Adhyaya 29

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे अमावस्याश्राद्धे पितृविचयोनामाष्टाविंशति तमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच चतुर्युगानि यान्यासन्पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे / तेषां निसर्गं तत्त्वं च श्रोतुमिच्छामि विस्तरात्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ದ್ವಿತೀಯ ಅನುಷಂಗಪಾದದಲ್ಲಿ, ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ-ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ‘ಪಿತೃವಿಚಯ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ನಿಸರ್ಗವನ್ನೂ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 2

सूत उवाच पृथिव्यादिप्रसंगेन यन्मया प्रागुदीरितम् / तेषां चतुर्युगं ह्येतत्तद्वक्ष्यामि निबोधत

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಪೃಥ್ವಿ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದುದೇ; ಅವುಗಳ ಈ ಚತುರ್ಯುಗವನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 3

संख्ययेह प्रसंख्याय विस्तराच्चैव सर्वशः / युगं च युगभेदश्च युगधर्मस्तथैव च

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಂಖ್ಯಾಪ್ರಮಾಣದಿಂದ, ವಿಶದವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ, ಯುಗ, ಯುಗಭೇದ ಹಾಗೂ ಯುಗಧರ್ಮವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುವೆನು.

Verse 4

युगसंध्यांशकश्चैव युगसंधानमेव च / षट्प्रकाशयुगाख्यैषा ता प्रवक्ष्यामि तत्त्वतः

ಯುಗಸಂಧ್ಯೆಯ ಅಂಶವನ್ನೂ ಯುಗಸಂಧಾನವನ್ನೂ; ‘ಷಟ್ಪ್ರಕಾಶ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಯುಗವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಾನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು.

Verse 5

लौकिकेन प्रमाणेन निष्पाद्याब्दं तु मानुषम् / तेनाब्देन प्रसंख्यायै वक्ष्यामीह वतुर्युगम् / निमेषकाल तुल्यं हि विद्याल्लघ्वक्षरं च यत्

ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಮಾನವ ವರ್ಷದ ಮಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆ ವರ್ಷಮಾನದಿಂದಲೇ ಗಣನೆ ಮಾಡಿ ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಚತುರ್ಯುಗವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ‘ಲಘ್ವಕ್ಷರ’ವೆನ್ನುವುದು ನಿಮೇಷಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ತಿಳಿ.

Verse 6

काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिशच्च काष्ठा गणयेत्कलां तु / त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहूर्त्तस्तै स्त्रिंशता रात्र्यहनी समे ते

ಹದಿನೈದು ನಿಮೇಷಗಳು ಒಂದು ಕಾಷ್ಠಾ; ಮೂವತ್ತು ಕಾಷ್ಠೆಗಳು ಒಂದು ಕಲಾ; ಮೂವತ್ತು ಕಲೆಗಳು ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ; ಮತ್ತು ಅಂಥ ಮೂವತ್ತು ಮುಹೂರ್ತಗಳಿಂದ ಸಮವಾದ ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Verse 7

अहोरात्रौ विभजते सूर्यो मानुषलौकिकौ

ಸೂರ್ಯನೇ ಮಾನವರ ಲೌಕಿಕ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

तत्राहः कर्मचेष्टायां रात्रिः स्वप्नाय कल्पते / पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस्तयोः पुनः

ಅಲ್ಲಿ ಹಗಲು ಕರ್ಮಚೇಷ್ಟೆಗೆ, ರಾತ್ರಿ ಸ್ವಪ್ನಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ–ಹಗಲು ಸೇರಿ ಒಂದು ಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೆ ಅವುಗಳ ವಿಭಾಗವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 9

कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी / त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासस्तु सः स्मृतः

ಅವರಿಗೆ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷವು ಹಗಲಿನಂತೆ, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷವು ಸ್ವಪ್ನರೂಪ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ. ಮಾನವರ ಮೂವತ್ತು ಮಾಸಗಳು ಸೇರಿ ಪಿತೃಗಳ ಒಂದು ಮಾಸವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 10

शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाप्यधिकानि वै / पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते

ಮಾಸಗಳ ಮೂರು ನೂರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತು—ಅಂದರೆ ಒಟ್ಟು 360 ಮಾಸಗಳು—ಮಾನವ ಗಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪಿತೃಗಳ ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

मानुषे णैव मानेन वर्षाणां यच्छतं भवेत् / पितॄणां त्रीणि वर्षाणि संख्यातानीह तानि वै

ಮಾನವ ಮಾನದಂತೆ ಇರುವ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು, ಇಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 12

दश चैवाधिका मासाः पितृसंख्येह संज्ञिताः / लौकिकेनैव मानेन हृब्दो यो मानुषः स्मृतः

ಪಿತೃಗಳ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಮಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಸಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ‘ಮಾನವ’ ಕಾಲವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು ಲೋಕಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದಲೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 13

एतद्दिव्यमहोरात्रं शास्त्रे स्यान्निश्चयो गतः / दिव्ये रात्र्यहनी वर्ष प्रविभागस्तयोः पुनः

ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದಿವ್ಯ ಅಹೋರಾತ್ರದ ನಿಶ್ಚಯವು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ದಿವ್ಯ ರಾತ್ರಿಯೂ ದಿನವೂ ಆಧರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ವರ್ಷಗಳ ವಿಭಾಗ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 14

अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम् / ये ते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्यानं तयोः पुनः

ಅಲ್ಲಿ ಹಗಲನ್ನು ಉತ್ತರಾಯಣವೆಂದು, ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಾಯಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ದಿವ್ಯ ರಾತ್ರಿಯೂ ಹಗಲೂ ಎಷ್ಟು ಎಂಬ ಗಣನೆ ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 15

त्रिंशद्यानि तु वर्षाणि दिप्यो मासस्तु स स्मृतः / यन्मानुषं शतं विद्धि दिव्या मासास्त्रयस्तु ते

ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಮಾಸವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವರ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಮೂರು ದಿವ್ಯ ಮಾಸಗಳೆಂದು ತಿಳಿ.

Verse 16

दश चैव तथाहानि दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः / त्रीणि वर्षशतान्येव षष्टिवर्षाणि यानि तु / दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्त्तितः

ಈ ರೀತಿಯ ಹತ್ತು (ದಿವ್ಯ) ದಿನಗಳು—ಇದೇ ದಿವ್ಯ ವಿಧಿಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವರ ಮೂರು ನೂರು ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಸಂವತ್ಸರವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 17

त्रीणि वर्ष सहस्राणि मानुषाणि प्रमाणतः / त्रिंशदन्यानि वर्षाणि मतः सप्तर्षिवत्सरः

ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಮಾನವರ ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು, ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಸೇರಿ—ಇದನ್ನೇ ಸಪ್ತರ್ಷಿ ವತ್ಸರವೆಂದು ಮನಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 18

नव यानि सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु / अन्यानि नवतिश्चैव ध्रुवः संवत्सरः स्मृतः

ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳು—ಇದೇ ‘ಧ್ರುವ ಸಂವತ್ಸರ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 19

षड्विंशतिसहस्राणि वर्षाणि मानुषाणि तु / वर्षाणां तु शतं ज्ञेयं दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः

ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು; ಮತ್ತು (ಅದರ) ನೂರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಿವ್ಯಮಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಇದು ದಿವ್ಯ ವಿಧಿ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 20

त्रीण्येव नियुतान्याहुर्वर्षाणां मानुषाणि तु

ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಿಯುತಗಳು (ಮೂರು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು)—ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

Verse 21

षष्टिश्चैव सहस्राणि संख्यातानि तु संख्याया / दिव्यवर्षसहस्र तु प्राहुः संख्याविदो जनाः

ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಂಖ್ಯಾವಿದರು ಇದನ್ನು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 22

इत्येवमृषिभिर्गीतं दिव्यया संख्याया त्विह / दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्याप्रकल्पनम्

ಹೀಗೆ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ; ದಿವ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದಲೇ ಯುಗಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 23

चत्वारि भारते वर्षे युगानि कवयो ऽबुवन् / कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुष्टयम्

ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿ—ಇದೇ ಚತುಷ್ಟಯ.

Verse 24

पूर्व कृतयुकं नाम ततस्त्रेती विधीयते / द्वापरं च कलिश्चैव युगान्येतानि कल्पयेत्

ಮೊದಲು ಕೃತಯುಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ನಂತರ ತ್ರೇತಾ ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಆಮೇಲೆ ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿ—ಇವೆಯೇ ಯುಗಗಳು ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 25

चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां च कृत युगम् / तस्य तावच्छती संध्या संध्यांशः संध्याया समः

ಕೃತಯುಗವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಸಂಧ್ಯೆ ಅಷ್ಟೇ ನೂರು ವರ್ಷ, ಸಂಧ್ಯಾಂಶವೂ ಸಂಧ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನ.

Verse 26

इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च त्रिषु / एकन्यायेन वर्तन्ते सहस्राणि शतानि च

ಉಳಿದ ಮೂರು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸಂಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅದೇ ನಿಯಮದಂತೆ ಸಾವಿರಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಗಳು ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 27

त्रीणि द्वे च सहस्राणि त्रेताद्वापरयोः क्रमात् / त्रिशती द्विशती संध्ये संध्यांशौ चापि तत्समौ

ಕ್ರಮವಾಗಿ ತ್ರೇತಾಯುಗ ಮೂರು ಸಾವಿರ, ದ್ವಾಪರಯುಗ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು; ಅವುಗಳ ಸಂಧ್ಯೆಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಮೂರು ನೂರು ಮತ್ತು ಎರಡು ನೂರು ವರ್ಷ, ಸಂಧ್ಯಾಂಶಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ.

Verse 28

कलिं वर्षसरस्रं तु युगमाहुर्द्विजोत्तमाः / तस्यैकशतिका संध्या संध्यांशः संध्यया समः

ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಹೇಳುವಂತೆ ಕಲಿಯುಗವು ಒಂದು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳದು. ಅದರ ಸಂಧ್ಯೆ ನೂರು ವರ್ಷ; ಸಂಧ್ಯಾಂಶವೂ ಸಂಧ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನ.

Verse 29

तेषां द्वादशसाहस्री युगसंख्या प्रकीर्त्तिता / कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चैव चतुष्टयम्

ಅವುಗಳ ಯುಗಸಂಖ್ಯೆ ದ್ವಾದಶ ಸಹಸ್ರವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿ—ಇವು ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಮೂಹ.

Verse 30

अत्र संवत्सरा दृष्टा मानुषेण प्रमाणतः / कृतस्य तावद्वक्ष्यामि वर्षाणि च निबोधत

ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಕೃತಯುಗದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 31

सहस्राणां शतान्याहुश्चतुर्दश हि संख्याया / चत्वारिंशत्सहस्राणि तथान्यानि कृतं युगम्

ಸಹಸ್ರಗಳ ಶತಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಲವತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ (ವರ್ಷಗಳು) ಸೇರಿ ಕೃತಯುಗವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 32

तथा शतसहस्राणि वर्षाणि दशसंख्याया / अशीतिश्च सहस्राणि कालस्त्रेतायुगस्य सः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ದಶ ಶತಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಭತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು—ಇದೇ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಕಾಲ.

Verse 33

सप्तैव नियुतान्याहुर्वर्षाणां मानुषेण तु / विंशतिश्च सहस्रामि कालः स द्वापरस्य च

ಮಾನವ ವರ್ಷಗಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಕಾಲವು ಏಳು ನಿಯುತಗಳು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 34

तथा शतसहस्राणि वर्षाणां त्रीणि संख्यया / षष्टिश्चैव सहस्राणि कालः कलियुगस्य तु

ಹಾಗೆಯೇ ಕಲಿಯುಗದ ಕಾಲವು ಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಅರವತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು (ಒಟ್ಟು 3,60,000) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 35

एवं चतुर्युगे काल ऋतैः संध्यांशकैः स्मृतः / नियुतान्येव षडिंशान्निरसानि युगानि वै

ಹೀಗೆ ಕೃತಾದಿ ಯುಗಗಳ ಸಂಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾಂಶಗಳೊಡನೆ ಚತುರ್ಯುಗದ ಕಾಲವು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಯುಗಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಹದಿನಾರು ನಿಯುತಗಳು (ನಿರಾಸ) ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 36

चत्वारिंशत्तथा त्रीणि नियुता नीह संख्यया / विंशतिश्च सहस्राणि स संध्यांशश्चतुर्युगः

ಇಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ನಲವತ್ತ್ಮೂರು ನಿಯುತಗಳು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು—ಇದೇ ಚತುರ್ಯುಗದ ಸಂಧ್ಯಾಂಶ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 37

एवं चतुर्युगाख्यानां साधिका ह्येकसप्ततिः / कृतत्रेतादियुक्तानां मनोरन्तरमुच्यते

ಹೀಗೆ ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದುಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದನ್ನು ‘ಮನ್ವಂತರ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 38

मन्वन्तरस्य संख्यां तु वर्षाग्रेण निबोधत / त्रिंशत्कोट्यस्तु वर्षाणां मानुषेण प्रकीर्त्तिताः

ಮನ್ವಂತರದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವರ್ಷಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ; ಮಾನವ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 39

सप्त षष्टिस्तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु / विशतिश्च सहस्राणि कालो ऽयं साधिकं विना

ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತೇಳು ನಿಯುತಗಳು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಹಸ್ರಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ; ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಶವಿಲ್ಲದೆ ಇದೇ ಈ ಕಾಲ.

Verse 40

मन्वन्तरस्य संख्यैषा संख्या विद्भिर्द्विजैः स्मृता / मन्वन्तरस्य कालो ऽयं युगैः सार्द्धं च कीर्त्तितः

ಇದೇ ಮನ್ವಂತರದ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ವಿದ್ಯಾವಂತ ದ್ವಿಜರು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಮನ್ವಂತರದ ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಯುಗಗಳೊಡನೆ ಸಹ ಕೀರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 41

चतुः साहस्रयुक्तं वै प्राकृतं तत्कृतं युगम् / त्रेताशिष्टं प्रवक्ष्यामि द्वापरं कलिमेव च

ನಾಲ್ಕು ಸಹಸ್ರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಾಕೃತ ಕೃತಯುಗ ಇದು; ಇನ್ನು ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿಯನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.

Verse 42

युगपत्समयेनार्थो द्विधा वक्तुं न शक्यते / क्रमागतं मया ह्येतत्तुभ्यं नोक्त युग द्वयम्

ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಯುಗದ್ವಯವೆಂದು ಹೇಳಿಲ್ಲ.

Verse 43

ऋषिवंशप्रसंगेन व्याकुलत्वात्तथैव च / अत्र त्रेतायुगस्यादौ मनुः सप्तर्षयश्च ये

ಋಷಿವಂಶದ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮನು ಮತ್ತು ಆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಯಾರು ಇದ್ದರೋ (ಅವರ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ).

Verse 44

श्रौत स्मार्त्त च ते धर्म ब्रह्मणानुप्रचौदितम् / दाराग्निहोत्रसंबन्धमृग्यजुः सामसंहितम्

ಅವರ ಶ್ರೌತ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ತ ಧರ್ಮಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದವು—ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಸಂಬಂಧ, ಹಾಗೂ ಋಗ್-ಯಜುಃ-ಸಾಮ ಸಂಹಿತೆಗಳೊಂದಿಗೆ.

Verse 45

इत्यादिलक्षणं श्रौतं धर्म सप्तर्षयो ऽब्रुवन् / परंपरागतं धर्म स्मार्त्तं चाचारलक्षणम्

ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಶ್ರೌತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ, ಆಚಾರತತ್ತ್ವದಿಂದ ಗುರುತಾಗುವ ಸ್ಮಾರ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನೂ (ವಿವರಿಸಿದರು).

Verse 46

वर्णाश्रमाचारयुतं मनुः स्वायंभुवो ऽब्रवीत् / सत्येन ब्रह्मचर्येण श्रुतेन तपसा च वै

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಚಾರಯುಕ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ಸತ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಶ್ರುತಿ (ವೇದ), ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕವೇ.

Verse 47

तेषां तु तप्ततपसा आर्षेणोपक्रमेण तु / सप्तर्षीणां मनोश्चैव ह्याद्ये त्रेतायुगे तथा

ಅವರ ದಹಿಸಿದ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆರ್ಷ ಉಪಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ, ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಮನುಗೂ ಸಹ (ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು).

Verse 48

अबुद्धिपूर्वकं तेषामक्रियापूर्वमेव च / अभिव्यक्तास्तु ते मन्त्रास्तारकाद्यैर्निदर्शनैः

ಅವರ ಮಂತ್ರಗಳು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಕ್ರಿಯಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ತಾರಕಾದಿ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ಅವು ಪ್ರಕಟವಾದವು.

Verse 49

आदिकल्पे तु देवानां प्रादुर्भूतास्तु याः स्वयम् / प्राणाशेष्वथ सिद्धीनामन्यासां च प्रवर्त्तनम्

ಆದಿಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ ಸಿದ್ಧಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಕ್ಷಯದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಿದ್ಧಿಗಳೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

Verse 50

आसन्मन्त्रा व्यतीतेषु ये कल्पेषु सहस्रशः / ते मन्त्रा वै पुनस्तेषां प्रतिभायामुपस्थिताः

ಸಾವಿರಾರು ಕಳೆದ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮಂತ್ರಗಳು, ಅವೇ ಮತ್ತೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾದವು.

Verse 51

ऋचो यजूंषि सामानि मन्त्रश्चाथर्वणानि तु / सप्तर्षिभिस्तु ते प्रोक्ताः स्मार्त्तं धर्मं मनुर्जगौ

ಋಕ್, ಯಜುಸ್, ಸಾಮ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವ ಮಂತ್ರಗಳು—ಇವುಗಳನ್ನು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು; ಸ್ಮಾರ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮನು ಸಾರಿದನು.

Verse 52

त्रेतादौ संहिता वेदाः केवला धर्मसेतवः / संरोधादायुषश्चैव वर्त्स्यन्ते द्वापरेषु वै

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಹಿತಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸೇತುವಾಗಿದ್ದವು; ಆಯುಷ್ಯದ ಸಂಕುಚದಿಂದ ಅವು ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ (ವಿಭಜಿತವಾಗಿ) ನಡೆಯುವವು.

Verse 53

ऋषयस्तपसा वेदान्द्वापरादिष्वधीयते / अनादिनिधिना दिव्याः पूर्वं सृष्टाः स्वयंभुवा

ಋಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದ್ವಾಪರಾದಿ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅನಾದಿನಿಧಿ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಸ್ವಯಂಭುವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 54

सधर्माः सव्रताः सांगा यथाधर्मं युगेयुगे / विक्रियन्ते समानार्था वेदवादा यथायुगम्

ಧರ್ಮ, ವ್ರತ ಮತ್ತು ವೇದಾಂಗಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ವೇದವಾಕ್ಯಗಳು ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅರ್ಥ ಒಂದೇ ಇದ್ದರೂ ಯುಗಾನುಸಾರ ಅವು ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Verse 55

आरंभयज्ञाः क्षत्राश्च हविर्यज्ञा विशस्तथा / परिचारयज्ञाः शूद्रास्तु जपयज्ञा द्विजोत्तमाः

ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಆರಂಭ-ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ವೈಶ್ಯರು ಹವಿರ್-ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶೂದ್ರರು ಪರಿಚಾರ-ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಜಪ-ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 56

तदा प्रमुदिता वर्णास्त्रेतायां धर्मपालिताः / क्रियावन्तः प्रजावन्तः समृद्धाः सुखिनस्तथा

ಆಗ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದಿಂದ ಪಾಲಿತವಾದ ವರ್ಣಗಳು ಹರ್ಷಗೊಂಡಿದ್ದವು—ಕರ್ಮನಿಷ್ಠರು, ಸಂತಾನವಂತರು, ಸಮೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಸುಖಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು.

Verse 57

ब्राह्मणाननुर्त्तन्ते क्षत्रियाः क्षत्रियान्विशः / वैश्यानुवर्त्तिनः शुद्राः परस्परमनुव्रताः

ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ; ವೈಶ್ಯರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶೂದ್ರರು ವೈಶ್ಯರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು—ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಒಬ್ಬರ ವ್ರತವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಪಾಲಿಸುವವರು.

Verse 58

शुभाः प्रवृत्तयस्तेषां धर्मा वर्णाश्रमास्तथा / संकल्पितेन मनसा वाचोक्तेन स्वकर्मणा

ಅವರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಶುಭವಾಗಿದ್ದವು; ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ—ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ, ವಾಣಿಯ ಉಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ।

Verse 59

त्रेतायुगे च विफलः कर्मारंभः प्रसिद्ध्यति / आयुर्मेधा बलं रूपमारोग्यं धर्मशीलता

ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಫಲರಹಿತ ಕರ್ಮಾರಂಭವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಆಯುಸ್ಸು, ಮೇಧೆ, ಬಲ, ರೂಪ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶೀಲತೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು।

Verse 60

सर्वसाधारणा ह्येते त्रेतायां वै भवं त्युत / वर्णाश्रमव्यवस्थानं तेषां ब्रह्मा तदाकरोत्

ಹೇ ಭವ! ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸರ್ವಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದವು; ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರಿಗಾಗಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 61

पुनः प्रजास्तु ता मोहाद्धर्मा स्तानप्यपालयन् / परस्परविरोधेन मनुं ताः पुनरभ्ययुः

ಮತ್ತೆ ಆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮೋಹದಿಂದ ಆ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧದಿಂದ ಅವರು ಪುನಃ ಮನುನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು।

Verse 62

पुनः स्वायंभुवो दृष्ट्वा याथातथ्यं प्रजापतिः / ध्यात्वा तु शतरूपायां पुत्रौ स उदपादयत्

ಮತ್ತೆ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ನೋಡಿ, ಶತರೂಪೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದನು।

Verse 63

प्रियव्रतो त्तानपादौ प्रथमौ तौ मोहीक्षितौ / ततः प्रभृति राजान उत्पन्ना दण्डधारिणः

ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಮೊದಲ ರಾಜರೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಆಗಿನಿಂದ ದಂಡಧಾರಿಗಳಾದ ರಾಜರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು।

Verse 64

प्रजानां रञ्जनाच्चैव राजानस्ते ऽभवन्नृपाः / प्रच्छन्न पापास्तैर्ये च न शक्यास्तु नराधिपैः

ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ‘ನೃಪ’ರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ನರಾಧಿಪತಿಗಳಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಗುಪ್ತ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ಅವರು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು।

Verse 65

धर्मराजः स्मृतस्तेषां शास्ता वैवस्वतो यमः / वर्णानां प्रविभागाश्च त्रेतायां संप्रकीर्त्तिताः

ಅವರಲ್ಲಿ ವೈವಸ್ವತ ಯಮನು ‘ಧರ್ಮರಾಜ’ ಹಾಗೂ ‘ಶಾಸ್ತಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಮತ್ತು ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಗಳ ವಿಭಾಗವೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 66

संभृताच्च तदा मन्त्रा ऋषिभिर्ब्रह्मणः सुतैः / यज्ञाः प्रवर्त्तिताश्चैव तदा ह्येव तु दैवतैः

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರಾದ ಋಷಿಗಳು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಯಜ್ಞಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು।

Verse 67

यामशुक्रार्जितैश्चैव सर्वसाधन संभृतैः / सार्द्धं विश्वभुजा चैव देवेन्द्रेण महौजसा

ಯಾಮ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರರಿಂದ ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ವಿಶ್ವಭುಜನೊಂದಿಗೆ ಮಹೌಜಸ್ವಿ ದೇವೇಂದ್ರನ ಸಹಿತ (ಅದು ನೆರವೇರಿತು)।

Verse 68

स्वायंभुवेंऽतरे देवैर्यज्ञस्तैः प्राक्प्रवर्त्तितः / सत्यं जपस्तपो दानं त्रेताया धर्म उच्यते

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದರು; ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ, ಜಪ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನವೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 69

तदा धर्म्मसहस्रान्ते ऽहिंसाधर्मः प्रवर्त्तते / जायन्ते च तदा शूरा आयुष्मन्तो महाबलाः

ಆಗ ಧರ್ಮಸಹಸ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾಧರ್ಮ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ; ಆಗ ಶೂರರು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಮಂತರು, ಮಹಾಬಲಿಗಳು ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 70

व्यस्तदण्डा महाभागा धर्मिष्ठा ब्रह्मवादिनः / पद्मपत्रायताक्षाश्च पृथूरस्काः सुसंहताः

ಅವರು ದಂಡವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟವರು, ಮಹಾಭಾಗ್ಯರು, ಧರ್ಮಿಷ್ಠರು, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು; ಪದ್ಮಪತ್ರದಂತೆ ದೀರ್ಘ ನೇತ್ರಗಳು, ವಿಶಾಲ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ, ಸುಸಂಹತ ದೇಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 71

सिंहातङ्का महासत्त्वा मत्तमातङ्गगमिनः / महाधनुर्द्धराश्चैव त्रेतायां चक्रवर्त्तिनः

ಅವರು ಸಿಂಹದಂತೆ ಭಯರಹಿತ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು, ಮಹಾಸತ್ತ್ವರು, ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವವರು; ಮಹಾಧನುಸ್ಸು ಧರಿಸುವವರು, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಆಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 72

सर्वलक्षणसम्पूर्मा न्यग्रोधपरिमण्डलाः / न्यग्रोधौ तु स्मृतौ बाहू व्यामो न्यग्रोध उच्यते

ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣರು, ‘ನ್ಯಗ್ರೋಧ-ಪರಿಮಂಡಲ’ (ಅಶ್ವತ್ಥ/ಬನಿಯನ್ ಮರದಂತೆ ಪ್ರಮಾಣ) ಹೊಂದಿರುವವರು; ಎರಡೂ ಭುಜಗಳನ್ನು ‘ನ್ಯಗ್ರೋಧ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಒಂದು ವ್ಯಾಮವನ್ನೂ ‘ನ್ಯಗ್ರೋಧ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Verse 73

व्यामे नैवोछ्रयो यस्य सम ऊर्द्धं तु देहिनः / समोछ्रयपरीणाहो ज्ञेयो न्यग्रोधमण्डलः

ದೇಹಧಾರಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ಎತ್ತರವೂ ಸಮವಾಗಿದ್ದು, ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಪರಿಧಿಯೂ ಸಮವಾಗಿರುವುದನ್ನು ‘ನ್ಯಗ್ರೋಧಮಂಡಲ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 74

चक्रं रथो मणिर्भार्या निधिरश्वो गजस्तथा / सप्तैतानि च रत्नानि सर्वेषां चक्रवर्तिनाम

ಚಕ್ರ, ರಥ, ಮಣಿ, ಪತ್ನಿ, ನಿಧಿ, ಅಶ್ವ ಮತ್ತು ಗಜ—ಇವು ಏಳು ರತ್ನಗಳು ಎಲ್ಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಗೂ ಸೇರಿವೆ.

Verse 75

चक्रं रथो मणिः खड्गश्चर्मरत्नं च पञ्चमम् / केतुर्निधिश्च सप्तैव प्राणहीनानि चक्षते

ಚಕ್ರ, ರಥ, ಮಣಿ, ಖಡ್ಗ, ಐದನೆಯದು ಚರ್ಮರತ್ನ, ಕೇತು ಮತ್ತು ನಿಧಿ—ಈ ಏಳನ್ನೂ ಪ್ರಾಣಹೀನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 76

भार्या पुरोहितश्चैव सेनानी रथकृच्च यः / मन्त्र्यश्वः कलभश्चैव प्राणिनः सप्त कीर्त्तिताः

ಪತ್ನಿ, ಪುರೋಹಿತ, ಸೇನಾನಿ, ರಥಕಾರ, ಮಂತ್ರಿ, ಅಶ್ವ ಮತ್ತು ಕಲಭ (ಯುವ ಗಜ)—ಇವು ಏಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 77

रत्नान्येतानि दिव्यानि संसिद्धानि महात्मनाम् / चतुर्दश विधेयानि सर्वेषां चक्रवर्त्तिनाम्

ಈ ದಿವ್ಯ ರತ್ನಗಳು ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇವು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳ ವಿಧೇಯಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 78

विष्णोरंशेन जायन्ते पृथिव्यां चक्रवर्त्तिनः / मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂಶದಿಂದಲೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜರು ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ—ಹಿಂದಿನದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದಿನದಲ್ಲಿಯೂ—ಹೀಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 79

भूतभव्यानि यानीह वर्त्तमानानि यानि च / त्रेतायुगे च तान्यत्र जायन्ते चक्रवर्त्तिनः

ಇಲ್ಲಿ ಭೂತವೂ ಭವಿಷ್ಯವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ತಮಾನವೂ ಆಗಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ—ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 80

भद्राणीमानि तेषां वै भवन्तीह महीक्षिताम् / अत्यद्भुतानि चत्वारि बलं धर्मः सुखं धनम्

ಆ ಭೂಪಾಲಕರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಇವು ಶುಭಕರವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದ ನಾಲ್ಕು—ಬಲ, ಧರ್ಮ, ಸುಖ, ಧನ.

Verse 81

अन्योन्यस्याविरोधेन प्राप्यन्ते तु नृपैः समम् / अर्थो धर्मश्च कामश्च यशो विजय एव च

ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ರಾಜರು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಅರ್ಥ, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿಜಯವೂ.

Verse 82

ऐश्वर्येणाणिमाद्येन प्रभुशक्त्या तथैव च / श्रुतेन तपसा चैव मुनीनभिभवन्ति वै

ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ—ಅಣಿಮಾದಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ—ಮತ್ತು ಪ್ರಭುಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರುತಿ-ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುನಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 83

बलेन तपसा चैव देवदानवमानवान् / लक्षणैश्चैव जायन्ते शरीरस्थैरमानुषैः

ಬಲ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇವರು, ದಾನವರು, ಮಾನವರು—ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿಮಾನವ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ—ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 84

केशाःस्निग्धा ललाटोच्चा जिह्वा चास्य प्रमार्जिनी / ताम्रप्रभोष्टनेत्राश्च श्रीवत्साश्चैद्ध्वरोमशाः

ಅವರ ಕೂದಲು ಮೃದುವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಲಲಾಟ ಉನ್ನತ, ಜಿಹ್ವೆ ಶುದ್ಧಿಕಾರಿಣಿ; ತುಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳು ತಾಮ್ರಪ್ರಭ, ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಘನ ರೋಮಗಳು ಇರುತ್ತವೆ।

Verse 85

आजानुबाहवस्छैव तदाम्रहस्ताः कटौ कृशाः / न्यग्रोधपरिणाहाश्च सिंहस्कन्धास्तु मेहनाः

ಅವರ ಭುಜಗಳು ಮೊಣಕಾಲಿನವರೆಗೂ ದೀರ್ಘ, ಕೈಗಳು ತಾಮ್ರವರ್ಣ, ಕಟಿ ಸಣ್ಣ; ವಕ್ಷಸ್ಥಳ ನ್ಯಗ್ರೋಧದಂತೆ ವಿಶಾಲ, ಭುಜಗಳು ಸಿಂಹಸ್ಕಂಧದಂತೆ, ಅವರು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು।

Verse 86

गजेद्रगतयश्चैव महाहनव एव च / पादयोश्चक्रमत्स्योन्तु शङ्खपद्मौ तुहस्तयोः

ಅವರ ನಡೆ ಗಜೇಂದ್ರನಂತೆ, ದವಡೆಗಳು ವಿಶಾಲ; ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಮತ್ಸ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ।

Verse 87

पञ्चाशीतिसहस्राणि ते राजन्त्यजरा नृपाः / असंगगतयस्तेषां चतस्रश्चक्रवर्त्तिनाम्

ಆ ಅಜರ ರಾಜರು ಎಂಭತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಆಳುತ್ತಾರೆ; ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಅಸಂಗ (ಅಪ್ರತಿಹತ) ಗತಿಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 88

अन्तरिक्षे समुद्रि च पाताले पर्वतेषु च / इज्या दानं तपः सत्यं त्रेतायां धर्म उच्यते

ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುವುದು—ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ಯ।

Verse 89

तदा प्रवर्त्तते धर्मो वर्णाश्रमविभागशः / मर्यादास्थापनार्थं च दण्डनीतिः प्रवर्त्तते

ಆಗ ಧರ್ಮವು ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ವಿಭಾಗದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಮર્યಾದೆ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ದಂಡನೀತಿ ಕೂಡ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 90

त्दृष्टपुष्टाः प्रजाः सर्वा अरोगाः पूर्णमानसाः / एको वेदश्चतुष्पादस्त्रेतायुगविधौस्मृतः

ಆಗ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದು, ನಿರೋಗಿಗಳಾಗಿ, ಪೂರ್ಣಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ತ್ರೇತಾಯುಗ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವೇದವು ಒಂದೇ ಆದರೂ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 91

त्रीणि वर्षसहस्राणि तदा जीवन्ति मानवाः / पुत्रपौत्रसमाकीर्णा म्रियन्ते च क्रमेण तु

ಆಗ ಮಾನವರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ; ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ।

Verse 92

एष त्रेतायुगे धर्मस्त्रेतासंध्यां निबोधत / त्रेतायुगस्वभावानां संध्या पादेन वर्त्तते / संध्यापादः स्वभावस्तु सोंऽशपदेन तिष्ठति

ಇದು ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಧರ್ಮ; ಈಗ ತ್ರೇತಾ-ಸಂಧ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ. ತ್ರೇತಾಯುಗ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಸಂಧ್ಯೆ ಒಂದು ಪಾದದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಆ ಸಂಧ್ಯಾಪಾದ ಸ್ವಭಾವವು ಅಂಶಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ।