Shloka 64
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
विज्ञेयः स तु विस्तारात्कुशद्वीपसमेन तु / इत्येष सन्निवेशो वः कुशद्वीपस्य कीर्त्तितः
Transliteration
vijñeyaḥ sa tu vistārātkuśadvīpasamena tu / ityeṣa sanniveśo vaḥ kuśadvīpasya kīrttitaḥ
Translation
ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವು ಕುಶದ್ವೀಪದಷ್ಟೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹೀಗೆ ನಿಮಗೆ ಕುಶದ್ವೀಪದ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Word by Word
विज्ञेयःis to be known
विज्ञेयः:
Vidhi (विधेय/प्रवृत्तिनिमित्त)
TypeAdjective
Rootवि+ज्ञा (धातु)
Formविधिलिङ्गार्थे तव्यत्/अनीयर्-समर्थ क्तव्यभावः; here: अनीयर्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: ‘to be known’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
सःthat (arrangement)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विशेष/विरोधार्थक (indeed/but)
विस्तारात्in detail
विस्तारात्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (ablative used adverbially): in detail/according to extent
कुशद्वीपसमेनequal to Kuśadvīpa (in measure)
कुशद्वीपसमेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootकुशद्वीप (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कुशद्वीपेन समः = equal to Kuśadvīpa), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case/instrumental), एकवचन; तुलनार्थे
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), पुनरुक्त-विशेषार्थक
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
सन्निवेशःarrangement/disposition
सन्निवेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसन्निवेश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case/nominative), एकवचन
वःof you/for you
वः:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th case/genitive) बहुवचन (enclitic)
कुशद्वीपस्यof Kuśadvīpa
कुशद्वीपस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootकुशद्वीप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कुश + द्वीप), पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन
कीर्त्तितःhas been described/mentioned
कीर्त्तितः:
Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषण/participial predicate)
TypeAdjective
Rootकीर्त् (धातु)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; predicate of ‘एषः सन्निवेशः’