Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 20
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते / भृङ्गपत्रनिभश्चापि पश्चिमेन समाचितः
Transliteration
pītaśca dakṣiṇenāsau tena vaiśyatvamiṣyate / bhṛṅgapatranibhaścāpi paścimena samācitaḥ
Translation
ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪೀತವರ್ಣನಾಗಿ ಇರುವವನಿಂದ ವೈಶ್ಯತ್ವವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು ಭೃಂಗಪತ್ರಸಮಾನ ವರ್ಣವಂತನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು.
Word by Word
pītaḥyellow; tawny
pītaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootpīta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √pā/पा ‘to drink’ + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
dakṣiṇenaby the southern (side/direction)
dakṣiṇena:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतु-प्रयोग
asauthat (one)
asau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootasau (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (demonstrative)
tenathereby; by that
tena:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतु/कारणार्थे
vaiśyatvamthe state of being a Vaiśya
vaiśyatvam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvaiśyatva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक (state/condition)
iṣyateis held/considered
iṣyate:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘is considered/accepted’
bhṛṅga-patra-nibhaḥresembling a bee’s wing/leaf
bhṛṅga-patra-nibhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootbhṛṅga (प्रातिपदिक) + patra (प्रातिपदिक) + nibha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (bhṛṅgasya patram iva—‘like a bee’s wing/leaf’)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक अव्यय (also/even)
paścimenaby the western (side/direction)
paścimena:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootpaścima (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतु-प्रयोग
samācitaḥwell-filled/covered
samācitaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootsam-√ci (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘well-collected/filled/covered’