Adhyaya 17
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam (Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಭಾರತದ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳು—ಕಿಂಪುರುಷ-ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಹರಿವರ್ಷ, ನಂತರ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಇಲಾವೃತ-ವರ್ಷ—ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿವರಣೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಪುರಾಣೋಕ್ತ ಭೂವಿನ್ಯಾಸದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಸೌಂದರ್ಯ-ಸಮೃದ್ಧಿ, ನಿವಾಸಿಗಳ ದೇಹಗುಣಗಳು, ಆಹಾರ-ರಸಗಳು, ಅಸಾಧಾರಣ ದೀರ್ಘಾಯು ಮತ್ತು ರೋಗ-ಶೋಕವಿಲ್ಲದ ಜೀವನವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಮೇರೂಕೇಂದ್ರಿತ ಜಗದ್ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮಧ್ಯ’ ಇಲಾವೃತ-ವರ್ಷದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂರ್ಯತಾಪ/ಪ್ರಕಾಶದ ಅಭಾವವೂ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನವಗುಣಗಳು ಆದರ್ಶವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇರುವಿನ ದಿಕ್ಕುಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಯೋಜನಾಮಾನದ ಅಳತೆಗಳಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯವು ಬೋಧನಾತ್ಮಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಅಟ್ಲಾಸ್ನಂತೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रदृमहापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे भारतवर्मतं नाम षोडशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः यच्च किंपुरुषं वर्षं हरिवर्षं तथैव च / आचक्ष्व नो यथातत्त्वं कीर्त्तितं भारतं त्वया
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ದ್ವಿತೀಯ ಅನುಷಂಗಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಭಾರತವರ್ಮತ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಕಿಂಪುರುಷವರ್ಷ ಹಾಗೂ ಹರಿವರ್ಷಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಮಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ; ನೀವು ಭಾರತವರ್ಷವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದ್ದೀರಿ।
Verse 2
सूत उवाच शुश्रूषा यत्र वो विप्रास्तच्छृणुध्वमतन्द्रिताः / प्लक्षखण्डः किंपुरुषे सुमहान्नन्दनोपमः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ನಿಮಗೆ ಕೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಅಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಕಿಂಪುರುಷವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಕ್ಷಖಂಡವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದದು, ನಂದನವನದಂತೆ ಇದೆ।
Verse 3
दशवर्षसहस्राणि स्थितिः किंपुरुषे स्मृता / सुवर्णवर्णाः पुरुषाः स्त्रियश्चाप्सरसो पमाः
ಕಿಂಪುರುಷವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ಯವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣದವರು; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಪ್ಸರಸರಿಗೆ ಸಮಾನರು।
Verse 4
अनामया अशोकाश्च नित्यं मुदितमानसाः / जायन्ते मानवास्तत्र निस्तप्तकनकप्रभाः
ಅಲ್ಲಿನ ಮಾನವರು ರೋಗರಹಿತರು, ಶೋಕವಿಲ್ಲದವರು, ಸದಾ ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಕರು. ಅಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವವರು ತಪ್ತ ಸ್ವರ್ಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು.
Verse 5
वर्षे किंपुरुषे पुण्ये वृक्षो मधुवहः शुभः / तस्य किंपुरुषाः सर्वे ऽपिबन् हि रसमुत्तमम्
ಪುಣ್ಯವಾದ ಕಿಂಪುರುಷವರ್ಷದಲ್ಲಿ ‘ಮಧುವಹ’ ಎಂಬ ಶುಭ ವೃಕ್ಷವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಕಿಂಪುರುಷರು ಅದರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಸವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 6
ततः परं किंपुरुषो हरिवर्षः प्रचक्षते / महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः
ಅನಂತರ ಕಿಂಪುರುಷ ದೇಶದ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ‘ಹರಿವರ್ಷ’ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಮಹಾ ರಜತದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವರ್ಣದಿಂದ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 7
देवलोकच्युताः सर्वे देवानूकाश्च सर्वेशः / हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुफम्
ಹೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರ! ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಚ್ಯುತರಾಗಿ ದೇವರ ಅನುಚರರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಹರಿವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ನರರು ಶುದ್ಧ ಇಕ್ಷುರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 8
एकादश सहस्राणि वर्षाणां तु निरामयाः / हरिवर्षे तु जीवन्ति सर्वे मुदितमानसाः
ಹರಿವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಿರಾಮಯರಾಗಿ ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹರ್ಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
Verse 9
न जरा बाधते तत्र न म्रियन्ते च ते ऽचिरात् / मध्यमं यन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम्
ಅಲ್ಲಿ ಜರೆಯು ಅವರನ್ನು ಕಾಡದು; ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಾಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಹೇಳಿದ ಮಧ್ಯದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ‘ಇಲಾವೃತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇದೆ.
Verse 10
न तत्र सूर्यस्तपति न तु जीर्यन्ति मानवाः / चन्द्रसूर्यै सनक्षत्रौ न प्रकाशाविला वृते
ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ತಾಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾನವರು ಜೀರ್ಣರಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇಲಾವೃತದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 11
पद्मप्रभाः पद्बवर्णास्तथा पद्बनिभेक्षणाः / पद्मपत्रसुगन्धाश्च जायन्ते तत्र मानवाः
ಅಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಪದ್ಮಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಪದ್ಮವರ್ಣದವರಾಗಿ, ಪದ್ಮಸಮಾನ ನೇತ್ರಗಳವರಾಗಿ, ಪದ್ಮಪತ್ರದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 12
जंबूफलरसाहारा अनिष्यन्दाः सुगन्धिनः / मनस्विनो भुक्तभोगाः सत्कर्मफलभोगिनः
ಅವರು ಜಂಬೂಫಲರಸವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಹೊಂದುವವರು, ಕ್ಷಯರಹಿತರು, ಸುಗಂಧಿಗಳು, ಮನಸ್ವಿಗಳು, ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಸತ್ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಭೋಗಿಸುವವರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ।
Verse 13
देवलोकच्यताश्चैव महारजतवाससः / त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः
ಅವರು ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಚ್ಯುತರಾದರೂ ಮಹಾರಜತ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವರು; ಆ ನರೋತ್ತಮರು ಹದಿಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು (ಬಾಳುತ್ತಾರೆ)।
Verse 14
आयुः प्रमाणं जीवन्ति ये तु वर्ष इलावृते / मेरोः प्रतिदिशं यच्च नवसाहस्रविस्तृतम्
ಇಲಾವೃತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಮೇರುವು ಪ್ರತಿದಿಕ್ಕಿಗೂ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ (ಯೋಜನ) ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದೆ।
Verse 15
योजनानां सहस्राणि षट्त्रिंशत्तस्य विस्तरः / यतुरस्रं समन्ताच्च शरावाकारसंस्थितम्
ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವು ಮுப்பತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು; ಅದು ಸುತ್ತಲೂ ಚತುರಸ್ರವಾಗಿದ್ದು ಶರಾವ (ಪಾತ್ರ) ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 16
मेरोः पश्चिमभागे तु नवसाहस्रसम्मिते / चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि गन्धमादनपर्वतः
ಮೇರುವಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಂಬತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತವು ಮುವತ್ತೆರಡು ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದೆ।
Verse 17
उदग्दक्षिणतश्चैव आनीलनिषधायतः / चत्वारिंशत्सहस्राणि परिवृद्धो महीतलात्
ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಆನೀಲ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅದು ಭೂತಲದಿಂದ ನಲವತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ।
Verse 18
सहस्रमवगाढश्च तावदेव च विस्तृतः / पूर्वेण माल्यवाञ्छैलस्तत्प्रमाणः प्रकीर्त्तितः
ಅದು ಒಂದು ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನ ಆಳವಾಗಿ ನೆಲಸಿದ್ದು, ಅಷ್ಟೇ ವಿಸ್ತಾರವೂ ಹೊಂದಿದೆ; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಶೈಲವೂ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 19
दक्षिणेन तु नीलश्च निषधश्चोत्तरेण तु / तेषां मध्ये महामेरुः स्वैः प्रमाणैः प्रतिष्ठितः
ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೀಲ ಪರ್ವತ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಷಧ ಪರ್ವತ; ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮೇರು ತನ್ನ ಪ್ರಮಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 20
सर्वेषामेव शैलानामवगाढो यथा भवेत् / विस्तरस्तत्प्रमाणः स्यादायामो नियुतं स्मृतः
ಎಲ್ಲ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಷ್ಟು ಅವಗಾಢತೆ (ಆಳ) ಇರುವುದೋ, ಅಷ್ಟೇ ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತಾರ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಲಿ; ಅವುಗಳ ಆಯಾಮವನ್ನು ‘ನಿಯುತ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 21
वृत्तभावास्समुद्रस्य महीमण्डलभावतः / आयामाः परिहीयन्ते चतुरस्रसमाः स्मृताः
ಸಮುದ್ರದ ವೃತ್ತಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೂ ಭೂಮಂಡಲಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೂ ಅದರ ವಿಸ್ತಾರಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಅವು ಚತುರಸ್ರಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 22
इलावृतं चतुष्कोणं भिन्दन्ती मध्यभागतः / प्रभिन्नाञ्जनसंकाशा जम्बूरसवती नदी
ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಇಲಾವೃತವೆಂಬ ಚತುರಸ್ರ ದೇಶವನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತಾ, ಭಿನ್ನ ಅಂಜನಶಿಲೆಯಂತೆ ಕಪ್ಪು ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಜಂಬೂರಸವತೀ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
Verse 23
मेरोस्तु दक्षिणे पार्श्वे निषधस्योत्तरेण च / सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः
ಮೇರುವಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ‘ಸುದರ್ಶನ’ ಎಂಬ ಸನಾತನ ಮಹಾ ಜಂಬೂವೃಕ್ಷವಿದೆ.
Verse 24
नित्यपुष्पफलोपेतः सिद्धचारणसेवितः / तस्य नाम्ना समा ख्यातो जम्बूद्वीपो वनस्पतेः
ಅದು ನಿತ್ಯ ಪುಷ್ಪಫಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣರಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿದೆ; ಆ ವನಸ್ಪತಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಈ ಭೂಭಾಗ ‘ಜಂಬೂದ್ವೀಪ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
Verse 25
योजनानां सहस्रं च शतं चान्यन्महात्मनः / उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवं स्पृशति सर्वतः
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ವೃಕ್ಷರಾಜನ ಎತ್ತರವು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ನೂರು ಯೋಜನೆಗಳು; ಅದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 26
अरत्नीनां शतान्यष्टावेकषष्ट्यधिकानि तु / फलप्रमाणं संख्यातमृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ ಋಷಿಗಳು ಗಣನೆ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದರು—ಜಂಬೂ ಫಲದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಂಟು ನೂರು ಅರವತ್ತೆಂಟು ಅರತ್ನಿ (ಕೈಮಾಪು) ಸಮಾನ.
Verse 27
पतमानानि तान्युर्व्यां कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् / तस्या जम्ब्वाः फलरसो नदी भूत्वा प्रसर्प्पति
ಆ ಫಲಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವಾಗ ಮಹಾ ಧ್ವನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಆ ಜಂಬೂವಿನ ಫಲರಸ ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
Verse 28
मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा जम्बूमूलं विशत्यधः / तं पिबन्ति सदा त्दृष्टा जंबूरसमिलावृते
ಆ ನದಿ ಮೇರುವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಜಂಬೂಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಇಲಾವೃತದಲ್ಲಿರುವವರು ಅದನ್ನು ಸದಾ ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 29
जंबूफलरसे पीते न जरा बाधते तु तान् / न क्षुधा न श्रमश्चापि न मृत्युर्न च तन्द्रि तम्
ಜಂಬೂಫಲರಸವನ್ನು ಕುಡಿದವರಿಗೆ ಜರೆಯು ತೊಂದರೆ ಕೊಡದು; ಹಸಿವು ಇಲ್ಲ, ಶ್ರಮ ಇಲ್ಲ; ಮರಣವೂ ಇಲ್ಲ, ತಂದ್ರೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 30
तत्र जांबूनदं नाम कनकं देवभूषमम् / इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत्
ಅಲ್ಲಿ ‘ಜಾಂಬೂನದ’ ಎಂಬ ದೇವಭೂಷಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಚಿನ್ನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಇಂದ್ರಗೋಪಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Verse 31
सर्वेषां वर्षवृक्षाणां शुभः फलरसः स्तुतः / स्कन्नं भवति तच्छुभ्रं कनकं देवभूषणम्
ಎಲ್ಲ ವರ್ಷವೃಕ್ಷಗಳ ಶುಭ ಫಲರಸವು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಹರಿದು ಬಿಳುಪಾದ ಕನಕವಾಗಿ ದೇವಭೂಷಣವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 32
तेषां मूत्रं पुरीषं च दिक्षु सर्वासु सर्वशः / ईश्वरानुग्रहाद्भूमिर्मृताश्च ग्रसते तु तान्
ಅವರ ಮೂತ್ರವೂ ಮಲವೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುತ್ತದೆ; ಈಶ್ವರಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಭೂಮಿಯೂ ಮೃತರೂ ಅವರನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 33
रक्षःपिशाचयक्षाश्च सर्वे हैमवतः स्मृताः / हेमकूटे तु गन्धर्वा विज्ञेयाः साप्सरोगणाः
ರಕ್ಷಸ, ಪಿಶಾಚ, ಯಕ್ಷರು—ಇವರೆಲ್ಲ ಹೈಮವತದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆಂದು ಸ್ಮೃತ; ಹಿಮಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರಗಣಸಹಿತ ಗಂಧರ್ವರು ಇರುವರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 34
सर्वे नागस्तु निषधे शेषवासुकितक्षकाः / महामेरौ त्रयस्त्रिंशत्क्रीडन्ते यज्ञियाः सुराः
ನಿಷಧದಲ್ಲಿ ಶೇಷ, ವಾಸುಕೀ, ತಕ್ಷಕ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರು ಇದ್ದಾರೆ; ಮಹಾಮೇರುವಿನಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞೀಯ ಮುವತ್ತ್ಮೂರು ದೇವರುಗಳು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 35
नीले तु वैदूर्यमये सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः / दैत्यानां दानवानां चर् श्वेतः पर्वत उच्यते
ವೈದೂರ್ಯಮಯ ನೀಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ದೈತ್ಯ-ದಾನವರ ನಿವಾಸವನ್ನು ‘ಶ್ವೇತ’ ಪರ್ವತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 36
शृङ्गवान्पर्वतश्रेष्ठः पितॄणां प्रतिसंचरः / नवस्वेतेषु वर्षेषु यथाभागं स्थितेषु वै
ಶೃಂಗವಾನ್ ಎಂಬ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪಿತೃಗಳ ಸಂಚಾರಮಾರ್ಗ; ಆ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ವೇತವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗದಂತೆ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
Verse 37
भूतान्युपनिविष्टानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च / तेषां विवृद्धिर्बहुधा दृश्यते दिव्यमानुषी / न संख्या परिसंख्यातुं श्रद्धेया तु बुभूषताम्
ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭೂತಪ್ರಾಣಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ—ಕೆಲವು ಚಲಿಸುವವು, ಕೆಲವು ಧ್ರುವವಾದವು; ಅವರ ವೃದ್ಧಿ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ, ದಿವ್ಯವೂ ಮಾನವವೂ ಆಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಣಿಸಲಾಗದು; ತಿಳಿಯ ಬಯಸುವವರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು.
Frequently Asked Questions
Kiṃpuruṣa-varṣa, Harivarṣa, and the central Ilāvṛta-varṣa are presented as adjacent/related zones within Jambūdvīpa’s Meru-centered arrangement, enabling a comparative cosmographic profile around Bhārata-varṣa.
The sample indicates Meru’s directional spread (prati-diśam) and yojana-based dimensions (including very large numerical extents and a described geometric form), reflecting the Purāṇic practice of mapping space via standardized units.
No. The provided verses are predominantly geographic and ethnographic (varṣa descriptions, lifespans, environmental features, Meru measurements) rather than dynastic catalogs or Śākta narrative cycles like Lalitopākhyāna.