांश्चैव द्विपदो ऽथ चतुष्पदः / विसृज्य मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः

ದಕ್ಷನು ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ, ದ್ವಿಪದ ಮತ್ತು ಚತುಷ್ಪದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ನಂತರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 44

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयां दश / कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे

ಅವನು ಧರ್ಮನಿಗೆ ಹತ್ತು, ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಕಾಲದ ನೇತ್ರಗಳಂತೆ ಇರುವ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಇಂದುವಿಗೆ (ಚಂದ್ರನಿಗೆ) ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 45

एभ्यो दत्त्वा ततो ऽन्या वै चतस्रो ऽरिष्टनेमिने / द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे तथा

ಇವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅವನು ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಗೆ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಬಹುಪುತ್ರನಿಗೆ ಎರಡು ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸನಿಗೂ ಎರಡು ನೀಡಿದನು.

Verse 46

कन्यामेकां कृशाश्वाय तेभ्यो ऽपत्यं बभूव ह / अन्तरं चाक्षुषस्याथ मनोः षष्ठं तु गीयते

ಕೃಶಾಶ್ವನಿಗೆ ಒಂದು ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು; ಅವರಿಂದ ಸಂತಾನವು ಜನಿಸಿತು. ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದ ನಂತರ ಮನುವಿನ ಆರನೆಯ ಮನ್ವಂತರವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 47

मनोर्वैवस्वतस्यापि सप्तमस्य प्रजापतेः / वसुदेवाः खगा गावो नागा दितिजदानवाः

ಏಳನೆಯ ಪ್ರಜಾಪತಿ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಸುದೇವರು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಹಸುಗಳು, ನಾಗರು, ದಿತಿಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಪ್ರಕಟರಾದರು.

Verse 48

गन्धर्वाप्सरसश्चैव जज्ञिरे ऽन्याश्च जातयः / ततः प्रभृति लोके ऽस्मिन्प्रजा मैथुनसंभवाः / संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वासां सृष्टिरुच्यते

ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಜಾತಿಗಳೂ ಜನಿಸಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮೈಥುನದಿಂದ ಹುಟ್ಟತೊಡಗಿದರು; ಪೂರ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಕಲ್ಪ, ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 49

ऋषिरुवाच देवानां दानवानां च देवर्षिणां च ते शुभः / संभवः कथितः पूर्वं दक्षस्य च महात्मनः

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ದೇವರು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಶುಭ ಉದ್ಭವವು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಮಹಾತ್ಮ ದಕ್ಷನದ್ದೂ ಸಹ.

Verse 50

प्राणात्प्रजापतेर्जन्म दक्षस्य कथितं त्वया / कथं प्राचे तस्त्वं च पुनर्लेभे महातपाः

ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪ್ರಾಣದಿಂದ ದಕ್ಷನ ಜನ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಹೇಳಿದೆ. ಮಹಾತಪಸ್ವೀ, ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಾಚೇತಸ (ದಕ್ಷ) ನೀನು ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಪಡೆದೆಯೆ?

Verse 51

एतं नः संशयं सूत व्याख्यातुं त्वमिहार्हसि / दौहित्रश्चैव सोमस्य कथं श्र्वशुरतां गतः

ಹೇ ಸೂತನೇ! ನಮ್ಮ ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀನೇ ವಿವರಿಸಬೇಕು—ಸೋಮನ ದೌಹಿತ್ರನು ಹೇಗೆ ಶ್ವಶುರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು?

Verse 52

सूत उवाच उत्पत्तिश्च निरोधश्च नित्यं भूतेषु सत्तमाः / ऋषयो ऽत्र न सुह्यन्ति विद्यावन्तश्च ये जनाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಸತ್ತಮರೇ! ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರೋಧ ಸದಾ ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳೂ ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಮೋಹಗೊಳ್ಳರು.

Verse 53

युगे युगे भवन्त्येते सर्वे दक्षादयो द्विजाः / पुनश्चैव निरुध्यन्ते विद्वांस्तत्र न मुह्यति

ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಾದಿ ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಜರು ಉಂಟಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ಲಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವಂತನು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 54

ज्यैष्ठ्यकानिष्ठ्यमप्येषां पूर्वमासीद्द्विजोत्तमाः / तप एव गरीयो ऽभूत्प्रभावश्चैव कारणम्

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಹಿಂದೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ-ಕಿರಿಯ ಭೇದವೂ ಇತ್ತು; ಆದರೆ ತಪಸ್ಸೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಯಿತು, ಅದೇ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

Verse 55

इमां विसृष्टिं यो वेद चाक्षुषस्य चराचरम् / प्रजावानायुषस्तीर्णः स्वर्गलोके महीयते

ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದ ಈ ಚರಾಚರ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯುವರೋ, ಅವರು ಸಂತಾನವಂತರಾಗಿ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 56

एवं सर्गः समाख्यातश्चाक्षुषस्य समासतः / इत्येते षट् निसर्गाश्च क्रान्ता मन्वन्तरात्मकाः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದ ಸರ್ಗವು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೀಗೆ ಮನ್ವಂತರಾತ್ಮಕವಾದ ಆರು ನಿಸರ್ಗಗಳು ಕಳೆದಿವೆ.

Verse 57

स्वायंभुवाद्याः संक्षेपाच्चाशुषान्ता यथाक्रमम् / एते सर्गा यथा प्राज्ञैः प्रोक्ता ये द्विजसत्तमाः

ಸ್ವಾಯಂಭುವಾದಿಯಿಂದ ಚಾಕ್ಷುಷಾಂತವರೆಗೆ ಸರ್ಗಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ ಇವೇ ಸರ್ಗಗಳು.

Verse 58

वैवस्वतनिसर्गेण तेषां ज्ञेयस्तु विस्तरः / अन्यूनानतिरिक्तास्ते सर्वे सर्गा विवस्वतः

ಅವುಗಳ ವಿವರವನ್ನು ವೈವಸ್ವತ ನಿಸರ್ಗದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ವಿವಸ್ವಾನ್‌ನ ಈ ಎಲ್ಲ ಸರ್ಗಗಳು ಕಡಿಮೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚುವೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 59

आरोग्यायुः प्रमाणेभ्यो धर्मतः कामतोर्ऽथतः / एतानेव गुणानेति यः पठन्ननसूयकः

ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಆರೋಗ್ಯ, ದೀರ್ಘಾಯು, ಯಶಸ್ಸು, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ—ಈ ಗುಣಗಳನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 60

वैवस्वतस्य वक्ष्यामि सांप्रतस्य महात्मनः / समासव्यासतः सर्गं ब्रुवतो मे निबोधत

ಈಗ ನಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವೈವಸ್ವತನ ಸರ್ಗವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವೂ ವಿವರವಾಗಿಯೂ ಹೇಳುವೆನು; ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.